ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਗਾਇਤਰੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦੱਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਮਰੱਥ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਇਤਰੀ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਸੋਨਾ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਤਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਹਨ, ਵੀ ਕਦੇ ਗਾਇਤਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਾਇਤਰੀ ਵੀ ਸਦਾ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਰਜ਼ੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਸ਼ਾਸਤਰ, ਤੇ ਸੰਗੀਤ-ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਆਦਿ ਕਲਾ-ਵਿਦਿਆਵਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਧੀ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰਸਵਤੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ—ਲਕਸ਼ਮੀ, ਮੇਧਾ, ਧਾਰਾ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਗੌਰੀ, ਤੁਸ਼ਟੀ, ਪ੍ਰਭਾ, ਅਤੇ ਮਤੀ—ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਾਇਤਰੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵੀਣਾ ਤੇ ਮਾਲਾ ਧਾਰਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਲਪਾਤ੍ਰ ਤੇ ਪੁਸਤਕ ਵੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾ ਸਹਿਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨਿਸ਼ਬਦ ਹੋ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਵਾਸੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਓਸੇ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਚਾਵਲ ਤੇ ਘੀ, ਦੁੱਧ, ਤੇ ਸੋਨਾ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—"ਗਾਇਤਰੀ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।" ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ ਵੀ ਇਹ ਨਿਯਮ ਹੈ ਕਿ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ। ਇਹ ਵਰਤ ਤੇਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਿੱਟੇ ਚਾਵਲ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਕ ਜੋੜਾ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਭੋਜਨ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਛਤਰੀ, ਚਿੱਟੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਘੰਟੀ, ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ, ਚੰਦਨ, ਇਕ ਜੋੜਾ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਫਿਰ ਚੋਟੀ (ਕਲਸ਼) ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਬਿਨਾਂ ਲਾਲਚ ਦੇ, ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਾਰਸਵਤ ਵਰਤ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਧਨਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲਾਲ ਗਲੇ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰਸਵਤੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਵਰਤ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਇਹ ਵਰਤ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਗ੍ਰਹਣ ਜਾਂ ਸੂਰਜਗ੍ਰਹਣ ਵੇਲੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਵਿਧੀਆਂ ਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ।" ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ 'ਤੇ ਗ੍ਰਹਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਤਰਾਂ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਮਲ ਕਰਨ। ਚੰਦ੍ਰਗ੍ਰਹਣ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਾਠ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਚਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਟੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਪੂਜੋ। ਗ੍ਰਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚਾਰ ਨਿਰਮਲ ਘੜੇ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਸੰਧੀ-ਸਥਾਨਾਂ, ਦੀਮਕ ਦੀਆਂ ਮੀਂਹ, ਤਲਾਬਾਂ ਤੇ ਗੋਸ਼ਾਲਾ, ਰਾਜ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਜਗਵ੍ਯ, ਮੋਤੀ, ਰੋਚਨਾ, ਕਮਲ ਤੇ ਸ਼ੰਖ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਰਤਨ ਰੱਖੋ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸਟਲ, ਚਿੱਟਾ ਚੰਦਨ, ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਰਾਜ ਹਾਥੀ ਦੀ ਦੰਦ ਤੇ ਕਮੁਦ, ਉਸ਼ੀਰਾ ਤੇ ਗੁੱਗਲੂ—ਇਹ ਸਭ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦੋ। ਅਰਦਾਸ ਕਰੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆ, ਤੀਰਥ, ਬੱਦਲ ਤੇ ਨਦੀਆਂ, ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਣ। ਇੰਦ੍ਰ, ਜੋ ਆਦਿਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਗ੍ਰਹ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ। ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਹਨ, ਸੱਤ ਜਵਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਚੰਦ੍ਰਗ੍ਰਹਣ ਦਾ ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰਨ। ਯਮਰਾਜ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸਾਖੀ ਹਨ, ਮਹਿਸੂਲ ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਚੰਦ੍ਰਗ੍ਰਹਣ ਦਾ ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰਨ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਲਯ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਤਲਵਾਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰਨ। ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਸੱਪ ਦੀ ਫਾਂਸ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਕਰ ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਲ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਗ੍ਰਹਣ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ। ਵਾਯੂ, ਜੋ ਸਾਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮ੍ਰਿਗ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਗ੍ਰਹਣ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ। ਧਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤਲਵਾਰ, ਭਾਲਾ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਗ੍ਰਹਣ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਧਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ। ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬੈਲ ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਗ੍ਰਹਣ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਚਾਹੇ ਅਡੋਲ ਜਾਂ ਚਲਾਇਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪਾਪ ਸਾੜ ਦੇਣ। ਇਹ ਸਭ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ, ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ। ਫਿਰ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਹੱਥ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਕਪੜੇ ਜਾਂ ਕਮਲ ਤੇ, ਪੰਜ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਖਣੇ ਹਨ। ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਕਪੜਾ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖੇ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਗ੍ਰਹਣ ਮੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਹ ਕਪੜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਗ੍ਰਹ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਮਿਲਣਾ ਵਿਰਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਵੇਲੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸਦਾ ਮੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਪ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਗ੍ਰਹਣ ਤੇ ਸੂਰਜਗ੍ਰਹਣ ਦੌਰਾਨ, ਚੰਗੇ ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗੋਰਾ ਰਤਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਅਚੰਭੇ ਜਾਂ ਸੰਕਟ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਜਿਵੇਂ ਜਨਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?—ਇਹ ਸਭ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।