ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਈ ਬਲਵਾਨ ਗੁਣ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਹੋਏ ਹਨ। ਧ੍ਰਿਤਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਯਵਸਾ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਕੀਮਤੀ ਹੈ, ਵਸ਼ਟੀ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਚਰਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੁਮਤੀ ਧਨ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਸ ਸਾਵਰਣਿ ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਰੌਚਯ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਨੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਉਲੇਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਰੁਚਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰੌਚਯ ਮਨੂ ਬਣਨਗੇ, ਤੇ ਭੂਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੌਤਿਆ ਵੀ ਮਨੂ ਹੋਣਗੇ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੁਸਾਵਰਣਿ ਮਨੂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੰਝ ਹੀ ਰਿਤ, ਰਿਤਧਾਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਵੀ ਮਨੂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਭਵਿੱਖੀ ਮਨੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹਰ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੀ ਚਲਦੀ ਤੇ ਅਚਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਲਪ ਦਾ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਈ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਹੜੀ ਜੋੜ ਤੋਂ ਉਹ ਮੁੜ ਮਿਲਦੀ ਹੈ? ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ? ਉਹ 'ਗਉ' ਕਿਉਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੀ? ਸਵਯੰਭੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੋਏ ਅੰਗ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਦੀ ਧੀ ਸੁਦੁਰਮੁਖਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੇਨ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵੇਨ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵਿਰੁੱਧ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ— ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨਾਉਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਤੰਗ ਹੋ ਗਏ। ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜੋਰ ਨਾਲ ਮਥਿਆ। ਉਸ ਮਥਣ ਵਿਚੋਂ ਮਲੇਛ ਜਾਤੀਆਂ ਨਿਕਲੀਆਂ। ਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਕਾਜਲ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਪਿਤਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਸੱਜਣ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ, ਗਦਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਾਈ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ, ਬਜ਼ੂਬੰਦ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲਾ ਕਵਚ ਸੀ। ਇਹ ਸੀ ਪૃਥੁ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ। ਪૃਥੁ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਸ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸਭ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਪૃਥੁ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਦ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਹੈ, ਨਾ ਯਜ, ਨਾ ਧਰਮ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਧਰਤੀ, ਗਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗੀ। ਪૃਥੁ ਨੇ ਅੱਗ ਬਰਸਾਉਂਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਪૃਥੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਧਰਮਵਤੀ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਦੇ ਦੇ।" ਧਰਤੀ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ। ਪਿਰ ਪૃਥੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਸਵਯੰਭੂ ਮਨੂ ਨੂੰ ਵੱਛਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਭੋਜਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ, ਸੋਮ ਨੂੰ ਵੱਛਾ ਬਣਾਇਆ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੁੱਧੀਏ ਬਣੇ, ਭਾਂਡਾ ਵੇਦ ਸੀ, ਤੇ ਨਿੱਕਰ ਤਪ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ, ਮਿਤ੍ਰਾ ਦੁੱਧੀਏ ਬਣੇ। ਇੰਦਰ ਵੱਛਾ ਬਣਿਆ, ਦੁੱਧ ਅਮ੍ਰਿਤ ਬਣ ਕੇ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਭਾਂਡਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸੀ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਦਾ। ਅੰਤਕਾ ਦੁੱਧੀਏ ਬਣਿਆ, ਯਮ ਵੱਛਾ ਸੀ, ਤੇ ਨਿੱਕਰ ਸਵਧਾ ਸੀ। ਨਾਗਾਂ ਲਈ ਭਾਂਡਾ ਲੌਕੀ ਦਾ ਸੀ, ਤਕਸ਼ਕ ਵੱਛਾ ਸੀ। ਦੁੱਧ ਵਿਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਬਾਰਾ ਦੁੱਧੀਏ ਬਣੇ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਨਾਲ ਦੁੱਧਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਹੋਈ। ਭਾਂਡਾ ਮਾਇਆ ਸੀ, ਵੱਛਾ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਰੋਚਨ ਸੀ। ਦੁਵਿਮੂਰਧਾ ਉਥੇ ਦੁੱਧੀਏ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਇਆ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਯਕਸ਼ਾਂ ਨੇ ਗੁਮ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ; ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਵੱਛਾ ਬਣਿਆ, ਭਾਂਡਾ ਕੱਚਾ ਸੀ। ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਲਹੂ ਨਿਕਲਿਆ; ਸੁਮਾਲੀ ਦੁੱਧੀਏ, ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਤੇ ਵੱਛਾ ਵੀ ਉਹੀ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਚਿਤਰਰਥ ਨੂੰ ਵੱਛਾ ਬਣਾਇਆ, ਸੁਗੰਧੀ ਨਿੱਕਰ, ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਮਿਲੀ। ਨਾਟਯਵੇਦ ਦੇ ਮਾਹਰ ਵਰਰੁਚਿ ਦੁੱਧੀਏ ਬਣੇ; ਪਹਾੜਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨ ਨਿਕਲੇ। ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਨੇ ਦਿਵਿਆ ਜੜੀਆਂ ਦੁੱਧੀਆਂ; ਹਿਮਾਵਤ ਵੱਛਾ ਸੀ, ਭਾਂਡਾ ਪੱਥਰ ਦਾ ਸੀ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੇ ਦੁੱਧਿਆ, ਚੀਰਿਆਂ ਲਈ ਰਸ ਨਿਕਲਿਆ; ਭਾਂਡਾ ਪਲਾਸ਼ ਦਾ ਸੀ, ਦੁੱਧੀਏ ਫੁੱਲਦਾਰ ਲਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਲਾ ਸੀ। ਪਲਕਸ਼ ਵੱਛਾ ਬਣਿਆ, ਸਾਰੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੁੱਧਿਆ। ਇੰਝ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ। ਜਦੋਂ ਪૃਥੁ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਧਨ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ, ਬੀਮਾਰ ਜਾਂ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਪૃਥੁ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਫ਼ਤ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ। ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ਹਿਰ, ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਕਿਲਾ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ। ਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਲੇਸ਼ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਧਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ। ਜਦੋਂ ਪૃਥੁ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਸੀ; ਜੋ ਭਾਂਡੇ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਉਹੀ ਉਥੋਂ ਮਿਲੇ।