ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲ ਆਪਣੇ ਚਿੱਟੇ ਰੋਸ਼ਨ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਨਾਲ ਹਿਲਦਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਰਸ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਇਹ ਮੀਂਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਵਰਸਦਾ ਹੈ। ਬਿਜਲੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹਵਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 'ਮਿਹ' ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ 'ਮੇਘ' ਸ਼ਬਦ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸਥਾਪਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਜੋ ਧ੍ਰੁਵ ਨਾਲ ਅਡਿੱਗ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਰਖਾ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਤੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ। ਉਹੀ ਧ੍ਰੁਵ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹਵਾ, ਫਿਰ ਮੀਂਹ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਣ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਵਾ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਨਕਸ਼ਤਰ ਮੰਡਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇਹ ਹਵਾ ਮੁੜ ਕੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਧ੍ਰੁਵ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਥ ਇਕ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਪੰਜ ਤੀਲੇ, ਤਿੰਨ ਨਾਭੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੁਖਮ ਧੁਰੀ, ਅੱਠ ਪਹੀਏ, ਇਕ ਗੇੜ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨ ਪਹੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਰਥ ਦੀ ਡੰਡਾ ਉਸਦੇ ਅਧਾਰ ਨਾਲੋਂ ਦੋਗੁਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬੜੀ ਨਾਪਤੋਲ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਥ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਣਾਇਆ, ਅਲੱਗ, ਸੋਨੇ ਦਾ, ਦਿਵਿਆ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪਹੀਏ ਅਨੁਸਾਰ ਛੰਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਥ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਦੇ ਰਥ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਥ ਰਾਹੀਂ ਸੂਰਜ ਰੋਜ਼ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਰਥ ਦੇ ਭਾਗ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਨਾਭੀ ਇਕ ਪਹੀਆ ਹੈ, ਤੀਲੇ ਸਾਲ ਹਨ, ਗੇੜ ਛੇ ਰੁਤਾਂ ਹਨ। ਰਾਤ ਰਥ ਦੀ ਜੋਤ ਹੈ, ਧਰਮ ਉਸਦਾ ਝੰਡਾ ਹੈ। ਧੁਰੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਯੁਗ ਹਨ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੰਡ ਰੁਤਾਂ ਦੇ ਵਾਹਕ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੱਦ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਅਤੇ ਪਲ ਹਨ। ਪਲਕ ਝਪਕਣਾ ਇਸਦੀ ਗਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਡੰਡਾ ਉਸਦੀ ਵੰਡ ਹੈ। ਧੁਰੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਹਨ। ਸੱਤ ਛੰਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਤ ਹਨ: ਗਾਯਤਰੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ, ਜਗਤੀ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ, ਪੰਕਤੀ, ਬ੍ਰਿਹਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ਼ਣਿਕ। ਪਹੀਆ ਧੁਰੀ ਉੱਤੇ, ਧੁਰੀ ਧ੍ਰੁਵ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਹੀਆ ਧੁਰੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਧ੍ਰੁਵ ਧੁਰੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਧੁਰੀ ਤੇ ਪਹੀਆ ਮਿਲ ਕੇ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਰਥ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਉਸਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਹਰੇਕ ਭਾਗ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਥ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ, ਰੋਸ਼ਨ ਦੇਵਤਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਥ ਦੀ ਜੋਤ ਅਤੇ ਧੁਰੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਗੇੜ ਅਤੇ ਜੋਤ ਦੇ ਜੋੜ ਹਨ। ਇਹ ਰਥ ਦੇ ਗੇੜ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਮਿਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੇੜ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਥ ਦੀ ਜੋਤ ਅਤੇ ਧੁਰੀ ਦੇ ਸਿਰੇ, ਹਵਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ ਕਿਰਣਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੱਖਣੀ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਗੇੜ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਰਥ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਰਣਾਂ, ਜੋ ਜੋਤ ਅਤੇ ਧੁਰੀ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨਾਲ ਬੱਧੀਆਂ ਹਨ, ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਰੋਕੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਿਰਣਾਂ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਅੰਦਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਗੇੜਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਸੀ ਸੌ ਗੇੜਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਦੋਂ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰਾ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁੜ ਕਿਰਣਾਂ ਅਤੇ ਜੋਤ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਬਾਹਰੀ ਗੇੜਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਥ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ, ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਸਰਪਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਧਾਤਾ, ਅਰਯਮਨ, ਪੁਲਸਤਯ, ਪੁਲਹ—ਇਹ ਪ੍ਰਜਾ ਪਤੀਆਂ ਹਨ; ਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਅਤੇ ਸੰਕੀਰਣ ਨਾਮਕ ਸਰਪ ਵੀ ਹਨ। ਤੁੰਬੁਰੂ ਅਤੇ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਗਾਇਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਪਸਰਾ ਕ੍ਰਿਤਸਥਲਾ ਤੇ ਪੁੰਜਿਕਸਥਲਾ ਵੀ ਹਨ। ਦੋ ਰਥ-ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆ ਅਤੇ ਦੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਰਥ-ਕਾਰ; ਰਾਖਸ਼ਸ ਹੇਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹੇਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤੁਧਾਨ ਹਨ। ਮਧੁ ਅਤੇ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੂਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਗਰਮੀ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵੀ ਹਨ। ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਕਸ਼ਕ ਅਤੇ ਰੰਭਕਾ ਨਾਗ, ਮੇਨਕਾ ਅਤੇ ਸਹਜਨਿਆ, ਅਤੇ ਹਾਹਾ-ਹੂਹੂ ਗਾਇਕ ਹਨ। ਰਥੰਤਰਾ ਅਤੇ ਦੋ ਰਥ-ਕਾਰ ਮੁਖੀਆ, ਦੋਵੇਂ; ਮਾਨਵ-ਭੱਖੀ ਅਤੇ ਵਧਾ, ਦੋਵੇਂ ਯਾਤੁਧਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਚੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਅੰਗਿਰਾ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਏਲਾਪੱਤਰ, ਸੰਖਪਾਲ ਸਰਪ ਅਤੇ ਨਾਗ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਪ੍ਰਾਤਾ ਅਤੇ ਰਥ, ਅਤੇ ਅਪਸਰਾ ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰੋਚੰਤਿ, ਦੋਵੇਂ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਯਾਤੁਧਾਨ ਅਤੇ ਹੇਤੀ, ਦੋਵੇਂ ਵਿਆਘਰ ਅਤੇ ਤਾਵੁ, ਨਭੱਸਿਆ ਅਤੇ ਨਭਸ, ਇਹ ਸਭ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪਤਝੜ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ: ਪਾਰਜਨਯ, ਪੂਸ਼ਾ, ਭਰਦਵਾਜ ਅਤੇ ਗੌਤਮ। ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਗੰਧਰਵ, ਸੁਰੁਚਿ, ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ ਅਤੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੁਭ ਲਛਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਥ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਸਰਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚੱਕਰੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ।