ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਗਾਇਆਂ ਛੋਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਡੁੱਲ ਜਾਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਡੁੱਲਣ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੂਰਜ ਡੁੱਲਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਲਈ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਲੋਕਾਲੋਕ ਪਹਾੜ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ; ਇਸ ਲਈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ, ਸੂਰਜ ਲੱਖਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਖੜਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਪੂਰੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਇਕੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਮੁਹੂਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਲ ਹੈ; ਇਸ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਸੋੱਤਰ ਅਤੇ ਮੇਰੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਣੋ। ਨੌ ਕਰੋੜ ਯੋਜਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪਰਿਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਚਾਲੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਚਾਲ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਮੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੁਵਤ ਰੇਖਾ ਤੇ ਆ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੱਲਦਿਆਂ, ਵਿਸ਼ੁਵਤ ਰੇਖਾ ਦੀ ਪਰਿਧੀ ਯੋਜਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣੋ। ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਪੂਰੀ ਪਰਿਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਲੱਖ ਵੀ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਗੋਮੇਧਾ ਦੀਪ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਦੀ ਮਾਪ ਅਤੇ ਪਰਿਧੀ, ਦੱਖਣੀ, ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਗ ਦੀ ਮਾਪ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜਾਣੋ। ਜਰਦਗਵ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਏਰਾਵਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਗਵੀਥੀ ਉੱਤਰੀ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜਵੀਥੀ ਦੱਖਣੀ; ਦੋਵੇਂ ਅਤੇ ਆਾਢਮੂਲ, ਅਜਵੀਥੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅਰੰਭ ਹਨ। ਅਭਿਜਿਤ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਵਾਤੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਨਾਗ ਮਾਰਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਾਰੇ ਹਨ; ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦੱਖਣੀ ਨਾਗ ਮਾਰਗ ਦੇ ਤਾਰੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੋਹਣੀ, ਆਰਦਰਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਸ਼ੀਰਾ ਨਾਗ ਮਾਰਗ ਵਾਂਗ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪੁਸ਼ਯ, ਆਸ਼ਲੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਸੂ ਏਰਾਵਤੀ ਮਾਰਗ ਵਾਂਗ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਾਰਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਰੂਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾ ਫਾਲਗੁਨੀ, ਅਤੇ ਮਘਾ ਵృష ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾ ਪ੍ਰੋਸ਼ਠਪਦਾ, ਅਤੇ ਰੇਵਤੀ ਗਾਊਂ ਮਾਰਗ ਵਾਂਗ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼੍ਰਾਵਣ, ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਵਰੁਣਾ ਜਰਦਗਵ ਮਾਰਗ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਾਰਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੱਧ ਰੂਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹਸਤ, ਚਿਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਸਵਾਤੀ ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਾਂਗ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੈਸ਼ਠਾ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਅਤੇ ਮੈਤ੍ਰਾ ਹਿਰਣ ਦੇ ਮਾਰਗ ਹਨ; ਮੂਲ ਅਤੇ ਪੂਰਵ-ਉੱਤਰਾ ਆਾਢ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਮਾਰਗ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਾਰਗ ਦੱਖਣੀ ਰੂਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਯੋਜਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਇਕੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਸੌ, ਅਤੇ ਇੰਝ ਹੀ ਤਿੰਤੀ। ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਇੰਝ ਯੋਜਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਯਨ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਿਣਤੀ ਲਈ ਯੋਜਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰੀ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੱਤ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਉਪਰ ਪਚੀਹ ਹੋਰ ਹਨ; ਭਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲਦਿਆਂ। ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਅਯਨ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਚੱਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਵੱਲ ਚੱਲਦਿਆਂ, ਉਹ ਸੌ ਅੱਸੀ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅੰਦਰਲੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਚੱਕਰ ਦੀ ਮਾਪ ਯੋਜਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ: ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਅਠਵੰਜਾ ਯੋਜਨ ਹੋਰ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਚੱਕਰ ਦਾ ਵਿਅਾਸ ਇੰਝ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕੁੰਭਾਰ ਦੀ ਚੱਕੀ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਸੂਰਜ ਚੱਕੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੀਹ ਤੇ ਅੱਧ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਉਹ ਤਾਰੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਕੁੰਭਾਰ ਦੀ ਚੱਕੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਸੂਰਜ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਅੱਠਾਰਾਂ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ; ਤੀਹ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਤਾਰੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਚੱਕਰ ਉਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਗੋਲਾ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਓਹ ਅਟੱਲ ਬਿੰਦੂ ਵੀ ਹੈ।