ਰਾਜਨ, ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿਖੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੁੜ ਸੁਣ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ—ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਮਾਨਸਾ ਨਾਂਕਾ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਜੇ ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਪੁੰਨ ਮਨੁੱਖ ਗਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਮਾਨਸਾ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਿਰਇੱਛਾ, ਜੇ ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਥੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਸੁਗਮ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਬਗਲੇ ਜੋਤੇ ਹੋਏ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ 'ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਥੋਂ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਕੁਟੰਬ ਵਿੱਚ ਜੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਸੋਨਾ, ਰਤਨ ਤੇ ਮੋਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸੱਠ ਕਰੋੜ ਨਦੀਆਂ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜਿੰਨਾ ਪੁੰਨ ਲੱਖ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਗ ਦਾ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੋਗ ਤੇ ਅੰਗ-ਵਿਕਲਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੰਜੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨੇ ਵਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਦੋ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ ਮੁੜ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗਮ ਤੇ, ਜਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾ 'ਤੇ ਰਾਹੂ ਗ੍ਰਹਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਥੇ ਸੋਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਕੁਟੰਬ ਵਿੱਚ ਜੰਮਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਉਲਟਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਜਲਿਤ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਖ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉੱਥੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ ਮੁੜ ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਮਾਸ ਕੱਟ ਕੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਲੋਂ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੋਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੱਖ ਸਾਲ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਉਹ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ। ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ‘ਰਿਣ-ਮੋਚਨ’ ਨਾਂਕਾ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਰਾਤ ਰਹਿ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੜ ਕਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜਦ ਮੈਂ ਸੁਣੀ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉੱਥੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਿਹੜਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਸੁਣ, ਰਾਜਨ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ—ਵਿਹਲਾ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੈ, ਹਰ ਪਗ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਸ ਪੂਰਵਜਾਂ ਤੇ ਦਸ ਉੱਤਰਜਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਇਹ ਧਰਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸਤਕਰਮੀਆਂ ਵਲੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਨ ਕਰਕੇ ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਇੱਥੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ। ਸੁਣ, ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਸੁਯੰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਿਆ। ਪ੍ਰਯਾਗ ਦਾ ਖੇਤਰ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ—ਉਸ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਹੀ, ਹਰ ਪਗ ਤੇ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਪੂਰਵਜਾਂ ਤੇ ਚੌਦਾਂ ਉੱਤਰਜਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਜਨ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੇਵਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ਼ਵਰਾਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਮੋਹ ਜਾਂ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਭਾਵ 'ਚ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਉੱਥੇ ਵੇਚ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ। ਸੁਣ, ਰਾਜਨ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਜੋ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਭਿੱਖਾ ਮੰਗ ਕੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਗਿਆਨ ਵਸ਼ ਇੱਥੇ ਤੀਰਥ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਧਨ-ਅਨਾਜ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪਾਲਕ ਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਜਾਣਨਹਾਰੇ, ਤੁਸੀਂ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਪੁੱਛਿਆ; ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।