ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਲਣ ਬਾਰੇ ਸੁਣ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਅਯਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੀਰ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਸੁਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਭਾਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੁਸ਼ਾ ਜਾਂ ਵਰੁਣ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਵਿਭਾਵਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਸ਼ਾ ਜਾਂ ਵਰੁਣ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋਣ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਵਿਭਾਵਰੀ ਅਤੇ ਸੋਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਹਿੰਦਰ ਦੀ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਨਿਯਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਵਰੁਣ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਆਗ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਰੇ ਜੋ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੂਰਜ ਵੀ ਆਪਣਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ; ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ, ਉਹ ਹਰ ਵਾਰੀ ਦੋ ਦੋ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਦੁਪਹਿਰ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਵਧਦਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਉਗਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਪਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਈਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਡੁੱਬਣ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੜ੍ਹਨਾ ਤੇ ਡੁੱਬਣਾ ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅੱਗੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਿੱਛੇ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਚੜ੍ਹਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਡੁੱਬਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਲਈ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਲੋਕਾਲੋਕ ਪਹਾੜ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ। ਪৃথਵੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਚਾਨਣ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਉੱਥੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਉੱਪਰ, ਸੂਰਜ ਲੱਖਾਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲਾ, ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੀਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੁਣ। ਇਹ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਲੱਖ ਇਕਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ, ਪੰਜਵਾਂ ਹਜ਼ਾਰ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹਰ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਚਾਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਲਗਾਤਾਰ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ। ਫਿਰ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਸੋਤਤਰ ਤੇ ਮੇਰੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਫਾਸਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਦਾ ਘੇਰਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਣ। ਨੌ ਕਰੋੜ ਯੋਜਨ, ਇੱਕ ਲੱਖ ਚਾਲੀ ਤੇ ਪੰਜ ਯੋਜਨ, ਇਹ ਘੇਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਮੁੜਦਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ੁਵ ਰੇਖਾ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਖੀਰ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਘੇਰਾ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ। ਵਿਸ਼ੁਵ ਰੇਖਾ ਦਾ ਘੇਰਾ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਤੇ ਇਕਵੀਂ ਹਜ਼ਾਰ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ, ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਗੋਮੇਧਾ ਦੀ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਦਾ ਮਾਪ ਤੇ ਘੇਰਾ ਜਾਣ। ਦੱਖਣੀ, ਉੱਤਰੀ ਤੇ ਮੱਧ ਭਾਗ, ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਾਣ। ਜਰਦਗਵ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਐਰਾਵਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ। ਨਾਗਵੀਥੀ ਉੱਤਰ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ, ਤੇ ਅਜਵੀਥੀ ਦੱਖਣ ਦਾ। ਦੋਵੇਂ ਤੇ ਆਾੜਮੂਲ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਅਜਵੀਥੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਹਨ। ਅਭਿਜਿਤ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸ੍ਵਾਤੀ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਨਾਗ ਰਾਹ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਾਰੇ ਹਨ। ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਦੱਖਣੀ ਨਾਗ ਰਾਹ ਦੇ ਤਾਰੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੋਹਣੀ, ਆਰਦਰਾ, ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਸ਼ੀਰਾ ਨਾਗ ਰਾਹ ਦੇ ਤਾਰੇ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਯ, ਆਸ਼ਲੇਸ਼ਾ, ਤੇ ਪੁਨਰਵਸੁ ਐਰਾਵਤੀ ਰਾਹ ਦੇ ਤਾਰੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਰਾਹ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਰੂਟ ਹੈ। ਪੂਰਵ ਤੇ ਉੱਤਰ ਫਲਗੁਨੀ, ਅਤੇ ਮਘਾ, ਇਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਵ ਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰੋਸ਼ਠਪਦਾ, ਤੇ ਰੇਵਤੀ, ਇਹ ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰਾਵਣ, ਧਨਿਸ਼ਠਾ, ਤੇ ਵਰੁਣ, ਇਹ ਜਰਦਗਵ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਰਾਹ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਮੱਧ ਰੂਟ ਹੈ। ਹਸਤ, ਚਿਤ੍ਰਾ, ਤੇ ਸ੍ਵਾਤੀ, ਇਹ ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਰਾਹ ਹਨ। ਜੇਠ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ, ਤੇ ਮੈਤ੍ਰ, ਇਹ ਹਿਰਣ ਦੇ ਰਾਹ ਹਨ। ਮੂਲ ਤੇ ਪੂਰਵ-ਉੱਤਰ ਆਾੜ, ਇਹ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੇ ਰਾਹ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਰਾਹ ਦੱਖਣੀ ਰੂਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣ। ਇਹ ਇਕ ਲੱਖ ਇਕਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ, ਤੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਸੌ, ਤੇ ਤਿੰਨਤੀਹ ਹਨ। ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਖਣੀ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਯਨ ਵਿੱਚ ਲਕੀਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਗਿਣਤੀ ਲਈ; ਹਰ ਇਕ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਅੰਤਰ ਸੱਤ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਪੱਚੀਸ ਹੋਰ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਲਕੀਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਅਯਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੱਕਰਾਂ ਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਦਾ ਦੱਖਣੀ ਅਯਨ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰਲੇ ਚੱਕਰ ਉੱਤੇ।