ਉਸ ਨੇ ਮੰਜੁਲੀਤਕ ਪੰਛੀਆਂ, ਦਾਤਯੂਹ ਪੰਛੀਆਂ, ਭਾਰਦਵਾਜ ਪੰਛੀਆਂ, ਚਸ਼ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਸੁਹਾਵਣੇ ਝੁੰਡ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਜਾਨਵਰ, ਹਿਰਣ ਤੇ ਵੱਡੇ ਹਿਰਣ, ਚੀਤੇ, ਗੱਦਰ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ, ਸਿੰਘ, ਚੀਤੇ, ਸ਼ਰਭਾ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਭੇਡੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਰਿੱਛ, ਲੱਕੜਬੱਗੇ, ਲੰਮੀ ਪੁੱਛ ਵਾਲੇ ਬਾਂਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਬਾਂਦਰ, ਖਰਗੋਸ਼, ਕਾਦੰਬ ਪੰਛੀ, ਬਿੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਚੂਹੇ, ਨੇਵਲੇ, ਗਿੱਦੜ, ਦਰਖ਼ਤਾਂ ‘ਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ, ਮਸਤ ਹੱਥੀ, ਭੈਂਸਾਂ, ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ, ਸਾਂਡ, ਊਠ, ਹਿਰਣ, ਗੌਰ ਅਤੇ ਗਧੇ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਇੱਥੇ ਮੇਂਡੇ, ਭੇੜਾਂ, ਹੋਰ ਹਿਰਣ, ਕੁੱਤੇ, ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ, ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਜਾਨਵਰ-ਮਾਵਾਂ ਵੀ ਸਨ। ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰ, ਸ਼ਰਭਾ, ਸਾਰਸ, ਕਸ਼ੰਬਰਾਂ ਵਰਗੇ ਪੰਛੀ, ਭਿਆਨਕ ਪੰਛੀ, ਹਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਪੁੱਛ ਵਾਲੇ ਜੋ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਸਨ, ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਥੇ ਦੰਦਦਾਰ ਜਾਨਵਰ, ਗੈਂਡੇ, ਸੂਰ, ਘੋੜੇ, ਖੱਚਰ ਤੇ ਗਧੇ ਵੀ ਸਨ—ਹੇ ਮਦਰਾ ਦੇ ਰਾਜਾ!—ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੈਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਜੰਗਲ ‘ਚ ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ; ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਅਸ਼ਚਰਜ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤ੍ਰਿ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਅਤ੍ਰਿ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ—ਦੋਵੇਂ—ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੈਰੀ ਹਨ। ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਜਾਨਵਰ ਸਿਰਫ ਦੁੱਧ ਤੇ ਫਲਾਂ ‘ਤੇ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਇਹ ਅਤ੍ਰਿ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਐਸਾ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਤੇ ਘਾਟੀਆਂ ‘ਚ, ਰਾਜਾ ਆਪ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ; ਉਥੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਕੰਟਕ ਰਹਿਤ ਦੁੱਧ ਵਗਦਾ ਸੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਥੇ ਭੈਂਸਾਂ, ਕਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਬੱਕਰੀਆਂ, ਪੱਥਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੁੱਧ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਮਿਲਿਆ; ਉਥੇ ਦਿਵ੍ਯ ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੱਚਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਕੁਝ ਨਦੀਆਂ ਗਰਮ, ਕੁਝ ਠੰਢੀਆਂ ਚਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਰ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਸਨ। ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਤੱਕ, ਉਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਹਿਮ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਸੀ; ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਮ ਰਹਿਤ ਸਨ। ਉਥੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਚਿੱਟੀ ਚੋਟੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬੱਦਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਹਿਮ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੋਟੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬੱਦਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਚੋਟੀ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਬੜਾ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਕ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਫਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੱਕੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਯੋਗ ਸਨ। ਉਥੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ, ਦਿਵ੍ਯ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ; ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਆਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਥੇ ਬਾਂਦਰ ਇਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਤਕ ਖੇਡਦੇ ਸਨ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਹਿਮ ਦੇ ਢੇਰ ਚੰਨ ਦੀ ਚਕਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਿਮ ਭਰੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਘੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਪੁਰੂਰਵਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਕਰਸ਼ਕ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤ੍ਰਿ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮਦਰਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ, ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਚੋਟੀਆਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਮ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਚੋਟੀ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਚੋਟੀ ਸਦਾ ਗਰਮ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੱਦਲ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੇਠ, ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ। ਉਥੇ ਜਾਸਮੀਨ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਫਾ ਸੀ; ਰਾਜਾ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਗੁਫਾ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਨਲਵਾ ਵਰਗੀ ਤੰਗ ਸੀ, ਪਰ ਜਦ ਰਾਜਾ ਨਲਵੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਸ਼ੋਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਥਾਂ ਬੜੀ ਉੱਚੀ, ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸੀ, ਨਾ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਨਣ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਸਥਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਨ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵੇਂ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਕਰੋਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਝੀਲ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ। ਉਸ ਝੀਲ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਮੂੰਗੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਣਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਹੀਰੇ ਦੀਆਂ ਤੰਤੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਸੁਗੰਧਿਤ, ਪੱਤੀਆਂ ਪੰਨਾ ਤੇ ਨੀਲਮ ਦੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਝੀਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਲ-ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ—ਕੌੜੀਆਂ, ਸੀਪ, ਸ਼ੰਖ—ਹੇ ਰਾਜਨ। ਉਥੇ ਮਗਰਮੱਛ, ਮੱਛੀਆਂ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕਛੂਏ ਵੀ ਸਨ; ਪੰਨਾ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੀਰੇ। ਪਦਮਰਾਗ, ਇੰਦ੍ਰਨੀਲ, ਮਹਾਨ ਨੀਲਮ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਪੇਲ ਰਤਨ, ਅਤੇ ਕਾਰਕੋਟਕ ਪੱਥਰ ਵੀ ਸਨ। ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਤੇ ਮੁੱਖ ਰਾਜਾਵਰਤ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਤਨ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਰਤਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਸਯਮੰਤਕ ਰਤਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਉਥੇ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸਰਪਾਂ ਦੇ ਰਤਨ, ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ, ਗੋਮੇਦ, ਪੀਲਾ ਪੁਖਰਾਜ, ਅਤੇ ਪੰਨਾ ਦੀ ਧੂੜ ਵੀ ਉਥੇ ਸੀ। ਨੀਲਮ, ਸੁਗੰਧਿਕਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਰਤਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੁੱਖ ਹੀਰਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਤਨ ਵੀ ਉਥੇ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।