ਇਹੀ ਵਿਧੀ ਕੂਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕਮਲ ਦੇ ਤਲਾਬਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕ੍ਰਮ ਹੈ। ਪਰ ਮੰਦਰਾਂ ਜਾਂ ਜਿਹੜੇ ਸਥਾਨ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਧੀ ਖ਼ੁਦ-ਭੂ (ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀਕਰਤਾ) ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵੱਸਿਲਾ ਘੱਟ ਹੈ—ਇਹ ਇਕ ਅੱਗ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਜੂਸੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਵਰਖਾ-ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਹੇਮੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਲ ਵਾਜਪੇਯ ਅਤੇ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਰਾਜਸੂਯ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਤ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਸੁਗਮ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਪਰਾਰਧਾਂ (ਅਤਿ-ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ) ਤੱਕ ਵੱਡੇ-ਛੋਟੇ ਅਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ ਸਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਇਸ ਯਜਨਾ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਸੂਤ ਜੀ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਕਿਹੜਾ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਉਣ, ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਣ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਵਰਣ ਦਿਓ।" ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮੈਂ ਹੁਣ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਬਾਗਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹੀ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਲਾਬਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਯਜਮਾਨ, ਯੋਗ੍ਯ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇ, ਮੰਡਪ ਬਣਾਏ, ਵਿਦਵਾਨ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੋਨੇ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਔਸ਼ਧੀ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਵ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਠੇ ਵਾਲੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੁੱਖ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੂਈ ਨਾਲ ਕੰਨ ਛੇਦਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਲਾਈ ਨਾਲ ਸੁਰਮਾ ਵੀ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੁੱਖ ਲਈ, ਮੌਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਫਲ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋ ਕੇ, ਬੇਦੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ, ਗੁਗਲ ਦੀ ਧੂਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਤਾਮੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਨਾਲੇ ਸੱਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਨਾਜ, ਕਪੜਾ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਹਰ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਮਟਕੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰੋ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਵਨ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਲਈ, ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਵਨ ਕਰਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਗਾਂ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਕਪੜਾ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣੇ, ਪਿਤਲ ਦੀਆਂ ਹੰਡੀਆਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗ, ਤੇ ਜੋ ਵਧੀਆ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਛੱਡੋ। ਫਿਰ, ਸੰਸਕਾਰ ਮੰਤ੍ਰ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਰਿਕ, ਯਜੁਸ, ਸਾਮ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਟਕਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਵਾਏ। ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਯਜਮਾਨ ਚਿੱਤ ਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ। ਚਾਰ ਦਿਨ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਤੰਦ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਚੂੜੀਆਂ, ਅੰਗੂਠੀਆਂ, ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ, ਵਿਛੌਣੇ, ਭਾਂਡੇ ਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਆਦਿ ਦੇਵੇ। ਹਵਨ ਲਈ ਸਰੋਂ, ਜੌ, ਕਾਲੀ ਤਿਲ ਤੇ ਪਲਾਸ਼ ਦੀ ਲੱਕੜ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਓ ਅਤੇ ਫਿਰ ਯਥਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਜੋ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੋਵੇ, ਓਹ ਬਿਨਾ ਈਰਖਾ ਦੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਚਾਰਯ ਨੂੰ ਦੁਗਣਾ ਦਿਓ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵਿਦਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇੱਕ ਹੀ ਰੁੱਖ ਲਗਾ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਪਦਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਕਥਾ ਨਿੱਤ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ-ਗਿਆਨੀ ‘ਸੌਭਾਗ੍ਯ-ਸ਼ਯਨ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਭੂ, ਭੁਵਹ, ਸਵਰ ਅਤੇ ਮਹਸ ਲੋਕ ਸੜ ਗਏ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਭਾਗ੍ਯ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਵੈਕੁੰਠ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਨਵੀਂ ਰਚੀ ਗਈ, ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ, ਪੰਜ ਤੱਤ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਤਦੋਂ ਕਮਲ-ਆਸਨ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਲਪਟ ਨਿਕਲੀ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਲਪਟ ਦਾ ਸਰਵੋਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੱਤ ਉੱਥੋਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਤੱਤ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਤੱਤ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਜਦ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਪੀ ਲਿਆ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਦਕ੍ਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਤੇਜ ਆ ਗਿਆ; ਜੋ ਬਚ ਗਿਆ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਅੱਠ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਿਆ। ਉਥੋਂ ਸੱਤ ਤੱਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਣੇ: ਗੰਨੇ, ਰਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਟਰ, ਜੌ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਕੁਸੁੰਭ ਤੇ ਕੇਸਰ, ਅਤੇ ਅੱਠਵਾਂ ਲੂਣ—ਇਹ ਸਾਰੇ 'ਸੌਭਾਗ੍ਯ' ਦੇ ਅੱਠ ਰੂਪ ਹਨ। ਜੋ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਪੀਤਾ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਸਤੀ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੋਭਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 'ਲਲਿਤਾ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੀਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਹਤਾ ਧਨੁਧਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਭਾਗ੍ਯ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਮਰਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਔਰਤ, ਆਪਣੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। "ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ! ਉਸ ਸੰਸਾਰ-ਧਾਰਣੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਪਤੀ, ਇਹ ਵਿਧੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।