ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਦੀ ਕਥਾ ਇਤਰੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ: ਉਸ ਰਥ ਦੇ ਜੂਏ ਅਤੇ ਧੁਰੇ ਦੇ ਸिरे, ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਚੱਕਰ 'ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਰਥ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੋੜਦਾ ਹੈ, ਚੱਕਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਰਥ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਰਣਾਂ, ਜੋ ਜੂਏ ਅਤੇ ਧੁਰੇ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹਨ, ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਦੋ ਕਿਰਣਾਂ ਹੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਿਰਣਾਂ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੱਕਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਅੰਦਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਸੀ ਸੌ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰਾ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਜੋੜੇ ਕਿਰਣਾਂ ਅਤੇ ਜੂਏ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਬਾਹਰੀ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਅਤੇ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਥ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ, ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਸਰਪਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ—ਇਹ ਸੂਰਜ ਨਾਲ, ਦੋ-ਦੋ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਵਾਰੀ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਾਤਾ, ਅਰਯਮਨ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹਾ—ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ; ਅਤੇ ਸਰਪ ਵਾਸੁਕੀ ਅਤੇ ਸੰਕੀਰਣਾ, ਇਹ ਦੋ ਵੀ। ਤੁੰਬੁਰੂ ਅਤੇ ਨਾਰਦ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਗਾਇਕ; ਅਪਸਰਾ ਕ੍ਰਿਤਸਤਲਾ ਅਤੇ ਪੁੰਜਿਕਸਤਲਾ ਵੀ। ਰਥ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਦੋ ਮੁਖੀ, ਅਤੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਰਥ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ; ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੇਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹੇਤੀ, ਦੋਵੇਂ ਯਾਤੁਧਾਨ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ। ਮਧੁ ਅਤੇ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੂਹ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵੀ। ਰਿਸ਼ੀ ਅਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਨਾਗ ਤਕਸ਼ਕ ਅਤੇ ਰੰਭਕਾ, ਮੈਨਕਾ ਅਤੇ ਸਹਜਨਿਆ, ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਹਾਹਾ ਅਤੇ ਹੂਹੂ। ਰਥੰਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਰਥ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਮੁਖੀ, ਦੋਵੇਂ; ਮਾਨ-ਭੱਖਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵਧਾ, ਦੋਵੇਂ ਯਾਤੁਧਾਨ। ਇਹ ਸੂਚੀ ਮਹੀਨੇ ਸ਼ੁਚਿ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਅੰਗਿਰਾ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਏਲਾਪੱਤਰਸ, ਸਰਪ ਸ਼ੰਖਪਾਲਾ, ਅਤੇ ਨਾਗ। ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਸੁਸ਼ੇਣਾ, ਪ੍ਰਾਤਾ, ਅਤੇ ਰਥ, ਅਤੇ ਅਪਸਰਾ ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰੋਚੰਤੀ, ਦੋਵੇਂ। ਯਾਤੁਧਾਨ ਅਤੇ ਹੇਤੀ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਵਿਆਘ੍ਰ ਅਤੇ ਤਾਵੁ, ਨਾਲ ਨਭਸਿਆ ਅਤੇ ਨਭਸ। ਪਤਝੜ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਾ: ਪਰਜਨਯ, ਪੂਸ਼ਾ, ਭਰਦਵਾਜ, ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੰਧਰਵ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨਾ, ਸੁਰੁਚਿ, ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ, ਅਤੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ। ਨਾਗ ਏਰਾਵਤ, ਵਿਸ਼ਰੁਤਾ, ਧਨੰਜਯ, ਸੇਨਜਿਤ, ਸੁਸ਼ੇਣਾ, ਸੇਨਾਨੀ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮਣੀ। ਚਾਰਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾ, ਦੋਵੇਂ ਯਾਤੁਧਾਨ, ਤਵਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਰਜਾ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਹੇਮੰਤ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ: ਅੰਸ਼ਾ ਅਤੇ ਭਾਗਾ, ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੁ, ਦੋਵੇਂ। ਸਰਪ ਮਹਾਪਦਮਾ, ਕਰਕੋਟਕ, ਗੰਧਰਵ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨਾ, ਅਤੇ ਪੂਰਨਾਯੁ ਅਤੇ ਗਾਯਨਾ, ਦੋਵੇਂ ਗਾਇਕ। ਅਪਸਰਾ ਪੂਰਵਚਿੱਤੀ, ਗੰਧਰਵ ਉਰਵਸ਼ੀ, ਤਾਰਕਸ਼, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਸੇਨਾਨੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮਣੀ, ਦੋਵੇਂ। ਵਿਦ੍ਯੁਤਸੂਰ੍ਯ ਅਤੇ ਤਾਵੁ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਚੰਡ ਯਾਤੁਧਾਨ, ਸਹੇ ਅਤੇ ਸਹਸਿਆ। ਸਰਦੀ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ: ਤਵਸ਼ਟਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਜਮਦਗਨੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ। ਨਾਗ ਕਾਦ੍ਰਵੇਯ, ਕੰਬਲਾ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਤਰਾ, ਗੰਧਰਵ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰ, ਅਤੇ ਸੂਰ੍ਯਵਰਚਸ, ਦੋਵੇਂ। ਅਪਸਰਾ ਤਿਲੋਤਮਾ, ਰੰਭਾ, ਮਨੋਰਮਾ, ਗ੍ਰਾਮਣੀ, ਰਿਤਜਿਤ, ਸਤਯਜਿਤ, ਅਤੇ ਮਹਾਬਲਾ। ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਯਜਨ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ-ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਸਮੂਹ, ਸੱਤ-ਸੱਤ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਗਰਵ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਉੱਚਤ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾ ਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯਕਸ਼, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਚਾਹੀਦੇ ਹੋਏ ਹਵਾਲੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸਰਪ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ। ਵਲਖਿਲ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਗਣ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਸਤ ਹੋਣ ਤਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਬਲ ਅਤੇ ਤੇਜ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿਲਾਪ, ਧਰਮ, ਸਵਭਾਵ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਜਲਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਹੀ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਸਭ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਖ-ਕਲੇਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਹ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ, ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਉੱਦਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਮਾਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ—ਪਿਛਲੇ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਤ ਸਮੂਹ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁੱਲ ਚੌਦਾਂ ਹਨ; ਹਰ ਚੌਦਾਂ ਮਾਨਵੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਟੋਲੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।