ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇਲਾ ਅਤੇ ਬੁਧਾ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਵੀ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਕ ਦਿਨ, ਬੁਧਾ ਨੇ ਇਲਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, "ਇਹ ਤੇਰਾ ਆਰਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆ, ਆ, ਚੌੜੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਹੈ? ਕਿਸ ਕਾਰਨ?" ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇੱਥੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਹੈ। ਤੂੰ ਉਂਜਣ ਲਗਾ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ।" ਇਲਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ, ਹੇ ਤਪਸਵੀ। ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ, ਤੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ!" ਬੁਧਾ ਨੇ ਉਸ ਨازੁਕ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਲਾ, ਤੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਕਾਮੁਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਬੁਧਾ ਹਾਂ, ਕਈ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ।" "ਮੈਂ ਉੱਚ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਖ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਇਲਾ ਨੇ ਬੁਧਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਘਰ, ਜੋ ਰਤਨ-ਸੰਕਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਵਿਆ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬਣਿਆ। ਇਲਾ, ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਸਮਝੀ। "ਵਾਹ! ਮੇਰਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦਾ ਆਚਰਨ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਧਨ, ਵੰਸ਼—ਵਾਹ! ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਕਰਸ਼ਣ!" ਇਲਾ ਨੇ ਬੁਧਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਆਨੰਦ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਹਰ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਇਖਸ਼ਵਾਕੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਰਾਵਣਾ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਤੇ ਆਏ। ਉਥੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਘੋੜੀ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਰਤਨ-ਰਥ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਉਹ ਰਥ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ: "ਇਹ ਚੰਦਰਪ੍ਰਭਾ ਨਾਮਕ ਘੋੜਾ ਹੈ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ।" "ਇਹ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਮਾਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ?" ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣੀ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। "ਇਹ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾ ਕੀ ਹੈ?" ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। "ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਯੋਗ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ!" ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼ਰਾਵਣਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਨੇ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਿਆ ਸੀ: ਜੋ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਵੇਗਾ, ਮਰਦ ਤੋਂ ਮਹਿਲਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਇਹ ਘੋੜਾ ਵੀ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਹਿਲਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਮੁੜ ਮਰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵਰਗਾ ਹੈ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਪਿਨਾਕੀਨ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ।" ਤਦ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਟੁੱਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਹੁਣ—" "ਇਖਸ਼ਵਾਕੂ ਦੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਤੋਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਵਿਰੋਧੀ ਕਿੰਪੁਰੂਸ਼ਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਸ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਖਸ਼ਵਾਕੂ ਦੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਨਾਲ, ਕਿੰਪੁਰੂਸ਼ਾ ਚੇਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਉਹ ਮਰਦ ਰਿਹਾ, ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ ਮਹਿਲਾ। ਬੁਧਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਨੀਲਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ, ਜੋ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਬੁਧਾ, ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਸਵਰਗ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਇਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤਾ ਕਹੀ ਗਈ। ਚੰਦ੍ਰਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਸੂਰਯਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਇਲਾ, ਮਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੰਮਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਅਗਵਾ ਬਣਿਆ। ਇਖਸ਼ਵਾਕੂ, ਸੂਰਯਵੰਸ਼ ਦਾ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਲਾ ਕਿੰਪੁਰੂਸ਼ਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਅਜੈਯ ਰਹੇ। ਉਤਕਲਾ, ਗਯਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਰਿਤਾਸ਼ਵ। ਉਤਕਲਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਉਤਕਲਾ ਕਹਾਏ; ਗਯਾ ਦੇ ਗਯਾ। ਹਰਿਤਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ, ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨਾ ਵਿੱਚ, ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਖਸ਼ਵਾਕੂ, ਵੱਡਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦਿਵਿਆ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ। ਨਰਿਸ਼ਯੰਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਚੀ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ; ਅੰਬਰਿਸ਼ਾ, ਨਭਾਗਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਧ੍ਰਿਤਕੇਤੁ, ਚਿਤ੍ਰਨਾਥ, ਅਤੇ ਰਣਧ੍ਰਿਸ਼ਟਾ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ; ਅਨਰਤਾ, ਸ਼ਰਯਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਸੁਕੰਯਾ, ਉਸ ਦੀ ਧੀ। ਅਨਰਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੋਚਮਾਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ; ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅਨਰਤਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁਸ਼ਾਸਥਲੀ। ਰੋਚਮਾਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੇਵਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੈਵਤਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਕਕੁਦਮੀ, ਉਸ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਰੈਵਤੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਰਾਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ; ਅਤੇ ਕਈ ਕਰੂਸ਼ਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਕਰੂਸ਼ਾ ਤੋਂ ਜੰਮੇ। ਪ੍ਰਿਸ਼ਧਰਾ, ਗਾਂ ਮਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਸ਼ੂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਖਸ਼ਵਾਕੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਗਾਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ—ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ। ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਖਸ਼ਵਾਕੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ; ਉਹ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੰਦਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜੇ ਮਾਊਂਟ ਮੇਰੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੌਦਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੌ ਹੋਈ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਖਣ ਮਾਊਂਟ ਮੇਰੂ ਤੋਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਕਕੁਤਸਥਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਯੋਧਨਾ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਥੂ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਗਸ; ਇੰਦੂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ। ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਰਾਵਾਸਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਵਤਸਕਾ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਗੌੜ ਦੇਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਵਾਸਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਜੰਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਸ਼ਰਾਵਾਸਤਾ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਦਾਸ਼ਵ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਵਲਾਸ਼ਵ; ਉਹ ਧੁੰਧੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਧੁੰਧੁਮਾਰਾ ਕਹਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਦ੍ਰਿਢਾਸ਼ਵ, ਡੰਡਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਪਿਲਾਸ਼ਵ; ਧੁੰਧੁਮਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਲਾ, ਬੁਧਾ, ਅਤੇ ਮਨੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਧੀਆਂ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਂ, ਸਭ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਭਾਵਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਆਈ।