ਕੋਟੀ ਹੋਮ ਦੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਯਜ్ఞ ਦੀ ਵਿਧੀ ਬੜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਬਤਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਯਜ్ఞਵੇਦਿਕਾ ਕਮਰ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਪਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੋਟੀ-ਹੋਮ ਲਈ ਯਜ्ञਵੇਦਿਕਾ ਚਾਰ ਵਿਟਾਂ ਲੰਮੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੌਕੋਣੀ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮਟੀਆਂ ਵਾਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਮਟੀਆਂ ਦੀ ਮਾਪ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਜ्ञਸ਼ਾਲਾ ਸੋਲਾਂ ਹੱਥ ਲੰਮੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹੋਣ। ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ, ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬਾਹਵ੍ਰਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਦੱਖਣੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਪੱਛਮੀ ਉੱਤੇ ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਵੱਲ ਅਥਰਵਵੇਦ ਦੇ ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਬਿਠਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੋਮ ਦੇ ਅੱਠ ਹੋਰ ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਵੀ ਵੈਦਿਕ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੱਲ ਬਾਰਾਂ ਪੁਜਾਰੀ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਾਵਨਾ ਸਮੇਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬੈਠਿਆ ਬਾਹਵ੍ਰਿਚ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ ਰਾਤ੍ਰੀ-ਸੂਕਤ, ਰੌਦ੍ਰ, ਪਵਮਾਨ, ਸੁਮੰਗਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੂਕਤ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼ਾਕਤ, ਸ਼ਾਕ੍ਰ, ਸੌਮ੍ਯ, ਕੌਸ਼ਮਾਂਡ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੂਕਤ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚਾਂਦੋਗ ਸੂਪਰਣ, ਵੈਰਾਜ, ਆਗਨੇਯ, ਰੁਦ੍ਰ-ਸੰਹਿਤਾ, ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਮਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੂਕਤ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਅਥਰਵਵੇਦ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੌਰ, ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਾਕੁਨਕ, ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਯ ਸੂਕਤ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੋਮ ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਵਾਰੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਉਹੀ ਮੰਤ੍ਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਸੋਰਧਾਰਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੱਖਾ-ਹੋਮ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਕੋਟੀ-ਹੋਮ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਤਿੰਨ ਗ੍ਰਹ-ਯਜ्ञਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਫਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਅੱਠ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ्ञਿਆਂ ਦੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਕੋਟੀ-ਹੋਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਅਰਬਾਂ ਕੁਨ੍ਹਾਰੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਖੁਦ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਵਗ੍ਰਹ ਯਜ्ञ ਕਰ ਕੇ, ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਸ਼ੀਕਰਨ, ਮਾਰਣ, ਉਚਾਟਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਕੋਈ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਮ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਚਾਟਨ ਲਈ ਵੇਦਿਕਾ ਗੋਲ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮਟੀਆਂ ਅਤੇ ਇਕ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਇਕ ਵਿਟ ਚੌੜੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੋਮ ਲਈ ਪਲਾਸ਼ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਗਉ ਮੂਤ੍ਰ ਨਾਲ ਲਿਪੀ ਹੋਈ, ਚੰਦਨ, ਅਗੁਰੂ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਛਿੜਕੀ ਹੋਈ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ। ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਬਿਲਵ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਕਮਲ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੈੰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ 'ਸੁਮਿਤ੍ਰਿਆ ਨ ਆਪ ਓਧਯ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਬਿਲਵ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਕਮਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਜਾਂ ਕਲਸ਼ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਘਰਸਥੀ ਸਭ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੜੀਆਂ, ਚੰਗੇ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਗਉਆਂ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ—even ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਮਿੱਤਰ—ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਹੋਮ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵੈਰ ਅਤੇ ਮਾਰਣ ਲਈ ਤਿਕੋਣੀ ਹਵਨਕੁੰਡ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਦੋ ਮਟੀਆਂ, ਕੋਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਹਥੇਲੀ ਜਿਤਨਾ ਚੌੜਾ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਲਾਲ ਪੱਗ ਅਤੇ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਕੇ, ਤਿੰਨ ਨਵੇਂ ਪਾਤਰ ਲਾਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਬਾਂਏ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਿੱਧ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਲੱਕੜ ਫੜਕੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਹਾਨੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ 'ਹੁੰ ਫਟ' ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਿੱਧ-ਮਾਰਣ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਸਤਰਾ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵੈਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬਣਾਕੇ, ਉਸਤਰੇ ਨਾਲ ਕਟਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਟੁਕੜੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਗ੍ਰਹ ਯਜ्ञ ਦੇ ਪੂਰਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੁਬਾਰਾ ਵੈਰ ਜਾਂ ਮਾਰਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਕਰਮ ਇਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਲ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੋਈ ਸੁਖ-ਸਮਪੱਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਮ ਹੀ ਕਰੇ। ਜੋ ਤਿੰਨ ਗ੍ਰਹ ਯਜ्ञ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਨਿਯਮਤ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗ੍ਰਹ ਪੀੜਾ ਜਾਂ ਸਾਕਿਆਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਜਿੱਥੇ ਤਿੰਨ ਗ੍ਰਹ ਯਜ्ञ ਲਿਖ ਕੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪੀੜਾ, ਰੋਗ ਜਾਂ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੱਖਾ-ਹੋਮ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਮ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਯਜ्ञ ਅਤੇ ਨਵਗ੍ਰਹ ਯਜ्ञ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਲਈ, ਦੇਵਯਜ्ञ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਵਿਧੀ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਰੂਪਾਵਲੀ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਮਲਾਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਕਮਲ ਦੇ ਗਰਭ ਵਰਗੀ, ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਲਗਾਮਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ, ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਤੇ, ਚਿੱਟੀ ਸਵਾਰੀ 'ਤੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਮੰਗਲ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਭਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਗਦਾ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਬੁਧ ਨੂੰ ਪੀਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਰਨਿਕਾਰਾ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ, ਢਾਲ ਤੇ ਗਦਾ, ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਅਤੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਵਿਧੀਆਂ, ਰੂਪਾਵਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ, ਆਨੰਦ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।