ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਂਦਵੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੁਮੁਦਾ ਨਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਨੋ ਵੱਸਦੇ ਖੇਤਰ ਗੋਮੇਦਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੱਤਵੇਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਹਾਂਦਵੀਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚੀਨੀ ਦੇ ਰਸ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੋਮੇਦਾ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹੋਏ ਪੁਸ਼ਕਰ ਮਹਾਂਦਵੀਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਿਤ੍ਰਸਾਨੁ ਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਰੰਗੀਲਾ ਅਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਚਿਤ੍ਰਸਾਨੁ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀਆਂ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹਨ, ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਮਹਾਂਦਵੀਪ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਗੋਲ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਚੌਵੀ ਯੋਜਨਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਮਹਾਂਦਵੀਪ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਾ ਪਹਾੜ ਬੰਦ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਪੂਰਬੀ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਹ-ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜ ਸੌ ਯੋਜਨਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਵੀਤਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਖੇਤਰ ਵੀ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਗੋਮੇਦਾ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਿਹਤ, ਅਧਿਕ ਖੁਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਹੈ। ਸਭ ਤਿੰਨ ਮਹਾਂਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ, ਆਯੁ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹਰ ਥਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਕਾਤੀ ਹੈ, ਨਾ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਈਰਖਾ, ਨਾ ਡਾਹ, ਨਾ ਡਰ; ਨਾ ਲਾਲਚ, ਨਾ ਠੱਗੀ, ਨਾ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਜਾਂ ਮਲਕੀਅਤ। ਉਥੇ ਸਚ ਅਤੇ ਝੂਠ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਨਾ ਜਾਤੀ, ਨਾ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਨਾ ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣ, ਵਪਾਰ, ਜਾਂ ਖੇਤੀ। ਉਥੇ ਤਿੰਨਵੇਂ ਵੇਦ, ਦੰਡ ਵਿਦਿਆ, ਸੇਵਾ, ਅਤੇ ਦੰਡ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਨਾ ਮੀਂਹ, ਨਾ ਦਰਿਆ, ਨਾ ਠੰਢ ਜਾਂ ਗਰਮੀ। ਉਥੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਚਸ਼ਮੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਹਨ; ਸਮਾਂ ਉਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਤਰਕੁਰੂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਹਰ ਥਾਂ ਸਮਾਂ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ, ਬੁਢੇਪੇ ਦੀ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਅਤੇ ਮਹਾਵੀਤਾ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਤ ਮਹਾਂਦਵੀਪਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਹਰ ਮਹਾਂਦਵੀਪ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਵਾਧੂ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਣੀ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ 'ਸਮੁੰਦਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਰੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੌਸਮ ਹਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵ ਹਨ; ਮੌਸਮ ਉਥੇ ਸੁਖਦਾਈ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦ ਚੰਦ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦ ਚੰਦ ਘਟ ਜਾਂ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਕਾਫੀ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਭਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਦ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਆਪਣੀ ਮਾਪ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਚੰਦ ਦੇ ਵਧਣ-ਘਟਣ, ਸ਼ੁਕਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਖ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਉਚਾਅ-ਘਟਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਵਾਧੂ-ਘਟਾਅ ਚੰਦ ਦੇ ਵਧਣ-ਘਟਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕ ਸੌ ਦਸ ਅਤੇ ਪੰਜ ਅੰਗੁਲਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਾਧੂ-ਘਟਾਅ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੋ ਵਾਰੀ ਘੇਰਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਦਵੀਪ' (ਟਾਪੂ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਰੱਖਣ ਕਰਕੇ 'ਉਦਧਿ' (ਸਮੁੰਦਰ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਾੜ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਨਿਗਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ 'ਗਿਰਯਹ' (ਪਹਾੜ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਾੜ ਇਕੱਠੇ ਹਨ, ਉਹ 'ਪਰਵਤ' (ਪਹਾੜੀ ਲੜੀਆਂ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਕ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਦਵੀਪ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਦਾ ਝੁੰਡ ਹੈ; ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਨਾਮਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਲਮਲਦਵੀਪ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਰੁੱਖ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗੋਮੇਦਾ ਮਹਾਂਦਵੀਪ ਤੇ ਗੋਮੇਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰਦਵੀਪ ਤੇ, ਪਦਮਵਤ ਨਾਂ ਦਾ ਬਰਗਦ ਰੁੱਖ ਹੈ; ਇਹ ਮਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਵ੍ਯਕਤ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਧਿਆ ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਤੇਤੀਸ ਮਹਾਨ ਰੁਸ਼ੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰੁਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ, ਲੋਕ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਚਾਈ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਸਚ, ਅਤੇ ਸਵ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਆਯੁ ਦੋ ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਲੋਕ ਸਭ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਿਨਾ ਜਤਨ ਦੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਲੋਕ ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਂ ਸਰਵੋਤਮ ਵੱਡਾ ਚੱਕਰ ਹੈ। ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਗੋਲ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਲੋਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਅਚਮਕਦਾਰ ਦੋਵੇਂ ਹੈ; ਉਥੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਨੇਰਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪੂਰਾ ਹਨੇਰਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹੈ, ਬਾਹਰੋ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਡੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਂਦਵੀਪਾਂ, ਪਹਾੜ, ਰੁੱਖ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦੇ ਰਚੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵਨ ਸੁਖ, ਸੱਚ, ਤੇ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।