ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ—ਪ੍ਰਯਾਗ ਇਕ ਐਸਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੇਅੰਤ ਹੈ—ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣ ਲਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤੀ ਭਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਦੁਖੀ, ਗਰੀਬ ਜਾਂ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੈ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਯਾਗ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਚਾਹੇ ਬੀਮਾਰ ਹੋਵੇ, ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੁਜੁਰਗ ਹੋਵੇ, ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਛਿਤ ਸੁਖ ਉਪਲਬਧ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੇ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਲਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਜਾਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਤਨਾ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਹੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਿਸੇ ਸੁਖੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁੜ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ—ਜੇ ਉਹ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਪਸਵੀ ਤੇ ਸਿੱਧ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੰਦਰਕਿਨੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁੰਦਰ ਲਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਕਿਰਿਆ, ਮਨ ਤੇ ਬਚਨ ਰਾਹੀਂ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੋਨਾ, ਮਣਕਾਂ, ਮੋਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼, ਆਪਣੇ ਲਈ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਐਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਜਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਿੰਗਾਂ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੁਰਾਂ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਗਾਂ, ਪਿਤਲ ਦੀ ਦੁਧਣ ਵਾਲੀ ਬਰਤਨ ਵਾਲੀ, ਦੁਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਯੋਗ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ, ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਠੀਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ, ਵਧੀਆ ਕਪੜਿਆਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮਣਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਵਾਰ ਉਸ ਗਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਉੱਨੀ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤਕ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਅਨੰਤ ਸਮਾਂ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਦੁਧਾਰੂ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ, ਉਸ ਇਕ ਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਾਲਾਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਕੇਵਲ ਗਾਂ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿੰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦੇ ਹੋ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਨਿਯਮ ਦੱਸੋ। ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਢੰਗ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰੂਣ ਚੀਕਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਵਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਂਗ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਸਵਾਰੀ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਸਵਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਅਨੰਤ ਸਮਾਂ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਪੁੱਤਰ-ਪਤਨੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਜਗਤ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਤਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵਟਵ੍ਰਿੱਛ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਟਵ੍ਰਿੱਛ ਦਾ ਮੂਲ ਨਹੀਂ ਸੜਦਾ। ਜਦੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜੋ ਯਜਮਾਨ ਹੈ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ ਤੇ, ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਉੱਤੇ, ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਸਦਾ ਉਥੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਸਾਧਯ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮੰਨੇ ਹੋਏ ਪਿਤਰ, ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਤੇ ਅੱਗੇ ਦੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅੰਗਿਰਸ ਆਦਿਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉੱਚਤਮ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਨਾਗ, ਸੁਪਰਣ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਗਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਉਥੇ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੁੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਯਾਦ ਸਦਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਅਮਰ ਆਨੰਦ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।