ਇਹ ਹੈ ਮਹਾਤਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਜਿੱਥੇ ਯਜਨ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਨਵ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਤਿਸਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਹੋਮਾਂ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਸਭ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨਵ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਲਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਯਜਨ ਦੀ ਰੀਤਿ-ਰਿਵਾਜ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਚੌਂਕ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਦੋ ਬਾਹਾਂ ਚੌੜਾ ਇੱਕ ਚੌਕਠਾ ਚੌਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਉੱਤੇ, ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਮਿੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਨੀ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਉਚਾਈ ਵਾਲਾ ਵਰਗ ਆਲਤਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅੱਗ ਲੈ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਕੁੱਲ ਬਤੀ (32) ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਗ੍ਰਹ—ਸੂਰਜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਮੰਗਲ, ਬੁਧ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਸ਼ੁਕਰ, ਸ਼ਨੀ, ਰਾਹੂ ਅਤੇ ਕੇਤੂ—ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਦਿੱਲਣ ਵਾਲੇ ਗਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਵਿਚਕਾਰ ਸੂਰਜ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੰਗਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬੁਧ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸ਼ੁਕਰ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸ਼ਨੀ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰਾਹੂ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੇਤੂ, ਇਹ ਸਥਾਪਨਾ ਚਿੱਟੇ ਚਾਵਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਗ੍ਰਹ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਪਤੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ: ਸੂਰਜ ਦੇ ਸ਼ਿਵ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਉਮਾ, ਮੰਗਲ ਦਾ ਸਕੰਦ, ਬੁਧ ਦਾ ਹਰੀ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ੁਕਰ ਦਾ ਇੰਦਰ, ਸ਼ਨੀ ਦਾ ਯਮ, ਰਾਹੂ ਦਾ ਕਾਲ ਅਤੇ ਕੇਤੂ ਦਾ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਉਪਰ ਆਗਨਿ, ਜਲ, ਧਰਤੀ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਐੰਦ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਪਰਮ-ਅਧਿਪਤੀ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸੱਪ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਨਾਇਕ, ਦੁਰਗਾ, ਵਾਯੂ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ ਵੀ ਵਿਅਾਹਰਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦੀ, ਚਿੱਟੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਦੀ, ਪੀਲੇ-ਭੂਰੇ ਬੁਧ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ, ਕਾਲੇ ਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਰਾਹੂ ਦੀ, ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੇ ਕੇਤੂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਧਿਆਨ ਧਰੇ। ਹਰ ਗ੍ਰਹ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਨਪਸੰਦ ਰੰਗ ਦੀ ਗੁਲਾਲ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਧੂਪ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲਾਂ-ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਛਤਰ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ: ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਚਾਵਲ, ਸੋਮ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ) ਨੂੰ ਘਿਉ ਵਾਲਾ ਖੀਰ, ਮੰਗਲ ਨੂੰ ਗਹੂੰ ਦੇ ਪੂੜੇ, ਬੁਧ ਨੂੰ ਦੁੱਧ-ਚਾਵਲ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਦਹੀ-ਚਾਵਲ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਘਿਉ ਵਾਲਾ ਚਾਵਲ, ਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਦਾਲ-ਚਾਵਲ, ਰਾਹੂ ਨੂੰ ਬਕਰੀ ਦਾ ਮਾਸ, ਧੂਮਕੇਤੂ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਰੰਗੀਨ ਚਾਵਲ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਦਹੀ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਆਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਜੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਸ਼ੁੱਧ ਘੜਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਧਾਤਾਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਝੀਲਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ-ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ, ਰਸਤੇ, ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਬਿੱਲ, ਝੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਗਾਉਸ਼ਾਲਾ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜਲ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਲੈ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਯਜਮਾਨ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਸਨਾਨ ਹੋ ਸਕੇ। ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਸਤਰਾਂ ਆਉਣ, ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਬੁਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਅਮਰਤਮਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਘਿਉ, ਜੌ, ਚਾਵਲ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੋਮ ਲਈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਹਨ: ਅਰਕ, ਪਲਾਸ਼, ਖਦਿਰ, ਅਪਾਮਾਰਗ, ਪਿੱਪਲ, ਉਦੁੰਬਰ, ਸ਼ਮੀ, ਦੂਬ ਅਤੇ ਕੁਸ਼। ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਲਈ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਅੱਠ ਸੌ ਜਾਂ ਅਠਾਈਂ ਲੱਕੜੀਆਂ, ਸ਼ਹਦ, ਘਿਉ ਅਤੇ ਦਹੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਅਰਪਣ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਲੱਕੜੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ ਬਾਹ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੀ, ਗਠੜੀਆਂ, ਟਾਹਣੀਆਂ ਜਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਦੇਵਤਾ ਲਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੱਕੜੀਆਂ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਘਿਉ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ, ਹਰ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਉੱਤਰ ਜਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਕੁਝ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਲਈ "ਆਕ੍ਰਿਸ਼ਣੇਤੀ" ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਸੋਮ ਲਈ "ਆਪਿਆਯਸ੍ਵੇਤੀ" ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਲਈ "ਅਗਨਿਰ੍ਮੂर्धਾ ਦਿਵੋ ਮੰਤਰ" ਨਾਲ, ਸੋਮਪੁੱਤਰ ਲਈ "ਅਗਨੇ ਵਿਵਸ੍ਵਦੁਸ਼ਸਾ", ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਲਈ "ਪਰਿਦੀਆ ਰਥੇਨੇਤੀ" ਮੰਤਰ, ਸ਼ੁਕਰ ਲਈ "ਸ਼ੁਕ੍ਰੰ ਤੇ ਅਨ੍ਯਦ", ਸ਼ਨੀ ਲਈ "ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰਾਯ", ਅਤੇ "ਸ਼ੰ ਨੋ ਦੇਵੀ" ਆਦਿ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਹੂ ਲਈ "ਕਯਾ ਨਸ਼ਚਿਤ੍ਰ ਆਭੁਵਤ" ਮੰਤਰ, ਕੇਤੂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤਿ ਲਈ ਮੰਤਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਲਈ "ਆ ਵੋ ਰਾਜੇਤੀ", ਉਮਾ ਲਈ "ਆਪੋ ਹਿ ਠ" ਅਤੇ "ਸ੍ਯੋਨੇਤੀ", ਵਿਸ਼ਨੁ ਲਈ "ਵਿਸ਼ਨੋਰਿਦੰ ਵਿਸ਼ਨੁਰਿਤੀ", ਸਵੈਯੰਭੂ ਲਈ "ਤਮੀਸ਼ੇਤੀ", ਇੰਦਰ ਲਈ "ਇੰਦਰਮਿ ਦੇਵਤਾਤੇਤੀ", ਯਮ ਲਈ "ਚਾਯੰ ਗੌਰ", ਕਾਲ ਲਈ "ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਜ੍ਞਾਨਮ", ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਲਈ "ਆਜ੍ਞਾਤਮ", ਅਗਨਿ ਲਈ "ਅਗਨਿੰ ਦੂਤੰ ਵ੍ਰਣੀਮਹ", ਵਰੁਣ ਲਈ "ਉਦ ਉਤ੍ਤਮੰ ਵਰੁਣਮ", ਧਰਤੀ ਲਈ "ਭੂਮਿਹ ਪ੍ਰਿਥਿਵ੍ਯੰਤਰੀਕ੍ਸ਼ਮ", ਵਿਸ਼ਨੁ ਲਈ "ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰ੍ਸ਼ਾ ਪੁਰੁਸ਼", ਸ਼ਕ੍ਰ ਲਈ "ਇੰਦਰਾਯੇਂਦੋ ਮਰੁਤ੍ਵਤਾ", ਦੇਵੀ ਲਈ "ਉਤ੍ਤਾਨਪਰਨੇ ਸੁਭਗੇ", ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਲਈ "ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਹ", ਸੱਪਾਂ ਲਈ "ਨਮੋ ਅਸਤੁ ਸਰ੍ਪੇਭ੍ਯ", ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ "ਏਸ਼ ਬ੍ਰਹਮਾ ਯ ਰਿਤ੍ਵਿਗ੍ਭ੍ਯ" ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਵ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਹੋਮ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।