ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਅਸੁਰ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਪਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਸਦੇ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕਿਲੇ ਵਾਂਗ ਰਖਦੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਖੀ ਕਰਦੇ। ਪੰਜ ਅਤੇ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਇਹ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਵਾਨ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਿਲੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ: “ਇਸ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸੁੱਕਾ ਦਿਓ!” ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਰੁਣ ਦਾ ਇਹ ਆਸਰਾ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਅੱਜ ਹੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਓ। ਪਰ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ! ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਾ ਅਧਰਮ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਣਗਿਣਤ ਜੀਵ ਮਰ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਹ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਇਕ ਯੋਜਨ ਵਿਚ ਹੀ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿ ਉਠੇ: “ਅਮਰ ਲੋਕ ਧਰਮ-ਅਧਰਮ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ, ਵਾਯੂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰੀ, ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਵਰਤ ਧਾਰ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਵੱਲ ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਇਕ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਵੋਗੇ।” ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ: “ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਤੁਸੀਂ ਅਗਸਤਿਆ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿਓਗੇ, ਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਜਾਵੋਗੇ।” ਇੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਦੋਵੇਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਕ ਮਟਕੇ ਤੋਂ ਇਕ ਹੀ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਏ। ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਬਣੇ; ਅਗਸਤਿਆ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੁਬਾਰਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ: “ਅਗਸਤਿਆ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਭਰਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ? ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਅਗਸਤਿਆ ਦਾ ਮਟਕੇ ਤੋਂ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?” ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਅਕਤੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਮਾਧਵ ਅਤੇ ਅਨੰਗ ਨੂੰ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਪਰ ਹਰੀ, ਨਾ ਤਾਂ ਗੀਤ, ਸੰਗੀਤ, ਸੁਗੰਧ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰਸ-ਵਿਲਾਸ ਨਾਲ ਡੋਲਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਮਾਧਵ ਅਤੇ ਅਨੰਗ ਦੇ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਰ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੇ, ਉਹ ਪਿਆਰ-ਮਗਨ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਤਬ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਜੰਘ ਤੋਂ ਇਕ ਨਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਰੀ ਨੇ ਵਿਆਕੁਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਸਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ।” ਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ।” ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ।” ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਨੀਲ-ਕੰਵਲ ਅੱਖਾਂ, ਵਰੁਣ ਨੇ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।” ਵਰੁਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮਨ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲਾ ਕੇ ਚਲੀ ਜਾ।” ਜਦੋਂ ਉਰਵਸ਼ੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਮਿਤ੍ਰ ਨੇ “ਜਿਵੇਂ ਹੋਵੇ” ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: “ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਸੋਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲੋ।” “ਤੂੰ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਵਾਂਗ ਵਰਤਾਓ ਕਰਿਆ, ਹੁਣ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ।” ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੀਰਿਆ ਇਕ ਮਟਕੇ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਜਨਮ ਲਏ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਨਿਮੀ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚੌਪੜ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਆਇਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ ਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: “ਤੂੰ ਦੇਹ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾ।” ਇਸ ਉੱਤੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਸਪਰ ਸ਼ਾਪਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਏ, ਤਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਨਿਮੀ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆ ਗਈ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਲਕ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ ਬਣ ਗਈ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਮਟਕੇ ਵਿਚ ਸੀ; ਫਿਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਗਸਤਿਆ, ਚਿੱਟਾ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਇਕ ਅੱਖ, ਜਨੇਉ ਅਤੇ ਕਮੰਡਲ ਵਾਲਾ, ਜਨਮਿਆ। ਮਲਯਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਇਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਵੈਖਾਨਸਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਤਾਰਕਾ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਵਰੁਣ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪੀ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ੰਕਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਏ, ਬੋਲੇ: “ਰਿਸ਼ੀ! ਜੋ ਚਾਹੋ, ਵਰਦਾਨ ਮੰਗੋ।” ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਮੰਗਿਆ: “ਪਚੀਸ ਕਰੋੜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਲਈ, ਮੈਂ ਦੱਖਣੀ ਮਾਰਗ ਤੇ ਦੇਵਯਾਨ ਵਿਚ ਵੱਸਾਂਗਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਦੇਵਯਾਨ ਦੇ ਉਗਣ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ‘ਜਿਵੇਂ ਹੋਵੇ’ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ, ਤਿਵੇਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਗਸਤਿਆ ਨੂੰ ਅਰਘਯਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਅਗਸਤਿਆ ਨੂੰ ਅਰਘਯਾ ਕਿਵੇਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ? ਇਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੋ। ਸਵੇਰੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ, ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਤਿਲ ਲੈ ਕੇ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਕਲਸ਼, ਫੁੱਲਾਂ, ਕਪੜੇ, ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਪੰਜ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨ, ਘੀ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਫਲ, ਅਤੇ ਤਾਮਬੇ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ, ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।