ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਅੁਸਥਾ ਬੜੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ। ਇਸ ਰਥ ਦਾ ਕੇਂਦਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਨਾਭੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਚੱਕਰ ਦੀਆਂ ਸਪੀਕਾਂ ਸਾਲ ਹਨ, ਤੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਛੇ ਰੁਤਾਂ ਹਨ। ਰਾਤ ਇਸ ਰਥ ਦਾ ਜੋਆ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਮ ਉਸ ਦਾ ਝੰਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਥ ਦੇ ਧੁਰੇ ਦੇ ਅੰਤ ਕਾਲ ਹਨ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਰਥ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਲਾਈਨ, ਤੇ ਖੇਪਾਂ ਵਾਂਗ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਲਕ ਮਾਰਨਾ ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ, ਤੇ ਧੁਰਾ ਉਸ ਦੀ ਵੰਡ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧੁਰੇ ਦੇ ਅੰਤ ਉਦੇਸ਼ ਤੇ ਇੱਛਾ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਸੱਤ ਛੰਦ—ਗਾਯਤਰੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ, ਜਗਤੀ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ, ਪੰਕਤੀ, ਬ੍ਰਿਹਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ਼ਣਿਕ—ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਹਵਾ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚੱਕਰ ਧੁਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਧੁਰਾ ਪੋਲੇ ਉੱਤੇ। ਚੱਕਰ ਧੁਰੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੋਲਾ ਵੀ ਧੁਰੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਧੁਰਾ ਤੇ ਚੱਕਰ, ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ, ਧੁਰੀ ਤਾਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਰਥ ਦੀ ਵਿਅੁਸਥਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਥ ਸਥਾਪਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਰਥ ਦੇ ਜੋਆ ਤੇ ਧੁਰੇ ਦੇ ਅੰਤ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਉਹ ਦੋ ਹਨ, ਜੋ ਚੱਕਰ ਤੇ ਜੋਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਹ ਰਥ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਚੱਕਰ ਕੁੰਭਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਜੋਆ ਤੇ ਧੁਰੇ ਦੇ ਅੰਤ, ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਫ਼ਿਕਸ ਚੱਕਰ ਉੱਤੇ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ; ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੱਕਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਚੱਕਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਰਣਾਂ, ਜੋ ਜੋਆ ਤੇ ਧੁਰੇ ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਧੁਰੀ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਿਰਣਾਂ ਧੁਰੀ ਤਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੱਕਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਅੰਦਰੋਂ, ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਅੱਸੀ ਸੌ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਧੁਰੀ ਤਾਰਾ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਿਰਣਾਂ ਤੇ ਜੋਆ ਨਾਲ, ਉਹੀ ਚਾਲ ਮੁੜ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਬਾਹਰੀ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਤੇ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਥ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਕਈ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਸਰਪਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਦੋ-ਦੋ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮਧੁ ਤੇ ਮਾਧਵ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਧਾਤਾ, ਅਰ੍ਯਮਨ, ਪੁਲਸਤਯ, ਪੁਲਹ—ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ—ਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਅਤੇ ਸੰਕੀਰਨ ਸਰਪ, ਤੁੰਬੁਰੂ ਤੇ ਨਾਰਦ (ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗਾਇਕ), ਅਪਸਰਾ ਕ੍ਰਿਤਸਥਲਾ ਤੇ ਪੁੰਜਿਕਸਥਲਾ, ਦੋ ਚੜ੍ਹਾਈ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਦੋ ਮਹਾਨ ਰਥ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਹੇਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਹੇਤੀ, ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰਮੀ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਵਰੁਣ, ਅਤ੍ਰਿ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਤਕਸ਼ਕ ਤੇ ਰੰਭਕਾ ਨਾਗ, ਮੈਨਕਾ ਤੇ ਸਹਜਨਿਆ ਅਪਸਰਾ, ਤੇ ਹਾਹਾ-ਹੂਹੂ ਗਾਇਕ, ਰਥੰਤਰੀ ਤੇ ਦੋ ਚੜ੍ਹਾਈ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖ-ਭੱਖ ਤੇ ਵਧਾ (ਦੋ ਯਾਤੁਧਾਨ), ਸੂਚੀ ਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ: ਇੰਦਰ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਅੰਗਿਰਾ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਏਲਾਪੱਤਰ, ਸ਼ੰਖਪਾਲ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਗ; ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਪ੍ਰਾਤ, ਰਥ, ਅਪਸਰਾ ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਤੇ ਨਿਮ੍ਰੋਚੰਤਿ; ਯਾਤੁਧਾਨ, ਹੇਤੀ, ਵਿਆਘਰ, ਤਾਵੁ, ਨਭੱਸਿਆ ਤੇ ਨਭਸ। ਪਤਝੜ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪਰਜਨਯ, ਪੂਸ਼ਾ, ਭਰਦਵਾਜ, ਗੌਤਮ—ਇਹ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਚਿਤ੍ਰਸੇਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਸੁਰੁਚਿ, ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ, ਤੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ (ਦੋਵਾਂ ਸ਼ੁਭ ਲਛਣ ਵਾਲੀਆਂ) ਵੀ ਉਥੇ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਗ ਏਰਾਵਤ, ਵਿਸ਼੍ਰੁਤ, ਧਨੰਜਯ, ਸੇਨਜਿਤ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਸੈਨਾਨੀ, ਤੇ ਗ੍ਰਾਮਣੀ ਵੀ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਚਾਰਾ ਤੇ ਵਾਤਾ (ਦੋ ਯਾਤੁਧਾਨ), ਤਵਿਸ਼ ਤੇ ਉਰਜਾ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਹੇਮੰਤ ਰੁਤ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅੰਸ਼ਾ ਤੇ ਭਗਾ, ਕਸ਼ਯਪ ਤੇ ਕ੍ਰਤੁ, ਮਹਾਪਦਮ ਤੇ ਕਰਕੋਟਕ ਨਾਗ, ਚਿਤ੍ਰਸੇਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਪੂਰਨਾਯੁ ਤੇ ਗਾਯਨ (ਦੋ ਗਾਇਕ), ਅਪਸਰਾ ਪੂਰਵਚਿੱਤੀ, ਗੰਧਰਵ ਉਰਵਸ਼ੀ, ਤਾਰਕਸ਼, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਸੈਨਾਨੀ ਤੇ ਗ੍ਰਾਮਣੀ, ਵਿਦ੍ਯੁਤਸੂਰਯ ਤੇ ਤਾਵੁ (ਦੋ ਤਿੱਖੇ ਯਾਤੁਧਾਨ), ਸਹੇ ਤੇ ਸਹਸਯ—all reside there. ਸਿਆਲ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤਵਸ਼ਟਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜਮਦਗਨੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਕਾਦਰਵੇਯ, ਕੰਬਲ, ਅਸ਼ਵਤਰਾ ਨਾਗ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਗੰਧਰਵ, ਸੂਰ੍ਯਵਰਚਸ, ਤਿਲੋੱਤਮਾ, ਰੰਭਾ, ਮਨੋਰਮਾ (ਅਪਸਰਾ), ਗ੍ਰਾਮਣੀ, ਰਿਤਜਿਤ, ਸਤਯਜਿਤ, ਮਹਾਬਲਾ, ਤੇ ਦੋ ਰਾਖਸ਼ਸ (ਇਕ ਬ੍ਰਹਮਯੁਕਤ, ਇਕ ਯਗ੍ਯਯੁਕਤ)—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੀ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਥ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਨਾਗਾਂ, ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਸਾਲ ਦੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਹਰ ਰੁਤ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।