ਇੱਕ ਧਰਤੀ ਸੀ ਜੋ ਕਦੇ ਭੁੱਖਮਰੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੜੀ ਉਰਜਾਵਾਨ ਤੇ ਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਸੱਤ ਚਮਕਦੇ ਪਹਾੜ ਸਨ, ਜੋ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਪਹਾੜ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਣ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਭੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਰਤਨਾਕਰ ਆਦਿਕ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਚੌਂਫੇਰੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛਾਂਹ 'ਚ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹੋਣ। ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਲੂਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਡੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਵਗਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੇ ਸੱਤ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੁਵਰਣ ਪਹਾੜ ਉਦਯਾ ਖੜਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਬੱਦਲ ਉਠਦੇ ਤੇ ਵਰਖਾ ਵਾਸਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਦਯਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪਾਣੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗੇ ਨਾਰਦ ਨਾਂ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਔਖਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਨਾਰਦ ਤੇ ਪర్వਤ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਆਮ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਥੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਕਾਲੀ ਰੰਗਤ ਮਿਲੀ। ਇਹੀ ਪਹਾੜ ਦੁੰਦੁਭੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਆਮ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੌਤ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਦਾ ਡੰਕ ਵਜਾਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਲਮਲਾ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਕਿ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਹੱਦ ਵਜੋਂ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਅਸਤੂ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸੋਮਕਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵਾਸਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਸਤੂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਆੰਬਿਕੇਯਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਮਨਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਹੀ ਵਾਰਾਹ ਅਵਤਾਰ ਨੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਆੰਬਿਕੇਯਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਿਭਰਾਜਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਸਫੈਦ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਰਗਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵਿਭਰਾਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਇਸਨੂੰ ਕੇਸ਼ਵ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੋਂ ਹਵਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਹਰ ਇਲਾਕਾ ਆਪਣੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਦਯਾ ਪਹਾੜ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਉਦਯਾ ਹੀ ਹੈ, ਜਲਧਾਰਾ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਇਲਾਕਾ ਗਤਭਯਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਜਲਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੁਕੁਮਾਰਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਇਲਾਕਾ ਸ਼ੈਸ਼ਿਰਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਪਹਾੜ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਕੌਮਾਰਾ ਜਾਂ ਸੁਖੋਦਯਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਆਮ ਪਹਾੜ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਅਨੀਚਕਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਨੰਦਕਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਸੋਮਕਾ ਪਹਾੜ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਾਫਾਦਾਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਅਸੀਤਾ ਜਾਂ ਸੋਮਕਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਆੰਬਿਕਾ ਪਹਾੜ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਮੈਨਾਕਾ ਅਤੇ ਖੇਮਕਾ ਹੈ, ਇਹ ਆੰਬਿਕਾ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਕੇਸਰਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮ ਜਾਂ ਧਵਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਵਿਭਰਾਜਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, ਚੌੜਾਈ ਅਤੇ ਘੇਰਾ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਰਖ਼ਤ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਕਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਸ ਦਰਖ਼ਤ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਨਾਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਪੰਨ ਜਨਸੰਖਿਆਵਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਦਰਿਆ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੋ-ਦੋ ਨਾਮ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਗੰਗਾਵਾਂ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਗੰਗਾ ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਮੁਨਿਤਪਤਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਵੀ ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਨੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚੌਥੀ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਵੀਂ ਇੱਕਸ਼ੁ ਜਾਂ ਕੁਹੁ ਹੈ। ਛੇਵੀਂ ਵੇਣੁਕਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਹਨ। ਸੱਤਵੀਂ ਸੁਕ੍ਰਿਤਾ ਅਤੇ ਗਭਸਤੀ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਤ ਦਰਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਹਰ ਸਾਲ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਦਰਿਆ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਥੇ-ਜਿਥੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਮਾਪੇ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਨਿਡਰ ਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧੰਨ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਤ ਇਲਾਕੇ, ਜੋ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਚਾਰ ਵਰਣ ਤੇ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹਨ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਨਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘਟਾਓ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਹ ਵਾਧਾ। ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਵਾਂਗ ਉਮਰਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਸਮਾਂ ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਇਹੀ ਹਾਲਾਤ ਹਨ; ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਜਾਤੀਆਂ ਜਾਂ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਉਲਝਣ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਨਾਹ ਹੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਭਟਕਣਾ ਆਈ। ਲੋਕ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮਾਇਆ ਸੀ, ਨਾ ਲਾਲਚ, ਨਾ ਈਰਖਾ, ਨਾ ਦੁਸ਼ਮਣੀ, ਨਾ ਡਰ। ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਉਲਟ-ਫੇਰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਸੀ।