ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਕੁਸ਼ਲ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਮਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਨੋਨੁਗਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਮਨੋਨੁਗਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉਸ਼ਣਾ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਜਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਉਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਪਾਵਨਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਵਨਕਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅੰਧਕਾਰਕਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਧਕਾਰਕਾ ਤੋਂ ਮੂਨਿਦੇਸ਼ਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੁੰਦੁਭਿਸ਼ਵਨਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਆਖਿਆਤ ਹੈ। ਉਥੇ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੋਰੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਥੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਗਾ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਗੌਰੀ, ਕੁਮੁਦਵਤੀ, ਸੰਧਿਆ, ਰਾਤ੍ਰੀ, ਮਨੋਜਵਾ, ਖਿਆਤੀ, ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੜੀਵਾਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਥੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਉਤਪਤਿ ਤੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਸ਼ਾਲਮਲੀ-ਦਵੀਪ ਕ੍ਰੌਂਚ-ਦਵੀਪ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਵਸਦੇ ਲੋਕ ਨੇਕਕਾਰ ਹਨ; ਉਥੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਦੇ ਭੁੱਖਮਰੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪਰਬਤ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਮਨਾ ਹੈ; ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪਰਬਤ ਦਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਮਟਕਿਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਪਰਬਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਰਵਸੁਖਾ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪਰਬਤ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੈ; ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਰਬਤ, ਜੋ ਮਧੁਮੱਖੀ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਵੀ ਉਥੇ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਰਬਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰੋਹਿਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਕਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚੋਟੀ ਹੈ; ਉਥੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਸੁਹਾਵਣੀ, ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਰੋਹਿਤਾ, ਜੋ ਰੋਹਿਣਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਥੇ ਅਣਗਿਣਤ ਰਤਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਖੁਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਪ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਬਾਦਲ ਨਹੀਂ ਵਰਸਦੇ, ਨਾਂ ਉਥੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਠੰਢ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਜਾਂ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਉਥੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਚੰਦ, ਈਰਖਾ, ਦਵੈਸ਼ ਜਾਂ ਡਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਬੂਟੇ, ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਬਤੀ ਚਸ਼ਮੇ ਬਹੁਤ ਹਨ; ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਪ ਹੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਨਾ ਨੀਵਾ, ਨਾ ਲਾਲਚ, ਨਾ ਮਲਕੀਅਤ; ਲੋਕ ਤੰਦਰੁਸਤ, ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਪੂਰਨ ਸੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮਨ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੁਖ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਸੋਭਾ, ਨੇਕੀ ਤੇ ਰਾਜ-ਭਾਗ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੇ ਅੰਤਾਂ ਤੇ, ਤਿੰਨੋ ਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੇ ਅੰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਵੀਪਾਂ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਵਿਧੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਦਵੀਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਹੈ, ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸੁਰੋਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਛੇਵਾਂ ਦਵੀਪ, ਗੋਮੇਦਕਾ, ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਤਪਸਵੀਆਂ; ਸੁਰੋਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਗੋਮੇਦਕਾ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਇਸ ਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਹਾਨ ਪਰਬਤ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਵਿਲੱਖਣ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਪਰਬਤ ਸੁਮਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਹਲਣੀਅਮ (ਕਾਜਲ) ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਕੁਮੁਦ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ; ਗੋਮੇਦਕਾ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਛੇਵਾਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਸੁਰੋਦਾ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਾਤਕੀ ਤੇ ਕੁਮੁਦ, ਹਵਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਖੇਤਰ ਸੌਮਨਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਧਾਤਕੀ ਖੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਧਾਤਕੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਮੇਦਾ ਖੇਤਰ ਸਭ ਸੁਖਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਤੇ ਕੁਮੁਦ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਦੂਜਾ ਖੇਤਰ ਕੁਮੁਦ ਦਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਪਰਬਤ ਗੋਲ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਉੱਚੇ ਹਨ; ਇਸ ਦਵੀਪ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸੁਮਨਾ ਪਰਬਤ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਬਤ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਆਧਾਰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ; ਪੱਛਮੀ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁਮੁਦ ਉਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਮਹਾਦਵੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਕੁਮੁਦ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੂਜਾ ਖੇਤਰ ਹੈ; ਇਹ ਦੋਨੋ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਖੇਤਰ ਗੋਮੇਦਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੱਤਵੇਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਹਾਦਵੀਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਸ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਗੋਮੇਦਾ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹੋਏ ਪੁਸ਼ਕਰ ਮਹਾਦਵੀਪ ਹੈ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਿਤ੍ਰਸਾਨੁ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਚੋਟੀਆਂ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ; ਚਿਤ੍ਰਸਾਨੁ ਪਰਬਤ ਮਹਾਦਵੀਪ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗੋਲ ਯੋਜਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਚੌਵੀ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਮਹਾਦਵੀਪ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਮਾਨਸਾ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੇੜੇ, ਪੂਰਵਲੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕਵੰਜਾ ਹਜ਼ਾਰ ਪੌਣੇ ਦੋ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਵੀਤਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਰਾਖਾ ਹੈ। ਪਰਬਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਖੇਤਰ ਵੀ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੁਸ਼ਕਰ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਗੋਮੇਦਾ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।