ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਸਤਯੁਜਾਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਿਨਾਕ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ। ਇਸ ਤੌਰ ਤੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਘੀ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਿੱਥੀ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੀ ਕਰਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਹਰ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਯਮ ਸੁਣੋ। ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ‘‘ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਕਰਵੀਰਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।’’ ਫਿਰ ‘‘ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਫਿਰ ਸਥਾਣੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।’’ ‘‘ਪਸ਼ੁਪਤਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਚੰਦ੍ਰਕਲਾ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।’’ ‘‘ਭੀਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।’’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਗੋਮੂਤਰ, ਗੋਬਰ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਘੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ—ਇਹ ਪੰਜ ਗੋ-ਉਤਪਾਦ, ਫਿਰ ਬਿਲਵ ਪੱਤੇ, ਕਪੂਰ, ਅਗਰੁ, ਜੌ, ਕਾਲਾ ਤਿਲ—ਇਹ ਸਭ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਲੈਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਮੰਦਾਰਾ ਤੇ ਮਾਲਤੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਧਤੂਰਾ, ਸਿੰਦੂਵਾਰ, ਅਸ਼ੋਕ, ਮੱਲਿਕਾ, ਪਾਟਲਾ, ਅਰਕ, ਕਦੰਬ, ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਾ ਤੇ ਕਮਲ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ, ਪਾਰਵਤੀਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅੰਜਨ, ਮਿਠਿਆਈਆਂ, ਕਪੜੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਨੀਲੇ ਬਲਦ ਦੀ ਦਾਨ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਕੇ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਲਦ ਤੇ ਗਾਂ ਉਮਾ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਅੱਠ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੂਰਨ ਸਾਜ-ਸਾਮਾਨ ਵਾਲਾ ਪਲੰਘ ਤੇ ਜਲ-ਕੰਬਲ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਾਤਰੇ ਉੱਤੇ ਚਾਵਲ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਵੈਦਿਕ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿਓ। ਇਹ ਦਾਨ ਉਸਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਸਾਮਾ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਵ੍ਰਤ-ਧਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ। ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸਾਰੇ ਸਹੀ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ, ਕਪੜੇ, ਮਾਲਾ ਤੇ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿਓ। ਜੇ ਆਚਾਰਯ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਦਿਓ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਦੂਜਜਾਤੀ ਨੂੰ। ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਧੋਖਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਪਤਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪਿਤਰਾਂ ਜਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਕੁਟੰਬ ਦੀ ਵਾਧੂ, ਅਖੁੱਟ ਅਨਾਜ, ਚਤੁਰਭੁਜ ਰੂਪ ਤੇ ਗਣਪਤਿਤਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਅਨੰਤ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ, ਨਾ ਇੰਦਰ, ਨਾ ਪਿਤਾਮਹ, ਨਾ ਸਿੱਧ ਗਣ, ਨਾ ਮੈਂ ਆਪ, ਲੱਖਾਂ ਜੀਭਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ, ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਇਸ ਮੋਖਸ਼ ਦਾਇਕ ਸ਼ਿਵ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ, ਯਾਦ ਜਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਸੁਣਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਅਸੰਖਿ ਦੇਵਕਨਿਆਵਾਂ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਇਸਨੂੰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪਰਮਪਿਤਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਪਿਨਾਕਪਾਣੀ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਨਾਰਦ, ਤਿਆਗ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਤੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਤੀਜੀ ਤਿੱਥੀ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ, ਅਠਵੀਂ ਜਾਂ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਪਾਠ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਯੋਗ੍ਯਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਿੱਠੇ ਚਾਵਲਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭੋਜਨ-ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਹੀ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ, ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਠਾਰਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅਨਾਜ, ਹੋਰ ਫਲ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਧਰਮਰਾਜਾ ਦੀ ਸੋਨੇ ਤੇ ਬਲਦ ਨਾਲ ਬਣੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਘੀਆ, ਮਾਤਰਾ, ਬੈਗਨ, ਕਠਲ, ਅੰਬਰਾਕ, ਬੈਲ, ਤੇ ਕਲਿੰਗ ਜਾਂ ਵਾਲੁਕਮ ਫਲ, ਨਾਰੀਅਲ, ਪੀਪਲ, ਬੇਰ, ਨਿੰਬੂ, ਕੇਲਾ, ਕਸ਼ਮਰਾ, ਅਨਾਰ—ਇਹ ਸੋਲਾਂ ਫਲ, ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਕਰਕੇ, ਯੋਗ੍ਯਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਂਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਉਣੇ ਹਨ। ਤਾਂਬੇ ਵਿੱਚ, ਤਾਲ, ਅਗਸਤ, ਪਿੰਡ, ਕਸ਼ਮਰੀ, ਤੇ ਸੁਰਨ ਦੀ ਗੰਢੀ; ਲਾਲ ਜਮੀਕੰਦ, ਕਨਕਾਹਵਾ ਫਲ, ਚਿਰਭਿਟਾ, ਚਿਤ੍ਰਾਵਲਲੀ, ਤੇ ਸੇਮਲ ਦਾ ਫਲ; ਅੰਬ, ਨਿਸ਼ਪਾਵ, ਮੁਲੇਠੀ, ਵਟ, ਮੁੰਗ ਤੇ ਪਟੋਲ—ਇਹ ਵੀ ਸੋਲਾਂ ਫਲ, ਤਾਂਬੇ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਉਣੇ ਹਨ। ਦੋ ਘੜੇ ਪਾਣੀ ਦੇ, ਉੱਤੇ ਅਨਾਜ ਰੱਖ ਕੇ, ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਉੱਤੇ ਵਧੀਆ ਵਿਛੌਨਾ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਪੜੇ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਭੋਜਨ ਦੇ ਪਾਤਰ, ਧਰਮਰਾਜਾ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਬਲਦ ਸਮੇਤ, ਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਂਤ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਉੱਤੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਦਿਓ। ਜਿਵੇਂ ਅਣਗਣਤ ਦੇਵਤੇ ਸਾਰੇ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਸਾਰੇ ਫਲ-ਦਾਨ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਰਾਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਧਰਮ ਸਦਾ ਅਣੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਫਲ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਦੋਵੇਂ ਵਰ ਦੇਣ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਣੰਤ ਫਲ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਅਣੰਤ ਫਲ ਹੋਣ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ, ਵਿਣੁ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਹੋਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਣੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ, ਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਪਰਮ ਧਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।