ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਜੋੜੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਦੂਧ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਜੋੜੇ ਪੀਂਦੇ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਕ ਜੋੜਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਵਧਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਸੁਭਾਵ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਮਰ ਜਾਂਦੇ। ਹਰ ਇਕ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਦਸ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਹੁੰਦੀ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਭਾਰਤ ਯੁਗ ਦੇ ਇਹ ਵਰ੍ਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਉੱਚਤ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੇਖੇ, ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੂਤ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੀ। ਉੱਤਰੀ ਪਾਠ ਵਿੱਚ, ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਸੂਤ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਉਹ ਧਰਤੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਚੌਦਾਂ ਮਨੂ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂ ਮਨੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵਾਪਸ ਸੁਣਾਓ, ਉੱਤਰੀ ਪਾਠ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਵਕਤਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੁਰਾਣਿਕ ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੇ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਉੱਤਰੀ ਪਾਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜਨਮ ਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਕਰਕੇ ਮਨੂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਦੇ ਅਰਥ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਭਾਰਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਸਵਰਗ, ਮੋਖਸ਼ ਅਤੇ ਮਧਯਮ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਨਿਯਤ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਇਥੇ ਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਦੇ ਨੌਂ ਖੰਡ ਸੁਣੋ: ਇੰਦਰਦੀਪ, ਕਸ਼ੇਰੁ, ਤਾਮ੍ਰਪਰਨ, ਗਭਸਤਿਮਾਨ, ਨਾਗਦੀਪ, ਸੌਮਯ, ਗੰਧਰਵ, ਵਾਰੁਣ ਅਤੇ ਨੌਂਵਾਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਤੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਖੰਡ ਕੁਮਾਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ: ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਯਵਨ ਤੇ ਕਿਰਾਤ। ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਤੇ ਵੈਸ਼ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ, ਜੋ ਪੂਜਾ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਸੀ ਵਾਪਾਰ ਤੇ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਵ੍ਯਵਸਥਾ ਨਿਯਮਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਮ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਵੱਲ ਦਿਸ਼ਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਟਾਪੂ ਤਿਰਯਗਯਾਮਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਮੱਧ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਵਯੰਭੂ ਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁਲ-ਪਹਾੜ ਹਨ: ਮਹੇਂਦਰ, ਮਲਯ, ਸਹਯ, ਸ਼ੁਕਤਿਮਾਨ, ਰਿਕਸ਼ਵਾਨ, ਵਿਂਧਯ ਅਤੇ ਪਰਿਯਾਤ੍ਰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਛੋਟੇ, ਜਿੱਥੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪਿੰਡ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਆਰਯ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਹਰ ਥਾਂ। ਇੱਥੇ ਅਨੇਕ ਦਰਿਆ ਵਗਦੇ ਹਨ: ਗੰਗਾ, ਸਿੰਧੂ, ਸਰਸਵਤੀ, ਸ਼ਤਦ੍ਰੂ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਯਮੁਨਾ, ਸਰਯੂ, ਐਰਾਵਤੀ, ਵਿਤਸਤਾ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ, ਦੇਵਿਕਾ, ਕੁਹੁ, ਗੋਮਤੀ, ਧੌਤਪਾਪਾ, ਬਹੁਦਾ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਅਤੇ ਗੰਢਕੀ। ਇਕਸ਼ੂਰ ਤੇ ਲੌਹਿਤਾ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਵੇਦਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਵੇਤ੍ਰਾਵਤੀ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਘਨੀ, ਸਿੰਧੁਰਾ, ਪਰਨਾਸ਼ਾ, ਨਰਮਦਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਕਾਵੇਰੀ ਵੀ ਉਥੋਂ ਹੀ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਪਰੀਯਾਤ੍ਰ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ: ਪਰਾ, ਧਨਵਤੀ, ਵਿਦੂਸ਼ਾ, ਵੇਣੁਮਤੀ, ਸ਼ਿਪ੍ਰਾ, ਅਵੰਤੀ, ਕੁੰਤੀ। ਸੋਨਾ, ਮਹਾਨਦਾ, ਨੰਦਨਾ, ਸੁਕ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਖਸ਼ਮਾ, ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਦਸ਼ਾਰਣਾ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ, ਤਮਸਾ, ਪਿੱਪਲੀ, ਸ਼ੈਨੀ, ਚਿਤ੍ਰੋਤਪਲਾ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਮਲਾ, ਚੰਚਲਾ, ਧੁਤਵਾਹਿਨੀ, ਸ਼ੁਕਤਿਮੰਤੀ, ਸ਼ੁਨੀ, ਲੱਜਾ, ਮੁਕੁਤਾ, ਹ੍ਰਦਿਕਾ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਨਦੀਆਂ ਰਿਸ਼ਯਮੁਖ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਾਪੀ, ਪਯੋਸ਼ਨੀ, ਨਿਰਵਿੰਧਿਆ, ਸ਼ਿਪ੍ਰਾ, ਰਿਸ਼ਭ, ਵੇਣਾ, ਵੈਤਰਨੀ, ਵਿਸ਼ਵਮਾਲਾ, ਕੁਮੁਦਵਤੀ; ਤੋਯਾ, ਮਹਾਗੌਰੀ, ਦੁৰ্গਮਾ, ਸ਼ਿਲਾ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਂਧਯ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਠੰਢਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ—ਗੋਦਾਵਰੀ, ਭੀਮਰਥੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਵੇਣੀ, ਵੰਜੁਲਾ, ਤੁੰਗਭਦਰਾ, ਸੁਪ੍ਰਯੋਗਾ, ਵਾਯਾ, ਕਾਵੇਰੀ—ਸਭ ਸਹਯ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਤਮਾਲਾ, ਤਾਮ੍ਰਪਰਨੀ, ਪੁਸ਼ਪਜਾ, ਉਤਪਲਾਵਤੀ—ਇਹ ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਪੁਤਰੀਆਂ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ। ਤ੍ਰਿਭਾਗਾ, ਰਿਸ਼ਿਕੁਲਿਆ, ਇਕਸ਼ੁਦਾ, ਤ੍ਰਿਦਿਵਾਚਲਾ, ਤਾਮ੍ਰਪਰਨੀ, ਮੂਲੀ, ਸ਼ਰਵਾ, ਵਿਮਲਾ ਅਤੇ ਮਹੇਂਦਰ ਦੀਆਂ ਪੁਤਰੀਆਂ—ਸਭ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਸ਼ਿਕਾ, ਸੁਕੁਮਾਰੀ, ਮੰਦਗਾ, ਮੰਦਵਾਹਿਨੀ, ਕ੍ਰਿਪਾ, ਪਾਸ਼ਿਨੀ—ਇਹ ਸ਼ੁਕਤਿਮਾਨਤ ਦੀਆਂ ਪੁਤਰੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ, ਸ਼ੁਭ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਗਦੀਆਂ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਲੀਆਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੁਰੂ, ਪਾਂਚਾਲ, ਸ਼ਾਲਵ ਅਤੇ ਜਾਂਗਲ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਜੀਵਨ, ਪਹਾੜਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਧਰਮ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਨ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।