ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਦੀ ਗਾਂਠ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਪਰਵਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਪਰਵਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਦਾ ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਵਭਾਵਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇਹ ਪੀਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਵੈਸ਼ਯ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਇਹ ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਪੱਤੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤਾ ਨਾਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਇਸ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗ ਲਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਪਰਵਤ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ ਹਨ। ਇਹ ਪਰਵਤ ਨੀਲੇ, ਵਿਦੂਰੀਆ, ਚਿੱਟੇ, ਪੀਲੇ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ, ਮੋਰਪੰਖੀ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੁਧ ਚੰਨ੍ਹੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੰਘਾਂ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਵਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਜੀਵ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਵਤਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਦੂਰੀ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਵਤਾਂ ਦੇ ਵੱਛਕਾਰ, ਮਹਾਮੇਰੂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ, ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਨਾਮਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਮੇਰੂ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਰਧੀ ਹਿਸਾ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਤੇ ਅਰਧੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਰਵਤ ਮਾਲਾ ਹੈ। ਹਰ ਮਾਲਾ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨੀਲਾ, ਨਿਸ਼ਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਘੱਟ ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਵੇਤ, ਹੇਮਕੂਟ ਅਤੇ ਹਿਮਾਵਾਨ ਆਪਣੇ ਚੋਟੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਰਿਸ਼ਭਾ ਦਾ ਵੀ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇਮਕੂਟ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਤੋਂ ਇੱਕ-ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਿਮਾਵਾਨ ਇੱਕ-ਵੀਹਵਾਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਹੇਮਕੂਟ ਮਹਾਨ ਪਰਵਤ ਅੱਠਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਹਿਮਾਵਾਨ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਹੈ। ਟਾਪੂ ਦੀ ਗੋਲਾਈ ਕਰਕੇ, ਘਟਾਉ ਅਤੇ ਵਾਧਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪਰਵਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਉੱਤਰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸੇਬੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੱਤ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਤ ਖੇਤਰ ਉੱਚੇ-ਚੜ੍ਹਦੇ, ਔਖੇ-ਪਹੁੰਚਣ ਯੋਗ ਪਰਵਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਕਰਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਗਮ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਿਮਪਾਤੀ ਖੇਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੇਮਕੂਟ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਹੇਮਕੂਟ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਧ ਤੱਕ ਹਰਿਵਰਸ਼ ਨਾਮਕ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰਿਵਰਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮੇਰੂ ਉੱਤੇ, ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨੀਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਮ੍ਯਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਮ੍ਯਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸ਼੍ਵੇਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿਰਣ੍ਯਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਣ੍ਯਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਸ਼ਾਕੰਕੁਰ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ਿ, ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਲੰਮੇ ਖੇਤਰ ਹਨ; ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲਾ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਲਤਰ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮੇਰੂ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਹੈ; ਇਹ ਨੀਲਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮਹਾਨ ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ ਪਰਵਤ ਉੱਠਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ, ਨੀਲਾ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਧ ਤੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਹੈ; ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਵਤ ਵੀ ਬੱਤੀ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਨ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੇਰੂ ਪਰਵਤ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ ਤੇ ਚੌਕੋਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ ਹਨ: ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚਿੱਟਾ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪੀਲਾ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਭੰਬੀ ਦੇ ਪਰਾਂਵਾਂ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲਾਲ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਰੰਗੀਨ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਪਰਵਤ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ, ਰਾਜਸੀ ਧੁੱਜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ। ਇਹ ਚੌਰਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਠਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਘੇਰਾਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦਾ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਰਵਤ ਦੇਵੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਅਸੁਰ ਅਤੈ ਰਾਖਸ਼, ਆਪਣੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਪਰਵਤ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਸੇਬਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਸਿਆਂ ਚਾਰੇ ਖੇਤਰ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭਦਰਾਸ਼੍ਵ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਭਾਰਤ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੇਤੁਮਾਲਾ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੁ ਹਨ, ਜੋ ਪੁੰਨ ਕਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਮੰਦਰ, ਗੰਧਮਾਦਨ, ਵਿਪੁਲ ਅਤੇ ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਰਵਤ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉੱਪਰ ਚਾਰੇ ਝੀਲਾਂ ਹਨ: ਅਰੁਣੋਦਾ, ਮਾਨਸ, ਸਿਤੋਦਾ ਅਤੇ ਭਦਰਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵੀ ਹਨ। ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਵਤ ਉੱਤੇ ਭਦਰਾ ਕਦੰਬ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਵਿਪੁਲ ਉੱਤੇ ਜੰਬੂ ਅਤੇ ਪੀਪਲ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਬਰਗਦ ਵੀ ਹੈ। ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਅਮਰਗੰਧਿਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੌਂਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕੇਤੁਮਾਲਾ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਕਲਾਨਲ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੀਲੇ ਕੰਵਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ, ਮਹਾਨ ਰੁੱਖ—ਕਠਲ—ਸੁੰਦਰ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ, ਲੋਕ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਇਕੱਠੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਪੂਰਬੀ ਗੰਧਿਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੀ ਚੌਂਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਸੇ ਸੌ ਥਾਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਭਦਰਾਸ਼੍ਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਭਦਰਮਾਲਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਲਾਮਰਾ ਮਹਾਨ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪੁਰਸ਼ ਚਿੱਟੇ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਚਿੱਟੇ ਕੰਵਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਪਰਵਤ, ਖੇਤਰ, ਲੋਕ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਝੀਲਾਂ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਵਸਹਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯਤਾ ਹੈ।