ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਕਮਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅਟੁੱਟ ਚਾਵਲ, ਫੁੱਲ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਅਰਘਿਆ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮੁਖ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਦੀਵੀ, ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਸਭ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਕੰਨ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਬਾਂਹ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸੱਚ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ। ਫਿਰ, ਦਿਵਾਕਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਤੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਧਾਮ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਸੀ। ਜਦ ਭਾਰਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਾਰੇ ਘਟਨਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਦੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਜਾ ਸੁਯੋਧਨ, ਜੋ ਗਿਆਰਾਂ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਸੀ, ਨਾਲ ਬੈਠਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਰ ਗਏ; ਕੇਵਲ ਪੰਜ ਪਾਂਡਵ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਮਹਾਬਲੀ ਕਰਣ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀਰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਗੋਵਿੰਦਾ, ਸਾਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਵੀ ਕੀ ਲਾਭ?" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, "ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ!" ਰਾਜਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਰਾਸ਼ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲਈ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਵਰਤ ਕਰੀਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਦੇ ਦਾਗ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਸਕਾਂ, ਤੇ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਾ ਸਕਾਂ। "ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕਰਵਾਇਆ? ਮੈਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਛਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ? ਮੈਂ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਛਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਮਿਟ ਗਿਆ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ, ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਪਾਂਡਵ, ਕੁੰਤੀ ਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਭ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਏ, ਹਰ ਥਾਂ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਆਇਆ ਤੇ ਰਾਜ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਦਰਬਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਧੂ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ।" ਧਰਮਪੁਤ੍ਰਾ ਤੁਰੰਤ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਗਿਆ। "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ! ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ! ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਬਚ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।" ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਤੇ ਹੋਰ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਤੁਰੰਤ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੇ ਹੋ, ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹੋ, ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੀੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਹੈ?" "ਹੇ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਲਈ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ, ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ: ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜੇ, ਯੋਧਾ ਲਈ? ਇਸ ਲਈ, ਦਿਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖੋ ਤੇ ਪਾਪ ਉੱਤੇ ਦੁਖ ਨਾ ਕਰੋ।" ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ: ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਤਰੀਕਾ: ਨੇਕ ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਵਧੀਆ ਯਾਤਰਾ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖਿਆ ਨੇ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਸਾਧੂ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਹਿਆ।" "ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਯਾਗ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਉਥੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੁੰਦਾ? ਉਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ?" "ਉਥੇ ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ? ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੱਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ।" ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਉਥੇ ਦਾ ਪਰਮ ਫਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।" "ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨਾ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਝੀਲ, ਕੰਬਲਾ ਤੇ ਅਸ਼ਵਤਰਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ ਸੱਪ ਬਹੁਮੂਲਕਾ—ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।" "ਜੋ ਉਥੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਉਥੇ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਉਥੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪਰ ਉਹ ਸਭ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਗੰਗਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਹਨ, ਤੇ ਸੂਰਜ, ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਯਮੁਨਾ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਰੀ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।