ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਝੀਲ ਅਦਭੁੱਤ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮ ਜਿਹੇ ਤੰਤੂ ਹੀਰੇ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਪੰਨਾ ਅਤੇ ਨੀਲਮ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਲਚਰ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਸਨ—ਚਿੱਟੇ ਸਪ, ਸੀਪ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ। ਉਥੇ ਮਗਰਮੱਛ, ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕਛੂਏ ਵੀ ਸਨ। ਪੰਨਾ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੀਰੇ ਉਥੇ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਦਮਰਾਗ, ਇੰਦਰਨੀਲ, ਮਹਾਨ ਨੀਲਮ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਪੀਨੇਲ ਰਤਨ ਅਤੇ ਕਾਰਕੋਟਕ ਪੱਥਰ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਤਾਮੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਮੁੱਖ ਰਾਜਾਵਰਤ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਤਨ ਵੀ ਉਥੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ। ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਵਾਲੇ ਰਤਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਰਤਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਸਯਾਮੰਤਕ ਰਤਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਤਨ, ਸਫੈਦ ਪਾਥਰ, ਲਾਲ ਰਤਨ, ਪੀਲਾ ਨੀਲਮ ਅਤੇ ਪੰਨੇ ਦੀ ਧੂੜ ਵੀ ਉਥੇ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਨੀਲਮ, ਸੁਗੰਧਿਕਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਰਤਨ, ਮੁੱਖ ਹੀਰਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਤਨ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਸਨ, ਉਹ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੁਖਦਾਇਕ ਗਰਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਠੰਢ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਵੈਦੂਰਿਆ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਉਸ ਝੀਲ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਲੌਕਿਕ ਸੀ। ਉਸ ਝੀਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੋ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ, ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਚੌਕੋਰ, ਮੋਹਕ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਮਨੋਹਰ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸਾ ਖੇਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੁੱਖਦਵਾਰ ਵਾਂਗ ਸੀ ਤੇ ਪੂਰਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਸੀ, ਜੋ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਚੌਕਠਾਂ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਠੰਢਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਜਲ-ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਚੌਕੋਰ ਅਤੇ ਮੋਹਕ ਸੀ; ਪਾਣੀ ਮਿੱਠਾ, ਹਲਕਾ, ਠੰਢਾ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾ ਤਾਂ ਗਲੇ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਪੇਟ ਭਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਅਤਿ ਉੱਚੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਹਲ ਸੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪੂਲ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਲ ਚੰਦਨੀ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੈਦੂਰਿਆ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਸੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁੱਚੇ ਮੂੰਗੇ ਦੀਆਂ ਰੇਲਿੰਗਾਂ ਨਾਲ। ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਨੀਲਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਤੰਭ, ਪੰਨਾ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਭਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ, ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦੀਆਂ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗੋਡਾ ਮੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਪਰਮੇਸ਼्वर ਦਾ ਪੈਰ ਨਾਗਰਾਜ ਦੀ ਫਣੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਦੂਜਾ ਪੈਰ ਵੀ ਉਧੇ ਹੀ ਸੀ। ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਉਹ ਪੈਰ ਨੂੰ ਮਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦੀਆਂ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਪਰਮੇਸ਼्वर ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਗਲਬੰਦ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਨਾਗਰਾਜ ਦੀਆਂ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਸਿਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਗੋਡੇ ਉੱਤੇ ਰਤਨ ਜੜਿਆ ਕੜਾ ਸੀ; ਹੋਰ ਬਾਂਹ ਹੌਲੀ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਨਾਭੀ ਕੋਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਬਾਂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਰਿਜਾਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਨੱਕ ਦੇ ਰੇਖਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ। ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਜੀ ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਨੁਮਾ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਮਾਲਿਸ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਭਗਵਾਨ ਮਾਲਾ, ਮੁਕੁਟ, ਹਾਰ ਅਤੇ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਮੱਥਾ ਨਾਗਰਾਜ ਦੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਫਣੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਥਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਅਜਾਣੀ ਸੀ, ਅਤ੍ਰਿ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਸਦਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਵੰਸ਼-ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿਧ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਸੁਆਦਲੇ ਫਲ ਭੇਂਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਕਮਲ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਮੁਕੁਟ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਵਿਖਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਨਿਹਾਰਿਆ ਅਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੋਡਿਆਂ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੁਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੁੜ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਗੁਫਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਗ੍ਰੋਟੋ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਜੜਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ, ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ। ਦੇਵਤਾਮਈ ਸਰੋਵਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਾਰਾ ਭੋਜਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਤਿਆਰ ਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਸੌਂਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ, ਕੋਈ ਥਕਾਵਟ ਨਾ ਆਉਂਦੀ—ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਦਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਤੇ ਰਸ ਕਰਦੇ ਵੇਖਦਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਗੁੱਥ ਕੇ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਮਾਲਾ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕਰਦਾ ਤੇ ਫਿਰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ।