ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰੀਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮਧ्यम ਪਹਾੜ ਪੰਜ ਸੌ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਘੱਟ ਪਹਾੜ ਤਿੰਨ ਸੌ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਆੜੇ ਪਹਾੜ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਜ੍ਰ ਅਤੇ ਗੋਮੇਦ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇੰਦਰਨੀਲ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪਦਮਰਾਗ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ। ਵਿਮਲਾਚਲ ਪਹਾੜ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵੈਦੂਰੀਆ ਅਤੇ ਵਿਦਰੁਮ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪਦਮਰਾਗ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਹਰ ਚੀਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਨਾਜ ਦੇ ਪਹਾੜ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਐਸੇ ਹੀ, ਸਵਰਨ ਦੇ ਵ੍ਰਖ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਹਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ, ਇਰਖਾ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਧਿਆਪਕ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਨਿਤ ਪਹਾੜ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਹਾੜ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਮਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸੌ ਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਪ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਧ, ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪਹਾੜ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੋਮਾ ਦੇ ਅਤੁਲਨੀਆ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਪਲਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਧ्यम ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ, ਅਤੇ ਘੱਟ ਪਹਾੜ ਅੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਵੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਆੜੇ ਪਹਾੜ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਹਾੜ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਆਦਿ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੁਧ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਅਰਕਾ ਬਣਾਏ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਆਧਾਰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੋਵੇ; ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਚਾਂਦੀ ਦਾ, ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਹੋਰ ਸਾਰਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਸਮੇਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਫਿਰ ਸਵੇਰੇ, ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪਹਾੜ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਆੜੇ ਪਹਾੜ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ; ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਫੜ ਕੇ, ਇਰਖਾ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਤੁਸੀਂ ਪਿਤਰਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੋ, ਹੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਹਾੜ, ਸਾਨੂੰ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪਹਾੜ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਕਿਨਰਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵਿਗਟਨ ਤੱਕ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ੱਕਰ ਦੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪਹਾੜ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅਰਕਾ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਠ ਭਾਰ ਸ਼ੱਕਰ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮੰਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚਾਰ ਭਾਰ ਨਾਲ ਮਧ्यम; ਦੋ ਭਾਰ ਨਾਲ ਘੱਟ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਘੱਟ ਧਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਭਾਰ ਲੈ ਕੇ ਪਹਾੜ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਆੜੇ ਪਹਾੜ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ। ਸਭ ਕੁਝ, ਜਿਵੇਂ ਅਨਾਜ ਦੇ ਪਹਾੜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮੇਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਉਪਰ ਮੇਰੂ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵ੍ਰਖ ਰੱਖੇ ਜਾਣ। ਮੰਦਰ, ਪਾਰਿਜਾਤ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਕਾਮਧੇਨੁ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵ੍ਰਖ ਹਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। ਦੋ ਚੰਦਨ ਦੇ ਵ੍ਰਖ, ਇੱਕ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਹਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕਰ ਦੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਣ। ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਰੂਪ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੋਵੇ; ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਧਨ ਦੇਵਤਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੋਵੇ। ਮਹਾ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਵੇਦ ਦਾ ਰੂਪ—ਹੰਸ—ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੋਵੇ; ਸੋਨੇ ਵਾਲੀ ਪਾਸੇ ਸੁਰਭੀ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਅਨਾਜ ਦੇ ਪਹਾੜ, ਆਵਾਹਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਰੀਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ; ਫਿਰ ਮਧ्यम ਪਹਾੜ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ, ਚਾਰ ਪਹਾੜ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੂੰ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਇਹ ਸ਼ੱਕਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਹਾੜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਪਦਾ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਦਾਤਾ ਬਣੋ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਆ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਸ਼ੱਕਰ ਪਹਾੜ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੱਕਰ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਧਨੁ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋ, ਹੇ ਮਹਾ ਪਹਾੜ, ਸਾਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੱਕਰ ਪਹਾੜ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ, ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰਿਆਂ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੌ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਹ ਸੱਤ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਜਨਮਾਂ ਲਈ। ਹਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਰਖਾ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ; ਹਰ ਥਾਂ, ਲੂਣ ਅਤੇ ਖਾਰ-ਪਦਾਰਥ ਅਨੁਮਤੀ ਨਾਲ ਖਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਧਰਮ-ਰੂਪ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰ ਦਾ ਮਿਤ੍ਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਦੀ ਚਮਕ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਸੀ; ਉਹ ਅਣਜਿੱਤ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਸੀ; ਮਨੁੱਖ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਜਿਹੜਾ ਰੂਪ ਚਾਹਵੇ, ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਜੈਯ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਭਾਨੁਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਂਗ, ਦੇਵੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਸੀ, ਜੀਵ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮੂਲਯਵਾਨ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਨਿਰਮਾਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹੱਤਾ, ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।