ਕੁਝ ਜਿਗਿਆਸੂ ਲੋਕ ਇਕ ਮਹਾਨ ਜਨ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਕੌਣ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੀ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਚਲਦੇ ਹਨ? ਅਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਜਨ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਇਹ ਭੁਲਾਵਾ ਸਮਝੋ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਕਈ ਵਾਰ ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੌਦਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਡਾਫਿਨ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਤਾਨਪਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਧ੍ਰੁਵ ਹੈ ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਧ੍ਰੁਵ ਆਪਣੇ ਗੇੜ ਨਾਲ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਗੇੜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਪਿੰਡ ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਧ੍ਰੁਵ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਮਿਲਣ-ਵਿਛੋੜੇ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਉਗਣ ਤੇ ਡੁੱਬਣ, ਸੰਕੇਤ, ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ, ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਰੰਗ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਧ੍ਰੁਵ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਮੂਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੱਦਲ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਦੂਜਾ ਹੈ ਆਮੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹਵਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੱਦਲ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਯੋਜਨ੍ਹਾ ਤੇ ਅੱਧ ਦਾ ਫਾਸਲਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰ੍ਹਾ ਵਾਂਗ ਵਰ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰਾਵਰਤਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੱਦਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਹ ਪਰ ਜੋ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ, ਜਲ ਭਰੇ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸਨ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰਾਵਰਤਕਾ ਨਾਮ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੱਦਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਿਆਨਕ ਧੁਨੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਮੀਂਹ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਇਹ ਅਮਰ ਹਨ, ਯੁੱਗ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਅੰਡਾ ਟੁੱਟਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਬੱਦਲ ਉਸ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਤਪਾਦ ਹਨ। ਉਸ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਵੈ-ਉਤਪੰਨ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਪਜੇ। ਉਸ ਅੰਡੇ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਟੁਕੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਬੱਦਲ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਆਹਾਰ ਧੂੰਆਂ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੇ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਰਜਨਯ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਹਨ। ਹਾਥੀਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਲਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਸਮੇਤ, ਇਕੋ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਸਰੋਤ ਪਾਣੀ ਹੈ। ਪਰਜਨਯ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ, ਜੜਿਆਂ ਲਈ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਲਾ ਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਛੇਵੀਂ ਹਵਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਰਿਵਾਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਂਗ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਢੋਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਦਿਵਿਆ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਪਥਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੰਬਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬੂੰਦਾਂ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਧੁੰਦ (ਕੁਹਾਸਾ) ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੇਮਕੂਟਾ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਉਸ ਦੱਖਣੀ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੁੰਡ੍ਰ ਨਾਮ ਦੀ ਭੂਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਧ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਥੇ ਮੀਂਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਲੇ ਤੋਂ ਉਪਜਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਹਵਾ ਤੋਂ ਉਥੇ ਹਿਮ (ਬਰਫ) ਬਣਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੀਂਹ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਤੇ ਵਰ੍ਹਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਬਾਕੀ ਮੀਂਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ, ਦੋਹਰੀ ਮੀਂਹ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਧ ਮੀਂਹ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੱਦਲ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਹਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਹੀ ਮੀਂਹ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੀਂਹ, ਗਰਮੀ, ਠੰਡ, ਰਾਤ, ਸੰਝ, ਦਿਨ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਫਲ—ਇਹ ਸਭ ਧ੍ਰੁਵ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਹੇਠ, ਸੂਰਜ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪਾਣੀਆਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਥਾਪੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਧੂੰਆਂ ਬਣ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬੱਦਲ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਬੱਦਲ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੱਦਲ-ਖੇਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸੂਰਜ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਚੁੰਘਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਕਿਰਨਾਂ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਫਿਰ, ਰੁਤਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਗੇੜ 'ਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲ ਚਿੱਟੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ; ਜਦ ਪਾਣੀ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਤਲੇ ਹੋਏ, ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਗੱਜਣ ਹਾਵਾਵਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਪਜਦੀ ਹੈ। 'ਮਿਹ' ਧਾਤੂ ਤੋਂ 'ਮੇਘ' (ਬੱਦਲ) ਸ਼ਬਦ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਅਸਤੀਤਵ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਜੋ ਧ੍ਰੁਵ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੀਂਹ ਦਾ ਉਤਪਾਦਕ ਤੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ। ਹਵਾ, ਜੋ ਧ੍ਰੁਵ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਹੈ, ਫਿਰ ਮੀਂਹ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਗ੍ਰਹਣ ਦੇ ਮੁਕ ਜਾਣ ਤੇ, ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਇਹ ਧ੍ਰੁਵ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਥ ਦੀ ਇਕ ਪਹੀਆ, ਪੰਜ ਤੀਲੇ, ਤਿੰਨ ਕੇਂਦਰ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਧੁਰੀ, ਅੱਠ ਪਹੀਏ, ਇਕ ਗੋਲਾਈ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪਹੀਆ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ੍ਹਾ ਹੈ; ਰਥ ਦੀ ਧੁਰੀ ਉਸਦੇ ਆਧਾਰ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਥ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਬਣਾਇਆ, ਅਲੱਗ, ਸੁਨਹਿਰੀ, ਦਿਵਿਆ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਤਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਛੰਦਾਂ (ਛੰਦ) ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪਹੀਏ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਰਥ ਵਰੁਣ ਦੇ ਰਥ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਥ ਰਾਹੀਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਰਥ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਰਮਵਾਰ ਲਗਾਏ ਹੋਏ ਹਨ।