ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵੱਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਤਸ੍ਯ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਤੀਯਾ ਦੀ ਤਰੀਕ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਨ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਾਨ, ਹਵਨ ਜਾਂ ਜਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਖੁਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਦੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦਿਨ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਅਖੁਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁਣ ਵੀ ਅਖੁਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿ्णੁ ਜੀ, ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਤੀਜ ਨੂੰ ਅਖੁਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਵਿ्णੁ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਪਿੰਡੇ (ਆਟੇ ਦੇ) ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਖੁਟ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਜ ਦੀ ਤਰੀਕ 'ਤੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਵਰਤ ਰੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਜ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਾਰਦਨ (ਵਿ्णੁ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਧੁਸੂਦਨ! ਕਿਹੜਾ ਵਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕismet, ਤੇ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ? ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿਚ, ਸਬੰਧੀਆਂ ਵਿਚ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਮਾਧਵ! ਇਹ ਦੱਸੋ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਰਾਜਨ! ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਵਰਤ ਸੁਣ, ਜਿਸਦੇ ਸਿਰਫ ਜਪ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰਸਵਤੀ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਤ ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਰਵਿਵਾਰ ਨੂੰ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੀਰ ਖਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਤਰ ਜਪਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।" "ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਸੋਨਾ, ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਚਿੱਟੇ ਉਨਮਦਨ ਤੇ ਮਾਲਾ ਨਾਲ, ਗਾਇਤਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੀਦੀ ਹੈ: 'ਹੇ ਦੇਵੀ! ਜਿਵੇਂ ਭਗਵਾਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਵਰ ਦਿਓ।'" "ਹੇ ਦੇਵੀ! ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ, ਤੇ ਗੀਤ-ਨ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਕਲਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਵੰਜਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵਾਂ। ਲਕਸ਼ਮੀ, ਮੇਧਾ, ਧਰਾ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਗੌਰੀ, ਤੁਸ਼ਟੀ, ਪ੍ਰਭਾ, ਤੇ ਮਤੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਰਸਵਤੀ! ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿਓ।" "ਗਾਇਤਰੀ, ਜੋ ਵੀਣਾ ਤੇ ਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਨਾਲ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਮ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਖਾਣਾ ਖਾਏ।" "ਹਰ ਪੱਖ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਵਾਸੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਘੀ ਵਾਲਾ ਚਾਵਲ, ਦੁੱਧ, ਸੋਨਾ, 'ਗਾਇਤਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ।" "ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਵੀ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ, ਤੇਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ।" "ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਚਿੱਟੇ ਚਾਵਲ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਓ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿਓ।" "ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਛਤਰਾ, ਚਿੱਟੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਘੰਟੀ, ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ, ਚੰਦਨ, ਜੋੜਾ ਵਸਤ੍ਰ, ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਿਖਰ (ਪਿੰਨਾਕ) ਦਿਓ।" "ਗੁਰੂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਤੋਂ ਮਿਸਰਤਾ ਰਹਿਤ, ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾ, ਤੇ ਉਨਮਦਨ ਨਾਲ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਰਸਵਤਾ ਵਰਤ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਧਨਵਾਨ, ਤੇ ਲਾਲ ਗਲਾ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਕੋਈ ਇਸ ਵਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਵੀ ਇਹੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।" "ਰਾਜਨ! ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਹਜ਼ਾਰ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਵਸਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਸਰਸਵਤਾ ਵਰਤ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਹਜ਼ਾਰ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਵਸਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਹਾਰਥੀ! ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੋ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਮੰਤਰਾਂ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇ।" "ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜਪ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਚਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਚਿੱਟੀਆਂ ਮਾਲਾ ਤੇ ਉਨਮਦਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।" "ਗ੍ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆ ਕੇ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਤੇ ਚਾਰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਲਸ਼, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੱਖੋ।" "ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਜੋੜ ਤੋਂ, ਚੀਟੀ ਦੇ ਟੀਲੇ, ਪੰਡ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ, ਤੇ ਰਾਜ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰੋ ਤੇ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿਚ ਪਾਓ।" "ਕਲਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁੱਧ ਪੰਚਗਵ੍ਯ, ਮੋਤੀ, ਰੋਚਨਾ, ਕਮਲ ਤੇ ਸ਼ੰਖ, ਪੰਜ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖੋ।" "ਕ੍ਰਿਸਟਲ, ਚਿੱਟਾ ਚੰਦਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਰਾਈ, ਰਾਜ ਹਾਥੀ ਦਾ ਦੰਦ ਤੇ ਕੁਮੁਦਾ, ਉਸ਼ੀਰ ਤੇ ਗੁਗਗਲੂ—ਇਹ ਸਭ ਕਲਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਓ।" "ਸਭ ਸਮੁੰਦਰ, ਨਦੀਆਂ, ਤੀਰਥ, ਬੱਦਲ ਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਕਰਤਾਵਾ ਲਈ ਆਉਣ, ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ।" "ਇੰਦਰ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਵਜ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਦਿਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰੇ।" "ਅਗਨੀ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਲਪਟਾਂ ਅਤਿ ਤੇਜ ਹਨ, ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰੇ।" "ਯਮ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਕਰਮ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ, ਭੈਸ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਮੇਰੀ ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰੇ।" "ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪ੍ਰਲੈ ਅਗਨੀ ਵਰਗਾ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਡਰਾਉਣਾ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰੇ।" "ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਸਪਾਂ ਦੀ ਫਾਂਸ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਕਰ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਜਲ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰੇ।" "ਵਾਯੁ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਾਂਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਕਾਲਾ ਮ੍ਰਿਗ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰੇ।" "ਧਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤਲਵਾਰ, ਭਾਲਾ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਧਨ ਦਿਓ।" "ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧਨੁਸ਼ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹਨ, ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ, ਵਰਤ, ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਸ਼੍ਰਧਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਖੁਟ ਫਲ, ਗਿਆਨ, ਧਨ, ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।