ਨਾਰਦ ਜੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ—ਇਹ ਵੱਡੇ ਫਲ ਵਾਲੀਆਂ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਰਥ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਦੋ ਚਾਦਰਾਂ ਪਈਆਂ ਹੋਣ, ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੌ ਕਲਪ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਘੋੜਾ-ਵ੍ਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਰਥ, ਜੋ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਕਲਪਾਂ ਲਈ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਹਾਥੀ-ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਉਪਵਾਸ ਛੱਡ ਕੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਯਕ੍ਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮ੍ਰਿਦੁ-ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਵਾਰੁਣ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵਾਰੁਣ-ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਜੋ ਚੰਦਰਾਯਣ ਕਰਕੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਚੰਦ੍ਰ-ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤਪ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਠਵੀਂ ਜਾਂ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸਵਰਗ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ-ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਛਤਰੀ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰੇ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਭਵਾਨੀ-ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਤ ਭਿੱਜੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਕਲਪ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵਾਯੁ-ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਫਾਲਗੁਣ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸੋਹਣਾ ਘਰ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵਾਸ-ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਦਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੰਧੀਆਂ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਅਨਾਜ, ਗਾਂ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਇੰਦਰ-ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਜ ਨੂੰ ਲੂਣ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਦਾਨ ਕਰੇ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੋਮ-ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੀਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦਾ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸ਼ਿਵ-ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦਿਸਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵਿਸ਼੍ਵ-ਵ੍ਰਤ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਸੱਠ ਉੱਤਮ ਵ੍ਰਤ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਮਨੁਵੰਤਰੀਆਂ ਤੱਕ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਇਹ ਸੱਠ ਪੁਣ੍ਯ ਵ੍ਰਤ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਪਿਆਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ? ਹੁਣ, ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਲਈ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਆਵਸ਼੍ਯਕ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਚਾਹੇ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—"ਨਮੋ ਨਾਰਾਯਣ" ਇਹ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ। ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਲੈ ਕੇ, ਮੁੰਹ ਧੋ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚਾਰ ਹੱਥ ਦਾ ਚੌਕ ਬਣਾਉਣ ਤੇ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੱਦੋ—"ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਹੋ, ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤੀ ਹੋ; ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।" ਹਵਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਤੇ ਅੱਧ ਕਰੋੜ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜਾਹਨਵੀ, ਜੋ ਸਵਰਗ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਨੰਦਿਨੀ ਤੇ ਨਲਿਨੀ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਦਕ੍ਸ਼ਾ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਵਿਹਗਾ, ਵਿਸ਼ਵਕਾਇਆ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੀ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਭ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਕ੍ਸ਼ੇਮਾ, ਜਾਹਨਵੀ, ਸ਼ਾਂਤਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋ। ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਨਾਮ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵੇਲੇ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਉਥੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਤਿੰਨ, ਚਾਰ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਸਿਰ ਤੇ ਪਾ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ। "ਹੇ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਰੌਂਦੀ ਗਈ, ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਲੈ ਲਓ, ਜੋ ਵੀ ਮੈ ਕਰ ਚੁਕਿਆ।" "ਹੇ ਮਿੱਟੀ, ਤੁਸੀਂ ਸੌ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਉਠਾਈ ਗਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ, ਕਾਸ਼ਯਪ ਵਲੋਂ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੀ; ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਆਓ ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰੋ।" "ਹੇ ਧਰਤੀ, ਸਾਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿਓ; ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੇ ਆਧਾਰ ਹੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉੱਠ ਕੇ, ਸਾਫ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਜਲ-ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ, ਯਕ੍ਸ਼, ਨਾਗ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਅਸੁਰ, ਤਿੱਖੇ ਸੱਪ, ਸੁਪਰਣ, ਰੁੱਖ, ਗਿੱਦੜ, ਤੇ ਪੰਛੀ—ਜੋ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ, ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਇਹ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਯਜ੍ਯੋਪਵੀਤ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਨਿਵੀਤ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਸਨਕ, ਸਨੰਦ, ਤੇ ਤੀਜੇ ਸਨਾਤਨ—ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਪਿਲ, ਅਸੁਰੀ, ਵੋਢੁ, ਤੇ ਪੰਚਸ਼ਿਖਾ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ। ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰਿ, ਅੰਗਿਰਸ, ਪੁਲਸਤ੍ਯ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਨਾਰਦ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੈਵੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਜਲ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਨੇਊ ਨੂੰ ਅਪਸਵ੍ਯ ਤੇ ਫਿਰ ਸਵ੍ਯ ਕਰਕੇ, ਸੱਜਾ ਘੁੱਟ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਅਗਨਿਸ਼੍ਵਾਤ, ਸੌਮ੍ਯ, ਹਵਿਸ਼੍ਮਤ ਤੇ ਉਸ਼੍ਮਪਾ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਤੇ ਹੋਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਵਾਜ੍ਯਪਾ ਆਦਿਕ ਨੂੰ, ਤਿਲ ਤੇ ਚੰਦਨ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਯਮ, ਧਰਮ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੌਤ, ਅੰਤਕ, ਵੈਵਸ੍ਵਤ, ਕਾਲ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਨੂੰ, ਔਦੁੰਬਰ, ਦਧਨਾ, ਨੀਲ, ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਚਿਤ੍ਰ ਤੇ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਫੜ ਕੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਮਾਤਾ-ਪੱਖੀ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ, ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤ ਨਾਲ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰੋ—"ਜੋ ਮੇਰੇ ਸਾਕ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸਾਕ ਸਨ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ, ਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵ੍ਰਤ, ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ, ਤੇ ਜਲ-ਦਾਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।