ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਣਿਨੀ, ਵਿਸ਼ੋਕਾ ਅਤੇ ਫਲ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਲਿਆਣਿਨੀ ਜਾਂ ਵਿਜਯਾ ਸਪਤਮੀ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨ ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਕਲਿਆਣਿਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ, ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਅਖੰਡ ਚੌਲ ਨਾਲ ਕਮਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਅੱਠ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਗੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪੰਖੁੜੀ 'ਤੇ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਚੌਲ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਪੂਰਬੀ ਪੰਖੁੜੀ 'ਤੇ "ਤਪਨਾਯਾ", ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ 'ਤੇ "ਮਾਰਤੰਡ", ਦੱਖਣ 'ਤੇ "ਦਿਵਾਕਰ", ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ 'ਤੇ "ਵਿਧਾਤ੍ਰੀ", ਪੱਛਮ 'ਤੇ "ਵਰੁਣ", ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮ 'ਤੇ "ਭਾਸ्कਰ", ਉੱਤਰ 'ਤੇ "ਵਿਕਰਤਨ", ਅਤੇ ਅੱਠਵੀਂ ਪੰਖੁੜੀ 'ਤੇ "ਰਵੀ"। ਸ਼ੁਰੂ, ਅੰਤ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਣਾਮ ਤੇ ਦੀਪ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਫਲ, ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ, ਧੂਪ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਯਜਮਾਨ ਬੇਦੀ ਉੱਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗੁੜ ਤੇ ਨਮਕ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਅਾਹ੍ਰਿਤੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਗੁੜ, ਦੁੱਧ, ਘੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤਿਲ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਰਤ ਦੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਤ ਨੀਂਦ ਕਰਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਜਪ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਮੇਤ ਦੁੱਧ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਪੱਕਿਆ ਚੌਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਣ ਪੀਣ ਮਗਰੋਂ, ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ, ਬਿਡਾਲ ਵਰਤ ਨਾ ਰੱਖਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੀ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਿਭੂਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਜਲ ਦਾ ਘੜਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਸੂਰਜ ਦੇਵ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਰਤ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੇਰਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਤੇਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਚੰਗੀਆਂ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੁਖ ਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ, ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਧਨ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਵੀਰਤਾ ਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਗਾਂ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧਨ ਨਾਲ ਕਪਟ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਲਿਆਣ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਨੰਤ ਆਯੁ, ਆਰੋਗਤਾ ਤੇ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਲਿਆਣ ਸਪਤਮੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਕਲਿਆਣ ਸਪਤਮੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ੋਕਾ ਸਪਤਮੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਛੱਠੀ ਨੂੰ, ਕਾਲੇ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਦੰਦ ਮੰਜਨ ਕਰਕੇ, ਦਾਲ-ਚੌਲ ਖਾ ਕੇ, ਵਰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਹੈ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਰੱਖਣੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਜਪ ਕਰਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ, ਲਾਲ ਕੰਨੈਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਲਾਲ ਜੋੜੇ ਨਾਲ, "ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ" ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨੀ ਹੈ: "ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ, ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੋ, ਤੇ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤੀ ਮਿਲੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਛੱਠੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸੁੱਤ ਕੇ, ਗਾਂ ਦਾ ਗੌਮੂਤ੍ਰ ਪੀ ਕੇ, ਉੱਠ ਕੇ ਨਿੱਤ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗੁੜ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਜੋੜਾ ਤੇ ਕਮਲ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸੱਤਵੀਂ ਨੂੰ, ਤੇਲ ਤੇ ਨਮਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ, ਮੌਨ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਵਿਧੀ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਘ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸ਼ੁਕਲ ਸਪਤਮੀ ਆਉਣ ਤੱਕ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਵਰਤ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਘੜਾ, ਪਲੰਗ ਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ੋਕਾ ਸਪਤਮੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੌ ਕਰੋੜ ਤੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਰੋਗ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਨਿਰਲੋਭੀ ਹੋ ਕੇ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ੋਕਾ ਸਪਤਮੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਅਗੇ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਫਲ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਮਲ ਬਣਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਪਲ ਭਰ ਦੀ ਮਿਠਾਸ (ਸ਼ੱਕਰ) ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੂਰਜ ਮੂਰਤੀ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਹੈ ਤੇ ਕਹਿਣਾ: "ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।" ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅੱਠਵੀਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਤੇ ਫਲ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਸਪਤਮੀ ਤੱਕ ਵਰਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਵੀ, ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸੋਨੇ ਦਾ ਫਲ, ਚੀਨੀ ਦਾ ਘੜਾ, ਕਪੜਾ ਤੇ ਮਾਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਸਾਲ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੋਵੇਂ ਸਪਤਮੀਆਂ ਨੂੰ, ਇਹੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਦਾਨ ਕਰਕੇ, "ਭਾਨੁ, ਅਰਕ, ਰਵੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੂਰਯ, ਸ਼ਕ੍ਰ, ਹਰੀ, ਸ਼ਿਵ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਵਿਭਾਵਸੁ, ਤਵਸ਼ਟਰ, ਵਰੁਣ"—ਇਹ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਨਾਮ ਲੈਣਾ, ਹਰ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਫਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਇਹ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਕਪੜਾ ਤੇ ਗਹਣੇ, ਚੀਨੀ ਦਾ ਘੜਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨੀ: "ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਫਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਅਨੰਤ ਫਲ ਮਿਲਣ।" ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸੱਤਵੀਂ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ, ਆਯੁ, ਆਰੋਗਤਾ, ਸੁਖ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।