ਮਤ੍ਸ੍ਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀ, ਥੱਕੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਾਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਅਕਲ, ਉਸਦੇ ਉੱਥਲੇ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉੱਭਰੇ ਹੋਏ ਛਾਤੀ, ਨਚਦੀ ਹੋਈ ਲਗਦੀ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਖਿੱਚੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਉਲਝ ਗਏ। ਉਹਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਵਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਲਗਦੇ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਭੰਭਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਕਮਲ ਦੀ ਫੁੱਲ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਸਤਰੀ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲੁਕਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਆਖਰਕਾਰ, ਉਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਉਸਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਠੰਢਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ, ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਚਿਰਾਂ ਦੀ ਚਾਹ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਬਾਰੀਕ, ਗਿੱਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚਿਪਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਸਾਰੇ ਹਾਜ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਾਸਨਾ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਸਤਰੀ, ਜਿਸਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਿਆ, ਤੇ ਮਾਲਾ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹੱਸਦੀ ਰਹੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਇਸਤਰੀ, ਜਿਸਦੀ ਗੋਡ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸਹੇਲੀ ਨੇ ਖਰੋਚ ਦਿੱਤਾ, ਡਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਕੋਲ ਆ ਗਈ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਇਕ ਹੋਰ, ਜਿਸਦੇ ਵਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਪਿੱਠ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਥਰ ਦੀ ਚੱਟ ਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਸ਼ਨਾ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਗਜਰੇ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਕੇਸਰ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ-ਖੇਡ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਓਹ ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ। ਓਥੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਦੇਵੀ-ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਕ ਹੋਰ ਥਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਇਸਤਰੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆਇਨਾ ਫੜ ਕੇ, ਦੂਤ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਸੁਣਦੀ ਹੋਈ, ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਲੱਗੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਆਪਣੀ ਦੂਤ ਵਲੋਂ ਜਲਦੀ ਕਰਾਈ ਹੋਈ, ਇੰਨੀ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਗਹਣੇ ਸੰਭਾਲਦਿਆਂ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਨੀਲੇ ਘਾਹ ਵਾਲੇ ਚੌਬਾਰੇ ਵਿੱਚ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਮੈਰੇਆ ਨਸ਼ੀਲਾ ਪਾਨੀ ਪੀਂਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖੀ ਗਈ। ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਖੁਦ ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਨੀ ਪਰੋਸਦੀ ਹੈ; ਦੂਜੀ, ਸੋਹਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੀਤੀ ਹੋਈ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਪੀਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕਰਦੀ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, “ਮੇਰੇ ਕਮਲ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ?” ਜਦ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਪੀ ਲਏ ਹਨ,” ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਲਜਾ ਗਈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੋਹਣੀ ਭੰਵੀਆਂ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਧਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਮਹਿਫਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੀਤ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੰਤੂ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਰਾਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਰ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਹ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਗੁਫਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਿਕਾਂ ਨਾਲ ਰਚੀ ਹੋਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਜੀਬ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਿਸਤਰੇ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਵਤ ਉੱਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਖੇਡ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਮਨ ਕੇਸ਼ਵ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਜਾਪਣ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਜੋ ਸੁਰਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਰ ਲੈ ਲੈ, ਫੇਰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾ, ਜਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾ ਜੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। "ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਅਟੱਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਅੱਜ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਪੁਰੂਰਵਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਿਆਰਾ ਸੀ; ਲੋਕ ਰਾਜੇ ਦੇ ਲਾਲਚ ਰਹਿਤ ਚਲਣ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਫਾਲਗੁਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਰਾਜਾ ਪੁਰੂਰਵਾ ਨੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਓਹੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨ ਸੁਣੇ। "ਜਦ ਇਹ ਰਾਤ ਦਾ ਪਹਰ ਲੰਘ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ ਅਤ੍ਰਿ ਨੂੰ ਮਿਲੇਂਗਾ; ਰਾਜਾ, ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਤੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਤ੍ਰਿ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਧਨੀ ਸੀ। ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ, ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ। "ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਨਾਰਦਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ।” ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਵਲੋਂ ਮਿਲੇ ਵਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ। ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਜਿੱਥੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਪਰਵਤ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਮਧੇਨੁ ਵਰਗੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ, ਕੈਲਾਸਾ ਨਾਮਕ ਪਰਵਤ ਹੈ; ਓਥੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਕੁਬੇਰ ਆਪਣੇ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਨਾ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਅਲਕਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਮਾਣ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਲਾਸਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਓਥੇ ਮੰਦੋਦਕਾ ਨਾਮਕ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪਾਣੀ ਦੁੱਧ ਤੇ ਦਹੀਂ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਓਥੇ ਤੋਂ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਾਮਕ ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਦਰਿਆ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਓਸਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਦਿਵਿਆ ਨੰਦਨ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਹੈ; ਕੈਲਾਸਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਦਿਵਿਆ ਸੌਗੰਧਿਕ ਪਰਵਤ ਹੈ।