ਇੱਕ ਵਾਰ, ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੌਗਿਰਦੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਅਨੇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਹਾੜ, ਝੀਲਾਂ, ਦਰਿਆ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ, ਦੱਖਣੀ, ਪੂਰਬੀ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕੁਦਰਤੀ ਚਮਤਕਾਰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੁਵੇਲਾ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਧਾਤੂਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੰਨ-ਪ੍ਰਭਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਣੀ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਿਵ੍ਯ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅੱਛੋਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਦਰਿਆ ਅੱਛੋਦਕਾ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਚੈਤਰਰਥ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਜੰਗਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਮਣਿਭਦ੍ਰਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਾੜ ਤੇ ਯਕ੍ਸ਼ਾਂ ਦਾ ਭਯਾਨਕ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦਰਿਆ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੰਡਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਆ ਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸ਼ਿਵਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਥੇ ਸੁਵੇਲਾ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਸਿੰਨਾਬਾਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੂਰ੍ਯ-ਪ੍ਰਭਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਚਰਾਗਾ ਲਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਲਾਲ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੌਹਿਤ੍ਯਾ ਦਰਿਆ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਹੈ। ਇਥੇ ਯਕ੍ਸ਼ ਮਣਿਧਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰੀ ਗੁਹ੍ਯਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕਕੁਦਮਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਸਥਾਨ ਤੇ ਕਕੁਦਮਿਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਥੇ ਅੰਜਨਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਤ੍ਰਿਕਕੁਦਾ ਤਿੰਨ-ਚਰਾਗਾ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਤੱਤ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਮਾਨਸਾ ਨਾਮਕ ਵੱਡੀ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੈਭ੍ਰਾਜਾ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਜੰਗਲ ਹੈ। ਇਥੇ ਬ੍ਰਹਮਧਾਤਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਹੇਤਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਸੇਵਕ, ਅਸੀਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ। ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਵਰੁਣਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਭਵ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਿ-ਪात्र, ਚਮਕਦਾਰ, ਇਹ ਪਹਾੜ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਧਾਤ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਸੈਂਕੜੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਰਾਗਾ, ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੁਹਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਾਨ ਮਹਾਨ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਹਾੜ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਧੂਮਰਲੋਹਿਤਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਸ਼ੈਲੋਦਾ ਨਾਮਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਦਰਿਆ ਸ਼ੈਲੋਦਕਾ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ੀ ਦਰਿਆ ਪੱਛਮੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਰਵਉਸ਼ਧਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਅਰਪਿਮੈਂਟ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਿਰਣ੍ਯ-ਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਅਸੰਖ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀ ਰੇਤ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਬਿੰਦੁਸਰਾ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਭਾਗੀਰਥ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕਈ ਸਾਲ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਥੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਦੇਵੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਤਰੀ। ਸੋਮਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਉਹ ਜਨਮੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ। ਇਥੇ ਹੀ ਮਣੀਆਂ ਦੇ ਯਜਨ-ਪੋਸਟ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਹਿਲ ਹਨ। ਇਥੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ, ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਥੇ ਚਮਕਦਾਰ ਛਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮੰਡਲ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਚਮਕਦਾਰ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਦੇਵੀ ਇਥੇ ਦਿੱਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਤਰੀ। ਭਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਯੋਗ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਬੂੰਦਾਂ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗੀਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਝੀਲਾਂ ਬਣੀਆਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਮ ਬਿੰਦੁਸਰਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਭਵ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਰੋਕੀ ਗਈ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਠੋਰ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਧਾਰ ਨਾਲ ਨਰਕ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰਤਾ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਿਸਚਿਆ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਗਾਇਬ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਉਭਰੀਆਂ, ਦੁਰਬਲ, ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਮਨ-ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਡੋਲ ਰਹੀਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹਾਂ, ਦਰਿਆ ਲਈ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਤੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਰੋਕੀ ਹੋਈ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਗੀਰਥ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ। ਤਿੰਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਤਿੰਨ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਹੀਆਂ; ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਦਰਿਆ ਸੱਤ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ। ਨਲਿਨੀ, ਹਲਾਦਿਨੀ, ਤੇ ਪਾਵਨੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਹੀਆਂ; ਸੀਤਾ, ਚਕ੍ਸ਼ੁ, ਤੇ ਸਿੰਧੁ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਹੀਆਂ। ਸੱਤਵੀਂ, ਅਨੁਗਾ, ਭਾਗੀਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚੱਲੀ; ਇਸ ਲਈ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਇਹ ਸੱਤ ਦਰਿਆਵਾਂ ਹਿਮਾਹਵਯਾ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਪਲਾਏ; ਸੱਤ ਮੰਗਲਮਈ ਦਰਿਆ, ਬਿੰਦੁਸਰਾ ਝੀਲ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਇਥੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਭੂਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪਲਾਏ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲੇਛ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ: ਕੁਕੁਰ, ਰੌਧ੍ਰ, ਬਰਬਰ, ਯਵਨ, ਤੇ ਖਾਸ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁਲਿਕ, ਕੁਲੱਠ, ਅੰਗਲੋਕ, ਤੇ ਹੋਰ ਜਨ-ਜਾਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਵੰਡ ਹੋ ਕੇ, ਦਰਿਆ ਹਿਮਾਲਾ ਰਾਹੀਂ ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਫਿਰ, ਵੀਰਾਮਰ, ਕਾਲਿਕ, ਸ਼ੂਲਿਕ, ਤੁਕਾਰ, ਬਰਬਰ, ਪਹਲਵ, ਪਾਰਦ, ਤੇ ਸ਼ਕ ਵੀ ਇਥੇ ਹਨ।