ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਭਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ, ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਨਾਗਰਾਜ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਉੱਤੇ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੋਡ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਚਕਰਧਾਰੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪੈਰ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦੇ ਫਣ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਦੂਜਾ ਪੈਰ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਪੈਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨੂੰ ਨਰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹ, ਜੋ ਬਾਜੂਬੰਦ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨਾਗਰਾਜ ਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਸਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਬਾਂਹ ਸਿੱਧੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਗੋਡ ਇੱਕ ਰਤਨ ਜੜੀ ਹੋਈ ਬਾਂਹਬੰਦ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਇੱਕ ਹੋਰ ਹੌਲੀ ਮੁੜੀ ਬਾਂਹ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕੋਲ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਤੀਜੀ ਤੇ ਚੌਥੀ ਬਾਂਹ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਰਿਜਾਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅਨੁਸਰਦੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪੈਰ ਮਲ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਹ ਮਾਲਾ, ਮੋਰਨ, ਹਾਰ ਅਤੇ ਬਾਜੂਬੰਦ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕੰਗਣ ਤੇ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਵੀ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਸਿਰ ਨਾਗਰਾਜ ਦੇ ਰਤਨ ਜੜੇ ਫਣ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਥਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸੁਰਤ ਅਣਜਾਣ ਸੀ, ਮਹਿਰਸ਼ੀ ਅਤ੍ਰਿ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸਿਧਾਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਰਹਿੰਦੀ, ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਧੂਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਧ ਪੁਰਖਾ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਸੁਆਦਲੇ ਤੇ ਉੱਤਮ ਫਲ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮੋਰਨ ਵਾਲਾ ਭਗਵਾਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਨੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੋਡੀਆਂ ਤੇ ਮੱਥਾ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਮੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੁੜ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਗੁਫਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੋਹਣੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ, ਅੱਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ। ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੋਵਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਦਾ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਾਰਾ ਭੋਜਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਬਿਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਸੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਜੀਉਂਦਾ, ਭੋਜਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਕਦੇ ਥੱਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਅਚੰਭੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਿਹਾ, ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਧਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਰਲੀਆਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਵੇਖਦਾ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਗੁੰਧਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਫੁੱਲ ਚੁਣਨ ਅਤੇ ਮਨਚਾਹੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ, ਫੁੱਲ ਚੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਬੇਲਾਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ, ਉਸ ਦੀ ਸਾਥਣੀਆਂ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਦੂਜੀ, ਜਿਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਕਮਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਹਾਂ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੰਡਰਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਧੁ ਭਰੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਸਾਹ ਨਾਲ ਓਝਲ ਹੋ ਗਈ। ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਅਪਸਰਾ, ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵੱਲੋਂ ਗੁੰਧੀ ਹੋਈ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮੋਰਨ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਮਾਲਾ ਗੁੰਧ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵੱਲੋਂ ਮੋਰਨ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਸਮਝਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ। ਇਸ ਨਿੱਜੀ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਲਤਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਉਤਾਵਲੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਫੁੱਲ ਲੱਭਣ ਸਮੇਂ, ਜਦੋ ਕੁਝ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨਾਲ ਬੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਲੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਇੱਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਮੰਨਿਆ। ਕੁਝ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ, ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਵੀ ਵਾਪਸ ਪਾਣੀ ਮਾਰੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੋਹਣੀ, ਥੱਕੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਵੱਜਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਰੂਪ-ਰੰਗਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਸਿਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਠ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਾਹ ਨਾਲ ਨੱਚ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਪਾਣੀ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਖਿੱਚ ਦਿੱਤੇ, ਉਸਦੇ ਮੁੱਖ ਉੱਤੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਵਾਲ ਸਜਦੇ, ਉਹ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਮੰਡਰਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਪਸਰਾ, ਜੋ ਕਮਲ-ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੁਕ ਕੇ ਬੈਠੀ ਰਹੀ, ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੱਭਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਠੰਢ ਪਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਨਰਮ ਤੇ ਗਿੱਲਾ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਚੰਬੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਲਾ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਈ, ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਾਲਾ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਹੱਸਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਜਿਸਦੇ ਗੋਡ ਤੇ ਸਹੇਲੀ ਨੇ ਨਖ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਡਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਪਿੱਠ ਗਿੱਲੀ ਕਰ ਲਈ, ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਲਾਲਸਾ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਕੁਝ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਸਿਨੇ ਉੱਤੇ ਕੇਸਰ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮ-ਰਸ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈਆਂ ਹੋਣ, ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਭਗਵਾਨ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸਭ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ।