ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਾਇਆ। ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਯਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਆਤਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੇਤਾਲਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਾਇਆ। ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਸਭ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਵਾਸੁਕੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਤਕਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਅਤੇ ਏਰਾਵਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਜੇੰਦਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਾਇਆ। ਸੁਪਰਣ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਉਚੈਹਸ਼੍ਰਵਾਸ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਬਲਦ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਅਤੇ ਪਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਾਇਆ। ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਸੁਧਰਮਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਰਾਤਿਕੇਤੁ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ੰਖਪਦ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਕੇਤੁਮੰਤ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਰੋਮਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਅੱਜ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪෘਥੁ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮੰਵੰਤਰੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੈਵਸਵਤ ਮੰਵੰਤਰੀ ਆਰੰਭ ਹੋਈ, ਤਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁ ਨੇ ਮੁੜ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਮਧੁਸੂਦਨ! ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮਨੁਆਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਦੱਸੋ।" "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਮਨੁਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਪ, ਅਤੇ ਉਸ ਰਚਨਾ — ਇਹ ਸਭ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ।" "ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ! ਇੱਕ ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਯਾਮਾ ਦੇਵਤਾ ਸਵਾਯੰਭੂ ਮੰਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਸੱਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ, ਅਤੇ ਆਗਨਿਧ੍ਰ, ਆਗਨਿਬਾਹੂ, ਸਹ, ਸਵਨ ਵੀ। ਜੋਤਿਸ਼ਮਾਨ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ, ਹਵਿਆ, ਮੇਧਾ, ਮੇਧਾਤਿਥੀ, ਵਸੁ — ਇਹ ਦਸ, ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਚਨਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਇਹ ਸਵਾਯੰਭੂ ਮੰਵੰਤਰੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।" "ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਨਭ, ਨਭਸਿਆ, ਪ੍ਰਸ੍ਰਿਤਿ, ਅਤੇ ਭਾਨਵਾ — ਸਭ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਦੱਤਾ, ਨਿਸ਼ਚਯਵਨ, ਸਤੰਭ, ਪ੍ਰਾਣ, ਕਸ਼ਯਪ, ਔਰਵ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ — ਇਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ।" "ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮੰਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਦੇਵਤਾ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹਸਤਿੰਦ੍ਰ, ਸੁਕ੍ਰਿਤ, ਮੂਰਤੀ, ਆਪ, ਜੋਤਿਰਯ, ਅਤੇ ਸਮਯਾ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹਨ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ; ਇਹ ਦੂਜਾ ਮੰਵੰਤਰੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਅਗਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਹੁਣ ਉੱਤਮ ਮੰਵੰਤਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ; ਉੱਥੇ ਉੱਤਮ ਨਾਮਕ ਮਨੁ ਨੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਈਸ਼ਾ, ਊਰਜਾ, ਤਰਜਾ, ਸ਼ੁਚਿ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ, ਮਧੁ, ਮਾਧਵ, ਨਭਸਿਆ, ਨਭ ਵੀ।" "ਸਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਉੱਚ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ। ਭਾਵਨ ਦੇਵਤਾ ਉਥੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ।" "ਕੌਕੁਰੁੰਡਿ, ਦਾਲਭਿਆ, ਸ਼ੰਗਾ, ਪ੍ਰਵਾਹਣਾ, ਸ਼ਿਵਾ, ਸੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਸਮਿਤਾ — ਇਹ ਸੱਤ ਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।" "ਚੌਥਾ ਮੰਵੰਤਰੀ ਤਾਮਸਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਕਵੀ, ਪ੍ਰਥੁ, ਅਗਨੀ, ਅਕਪੀ, ਅਤੇ ਕਪੀ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਲਪਧੀ ਅਤੇ ਧੀਮਾਨ ਦੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਾਮਸਾ ਮੰਵੰਤਰੀ ਦੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ; ਸਾਧਿਆ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਮੰਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।" "ਅਕਲਮਸ਼ਾ, ਧਨਵੀ, ਤਪੋਮੂਲਾ, ਤਪੋਧਨਾ, ਤਪੋਰਤੀ, ਤਪਸਿਆ, ਤਪੋਦਯੁਤੀ, ਅਤੇ ਪਰੰਤਪਾ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਗਿਆ।" "ਤਪੋਭਾਗੀ, ਤਪੋਯੋਗੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਦੀ ਸadhna ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ — ਇਹ ਦਸ ਤਾਮਸਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।" "ਹੁਣ ਪੰਜਵੇਂ ਮੰਵੰਤਰੀ, ਰੈਵਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ; ਦੇਵਬਾਹੁ, ਸੁਬਾਹੁ, ਪਰਜਨਿਆ, ਅਤੇ ਸੋਮਪਾ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ।" "ਹਿਰਣਯਰੋਮਨ ਅਤੇ ਸਪਤਾਸ਼ਵ — ਇਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ; ਦੇਵਤਾ ਆਭੂਤਰਜਸ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਭਾਵ ਸ਼ੁਭ ਹਨ।" "ਅਰੁਣਾ, ਸੱਚ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਧਨਵਾਨ ਹਵਿਆ, ਕਪੀ, ਯੁਕਤਾ, ਨਿਰੁਤਸੁਕਾ, ਸਤ੍ਵ, ਨਿਰਮੋਹਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾ — ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਗਿਆ।" "ਗੁਣ, ਸ਼ੂਰਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਰੈਵਤ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ — ਭ੍ਰਿਗੁ, ਸੁਧਾਮਾ, ਵਿਰਜਾ, ਸਹਿਸ਼ਣੁ, ਨਾਦਾ, ਆਦਿ — ਨਾਮ ਲਿਆ ਗਿਆ।" "ਛੇਵਾਂ ਮੰਵੰਤਰੀ, ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਵਾਨ ਅਤੇ ਅਤੀ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ; ਦੇਵਤਾ ਲੇਖਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।" "ਰਿਭੁ ਅਤੇ ਰਿਭਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਹਨ; ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮੰਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੱਸੀ ਗਈ।" "ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ, ਰੁਰੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਾਯੰਭੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮੰਵੰਤਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਸੱਤਵੀਂ ਮੰਵੰਤਰੀ, ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।" "ਅਤ੍ਰਿ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਕਸ਼ਯਪ, ਗੌਤਮ, ਭਰਦਵਾਜ ਯੋਗੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਅਤੇ ਜਮਦਗਨੀ — ਇਹ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਵਸਥਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਸਾਧਿਆ, ਵਿਸ਼ਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਮਰੁਤ, ਵਸੁ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਅਤੇ ਆਦਿਤ — ਇਹ ਸੱਤ ਦੇਵਤਾ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਉਸ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਆਦਿ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਮੰਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਅਵਸਥਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸਾਵਰਣੀ ਮੰਵੰਤਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ, ਸ਼ਰਦਵਾਨ, ਕੌਸ਼ਿਕ, ਗਾਲਵ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ, ਕਸ਼ਯਪ, ਅਤੇ ਰਾਮ — ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਕਰਤਬ, ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਆਦਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।