ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਰਵਤ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਧ ਲੋਕ ਆ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਉੱਤਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵੈਭ੍ਰਾਜਾ ਜੰਗਲ ਹੈ। ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਧਾਤਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਹੇਤਿਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਸੇਵਕ, ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈ। ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵੈਦਿਕ ਜੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪਰਵਤ ਵਰੁਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਰਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਰਵਤ ਭਵ (ਮਹਾਦੇਵ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੱਥਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਾਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਵਤ ਉੱਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਰਵਤ ਸ੍ਰਿੰਗਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਧੂਮਰਲੋਹਿਤਾ, ਪਰਵਤਾਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਸ਼ੈਲੋਦਾ ਨਾਮਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ੈਲੋਦਕਾ ਨਦੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੋਨਾਂ ਪਰਵਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੋਈ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ੀ ਨਦੀ ਵਜੋਂ ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਰਵੌਸ਼ਧਾ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਵਤ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਹਰਤਾਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਾਨ ਪਰਵਤ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀਰਾ-ਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਰਵਤ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੋਖੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀ ਰੇਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਬਿੰਦੁਸਰ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਭਾਗੀਰਥ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕਈ ਸਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੇ ਉਹ ਪੂਰਵਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਧੋਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਇਥੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਦੇਵੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਉਤਰੀ। ਉਹ ਸੋਮਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜਨਮੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਿਆ। ਇਥੇ ਹੀ ਰਤਨ ਦੇ ਯਜਨ ਸਥੰਭ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਹਿਲ ਹਨ। ਇਥੇ ਹੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਇਥੇ ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਛਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਚਮਕਦਾਰ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਦੇਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ; ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰੀ। ਉਹ ਭਵ ਦੇ ਉੱਚੇ ਭਾਗ ਉੱਤੇ ਡਿਗੀ, ਪਰ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲਈ ਗਈ; ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਬੂੰਦਾਂ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਰੋਸ ਵਿੱਚ ਡਿਗੀਆਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਝੀਲਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਬਿੰਦੁਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਭਵ ਨੇ ਰੋਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਰੋਕਿਆ— ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤੀਖਣਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਕੇ, ਮੈਂ ਭੇਦ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਗਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਗਾਇਬ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਉਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਚੈਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਦੀ ਲਈ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕ੍ਰੋਧ ਰੋਕਿਆ ਤੇ ਵਰ ਦਿਤਾ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰੋਕੀ ਹੋਈ ਨਦੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਗੀਰਥ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ। ਤਿੰਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਗੀਆਂ, ਤਿੰਨ ਪੱਛਮ ਵੱਲ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਹਾਂ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਸੱਤ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ। ਨਲਿਨੀ, ਹਲਾਦਿਨੀ, ਪਾਵਨੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਗੀਆਂ; ਸੀਤਾ, ਚਕਸ਼ੁ, ਤੇ ਸਿੰਧੁ ਪੱਛਮ ਵੱਲ। ਸੱਤਵੀਂ, ਅਨੁਗਾ ਨਾਮਕ, ਭਾਗੀਰਥ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲੀ; ਇਸ ਲਈ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਇਹ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਹਿਮਾਹਵਯਾ ਨਾਮਕ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਸੱਤ ਮੰਗਲਮਈ ਨਦੀਆਂ ਬਿੰਦੁਸਰ ਝੀਲ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਭਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲੇਛ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਪਰਵਤਾਂ ਸਮੇਤ: ਕુકੁਰ, ਰੌਧ੍ਰ, ਬਰਬਰ, ਯਵਨ, ਤੇ ਖਸ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੁਲਿਕ, ਕੁਲੱਥ, ਅੰਗਲੋਕ, ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ; ਨਦੀ ਵੰਡ ਗਈ ਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਵੀਰਮਰ, ਕਾਲਿਕ, ਸ਼ੂਲਿਕ, ਤੁਕਾਰ, ਬਰਬਰ, ਪਹਲਵ, ਪਾਰਦ ਤੇ ਸ਼ਕ— ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਤੇ ਚਕਸ਼ੁ ਨਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਰਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ; ਨਾਲ ਹੀ ਦਰਦ, ਉਰਜਗੁ, ਗਾਂਧਾਰ, ਔਰਸ, ਤੇ ਕੁਹੁ। ਸ਼ਿਵਪੌਰ, ਇੰਦਰਮਰ, ਵਸਤੀ, ਸੈੰਧਵ, ਉਰਵਸ, ਬਰਬ, ਕੁਪਥ, ਭੀਮ, ਤੇ ਰੋਮਕ। ਸ਼ੁਨਾਮੁਖ, ਉਰਧਮਰ, ਤੇ ਉਹ ਜੋ ਸਿੰਧੁ ਪਾਲਦੀ ਹੈ; ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਤੇ ਨਾਗ। ਕਲਾਪਗਾਮਕ, ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼, ਮਨੁੱਖ, ਕਿਰਾਤ, ਪੁਲਿੰਦ, ਕੁਰੁ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ। ਪਾਂਚਾਲ, ਕੌਸ਼ਿਕ, ਮਤਸਯ, ਮਾਗਧ, ਅੰਗ, ਬ੍ਰਹਮੋੱਤਰ, ਵੰਗ, ਤੇ ਤਾਮ੍ਰਲਿੱਟ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਉੱਚ ਜਨ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੰਗਲਮਈ ਜਲ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਵਿਂਧਿਆ ਰੋਕਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਫਿਰ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਨਦੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਹੀ, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰਦੀ ਹੋਈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਇਸ ਨੇ ਮਛੀ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਰਿਸ਼ਿਕਾ, ਨਲੀਮੁਖ, ਕੇਕਰ, ਏਕਰਨ ਲੋਕ, ਤੇ ਕਿਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਕਲੰਜਰ, ਵਿਕਰਨ, ਕੁਸ਼ਿਕ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਫਿਰ ਨਲਿਨੀ ਨਦੀ ਵੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚਲੀ, ਅਸੰਭਵ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਇੰਦਰਦ੍ਯੁਮਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਰਦੀ ਹੋਈ।