ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰਾ ਨੂੰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯੋਗ, ਧਰਮ, ਦਾਨੀ, ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੇ ਫਲ, ਅਸਤਿਤਵ ਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹੀ ਗਿਆਨ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਨੈਮੀਸ਼, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਗੋਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਗਿਆ, ਚਿਤਰਕਾ, ਗੰਗਾ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਸੰਗਮ, ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ—ਇਹ ਸਭ ਇਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਤੀਹ ਕਰੋੜ ਹੋਰ ਸਦਾ ਸਥਾਪਤ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਅਗਨਿ-ਵੇਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਹਨਵੀ ਗੰਗਾ ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯਮੁਨਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕੋਖ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਸੋਲਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਵੀ ਤੁਲਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੀਰਥ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਵਾਯੂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਤੇ ਅੱਧਾ ਕਰੋੜ ਤੀਰਥ ਸਵਰਗ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਗੰਗਾ ਹੀ ਹਨ। ਪ੍ਰਯਾਗ ਕਾਂਬਲਾ, ਅਸ਼੍ਵਤਾਰਾ ਅਤੇ ਭੋਗਵਤੀ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਹੈ; ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਯਜਨਾ-ਵੇਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਵੇਦ ਤੇ ਯਗ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਪਸੀ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ ਯਗ੍ਯ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਧਾਰੀ ਰਾਜੇ ਵੀ, ਇੱਥੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ: ਇੱਥੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਜਿਥੇ ਗੰਗਾ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤਪਸਵੀ ਜਨਾਂ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਸਿੱਧ ਖੇਤਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਜਾਣ, ਚੰਗਿਆਂ ਲਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ; ਇਸ ਨੂੰ ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਭਗਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਵਰਗ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਇਹ ਸੁੱਖ ਹੈ, ਇਹ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਵਰਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਤੀਰਥ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਚੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚੰਗਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ; ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ, ਹੇ ਕੌਰਵ, ਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਿਕਾਰ ਨਾ ਰੱਖੋ। ਤੇਰੇ ਸਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਤੇ ਦਾਦਾ-ਪਰਦਾਦਾ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਤਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵ੍ਰਤ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ, ਸਾਰੇ ਯਗ੍ਯ, ਯੋਗ, ਸਾਂਖਯ, ਚੰਗਾ ਚਲਣ, ਤੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਧਨ—ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਸੋਲਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਇੰਝ ਗਿਆਨ, ਯੋਗ ਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਤਿੰਨੋ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਯਾਗ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ? ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਵੀ ਤਰ ਸਕਾਂ।" ਉੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, "ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਪ੍ਰਯਾਗ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ: ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਈਸ਼ਾਨ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਰਮਾਤਮਾ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਚਲ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵ繁ਸਦੇ ਹਨ। ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦਾ ਤੀਰਥ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਇੰਝ ਜਤਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਥੇ ਟਿਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ। ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਸੱਚ ਸੁਣ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ। ਪ੍ਰਯਾਗ ਦਾ ਖੇਤਰ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਇੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਭਗਵਾਨ ਵੈਣੀ ਮਾਧਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਪਰਮਾਤਮਾ, ਵੱਡਾ ਬਰਗਦ ਬਣ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਖੜਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਸਦਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਪ ਨਾ ਹੋਣ। ਜੋ ਉੱਥੇ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਜਾਂ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸੱਤ ਮਹਾਦੀਪ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਥੇ ਤਕ ਧਰਿਆ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਲਯ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਜਣੇ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਕੁਝ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਖੇਤਰ 'ਪ੍ਰਯਾਗ' ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ; ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਮਝ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਂਭੋ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਜਨ। ਫਿਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਪਤਨੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਸਮੇਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਓਸ ਵੇਲੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮਾਧਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਰਮਪੁਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਫਿਰ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ 'ਵਿਦਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਆਪਣੀ ਟਾਪੂ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਧਰਮਪੁਤਰ ਉਥੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।