ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਧਰਮਕਰਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅੱਗਨਿ ਹਵਨ ਦੀ ਰਸਮ ਕਿਦਾਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਰਾਈ, ਜੌ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਤਿਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਲਾਸ਼ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ, ਜੋ ਵੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਦਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਚੀਜ਼ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਈਰਖਾ ਦੇ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਦੋਹਣਾ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੰਖ ਅਨੰਦ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਵੀ ਲਗਾ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ—ਭੂਤਕਾਲ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ—ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਧੀ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ-ਗਿਆਨੀ 'ਸੌਭਾਗ੍ਯ-ਸ਼ਯਨ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਭੂ, ਭੁਵਹ, ਸਵਰ ਅਤੇ ਮਹਸ ਲੋਕ ਸੜ ਗਏ, ਤਾਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਕੇ ਵੈਕੁੰਠ ਤੱਕ ਪੁੱਜੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਗਈ। ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਨਵੇਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਰਮਪੁਰਖ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਤਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਤੇਜ ਰੂਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਜਲਣ ਨਾਲ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਤੇਜ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਟਿਕ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਉਹ ਤੇਜ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਪੀ ਲਿਆ, ਉਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਦਕ੍ਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਜੋਤਿ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਜੋ ਬਚ ਗਿਆ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਅੱਠ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਿਆ। ਉਥੋਂ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸੌਭਾਗ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਨਮੀਆਂ: ਗੰਨਾ, ਰਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਟਰ, ਜੌ ਅਤੇ ਅਨਾਜ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ, ਕਸੁੰਭਰ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਆਏ, ਅਤੇ ਅੱਠਵਾਂ ਨਮਕ ਸੀ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਸੌਭਾਗ ਰੂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਪੀਤਾ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤੀ ਹੋਇਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸੋਹਣੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਲਿਤਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ; ਧਨੁਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਸੌਭਾਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ-ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ? ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਜਦੋਂ ਬਸੰਤ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜ ਨੂੰ, ਸਵੇਰੇ ਤਿਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਦਿਨ, ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਸਤੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਆਤਮਾ ਨੇ ਵਿਆਹ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ ਸੀ। ਤੀਜੇ ਦਿਨ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਵਿਭਿੰਨ ਫਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ। ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਗੋ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਲ ਗੌਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, 'ਸ਼ਿਵਾ' ਅਤੇ 'ਜਯਾ' ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ ਦੋਵੇਂ ਟਖਣਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। 'ਤ੍ਰਿਗੁਣ' ਰੁਦ੍ਰ ਲਈ, 'ਭਵਾਨੀ' ਦੋਵੇਂ ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਲਈ, 'ਸ਼ਿਵਾ' ਰੁਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰੀ ਲਈ, 'ਵਿਜਯਾ' ਗੁੱਟਾਂ ਲਈ, ਅਤੇ 'ਹਰੀਕੇਸ਼ਾ' ਨੂੰ ਵੀ, ਫਿਰ ਜੰਘਿਆਂ ਨੂੰ 'ਵਰ ਦਿੰਦ ਵਾਲੀ, ਨਮਸਕਾਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਪੂਜੋ। ਈਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਮਰ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪੱਟ, ਕੋਟਵੀ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਮੰਗਲਾ ਨੂੰ ਪੇਟ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਈਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਛਾਤੀਆਂ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵੇਦ-ਸਰੂਪ, ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਗਲਾ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਸੁਰ ਨਾਸਕ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤੇ, ਅਤੇ ਅਨੰਤਾ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ਹਰਾ ਨੂੰ ਬਾਹਾਂ, ਕਾਲਾਗਨੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਭਾਗ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਹਨ। ਸ੍ਵਾਹਾ ਅਤੇ ਸ੍ਵਧਾ ਨੂੰ ਮੂੰਹ, ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਅਸ਼ੋਕਮਧੁਵਾਸਿਨੀ ਨੂੰ ਹੋਠ, ਥਾਣੂ ਅਤੇ ਹਰਾ ਨੂੰ ਦੰਦ, ਚੰਦ੍ਰਮੁਖੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਜੋ। ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਾ-ਹਰਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਸੀਤਾਂਗੀ ਨੂੰ ਨੱਕ, ਉਗ੍ਰਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਲਲਿਤਾ ਨੂੰ ਭੌਂਹਾਂ, ਸ਼ਰਵਾ ਨੂੰ ਨਗਰ ਨਾਸਕ, ਵਾਸਵੀ ਨੂੰ ਵਾਲ, ਸ੍ਰੀਕੰਠਨਾਥਾ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਵਾਲ, ਭੀਮਉਗ੍ਰਸਮਰੂਪਣੀ ਨੂੰ ਸਿਰ, ਅਤੇ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਹਮਣੇ ਸੌਭਾਗਿਆਸ਼ਟਕ ਰੱਖੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੁੰਨੇ ਚਾਵਲ, ਕੇਸਰ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਜੀਰਾ ਹੋਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਨਮਕ ਅਤੇ ਅੱਠ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਧਨੀਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ। ਇਹ ਸੌਭਾਗ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦਾਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸੌਭਾਗਿਆਸ਼ਟਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਿਵ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਿੰਗੋਦਕ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਮਲ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਜਪ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਜੋੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਗਹਣੇ ਭੇਟ ਕਰੋ। ਸੌਭਾਗਿਆਸ਼ਟਕ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਜੋੜੇ ਚਰਨ ਲਲਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਹਰ ਤੀਜ ਨੂੰ, ਜੋ ਭੀ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ, ਭੋਜਨ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਮੰਤਰ: ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਿੰਗੋਦਕ, ਵੈਸ਼ਾਖ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਗੋਬਰ, ਜੈਸ਼ਠ ਵਿੱਚ ਮੰਦਾਰਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਬਿਲਵ ਦੇ ਪੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਦਹੀਂ, ਅਤੇ ਭਾਦਰੋਂ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਸੇਵਨ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਿਰਕਾਲਕ ਭਾਗ, ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।