ਦਿਤੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਉਨਚਾਸ ਮਾਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਨ। ਪਰ ਇਹ ਮਾਰੁਤ, ਜੋ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਬਣ ਗਏ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਲਏ? ਅਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਿਤਰਤਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਈ? ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਰੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਟ ਤੇ, ਸਿਆਮੰਤਪੰਚਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਦਿਤੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਦਿਤੀ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਸਾਧਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਫਲਾਂ ਤੇ ਜੀਵਨ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰਦਿਆਂ, ਚੰਦ੍ਰਾਇਣ ਵਰਗੇ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਤਪ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਥੱਕ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਐਸਾ ਵਰਤ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਫਲ ਦੇਵੇ।” ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਮਦਨ-ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਦੁਖ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਸੂਤ ਜੀ, ਦਿਤੀ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਮਦਨ-ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਉਨਚਾਸ ਪੁੱਤਰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਇਸ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੋ। ਮਦਨ-ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪਖਸ਼ੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਸਫ਼ੈਦ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇਕ ਸਾਫ਼ ਘੜਾ ਰੱਖੇ। ਉਹ ਘੜਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲਾਂ, ਇਕ ਗੰਨੇ ਦੀ ਡੰਡ, ਦੋ ਸਫ਼ੈਦ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਸਫ਼ੈਦ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨਾ, ਅਤੇ ਗੁੜ ਨਾਲ ਭਰੀ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਪਤਿਲੀ ਉਪਰ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਦੇ ਉਪਰ ਕੇਲੇ ਦਾ ਪੱਤਾ ਰੱਖੋ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਰਤੀ ਦੀ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੋ। ਫਿਰ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਧੂਪ ਦੀ ਆਹਰ, ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਗੀਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੋ; ਜੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਕਾਮ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹੋ। ਹਰੀ ਦੀ ਕਾਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਓ, ਤੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਸਫ਼ੈਦ ਫੁੱਲ, ਚਾਵਲ ਤੇ ਤਿਲ ਭੇਟ ਕਰੋ। ਕਾਮ ਲਈ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਭਾਗ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਜੰਘਾ, ਸਮਰ ਲਈ, ਫਿਰ ਮਨਮਥਾ ਲਈ, ਕਮਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਪਵਿੱਤਰ ਪੇਟ ਵਾਲੇ ਲਈ ਪੇਟ, ਅਨੰਗਾ ਲਈ ਹਰੀ ਦਾ ਛਾਤੀ, ਕਮਲ-ਮੁਖੀ ਲਈ ਮੂੰਹ, ਪੰਜ-ਬਾਣੀ ਲਈ ਬਾਂਹਾਂ। ਸਭ-ਵਿਆਪਕ ਲਈ ਸਿਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਕੇਸ਼ਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਸਵੇਰੇ, ਉਹ ਘੜਾ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੋ, ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਵਾਓ, ਖੁਦ ਬਿਨਾਂ ਨਮਕ ਦੇ ਖਾਓ। ਫਿਰ ਦਾਨ ਦਵੋ, ਤੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰੋ: “ਭਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ। ਉਹ ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਅਨੰਦ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਵਰਤ ਕਰੋ; ਤੇ ਤਰਤੀਨ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਕ ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸੋ ਜਾਓ; ਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤਰਤੀਨ ਨੂੰ, ਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ, ਬਿਨਾ-ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਪੂਰੀ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲਾ ਪਲੰਗ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਾਮਦੇਵ ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਸਫ਼ੈਦ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਵੋ। ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਣੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਦਵੋ; ਪਲੰਗ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ ਦਵੋ, ਕਹਿ ਕੇ, “ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।” ਅੱਗ ਨੂੰ, ਸਫ਼ੈਦ ਤਿਲ ਨਾਲ, ਕਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ ਹਵਨ ਕਰੋ; ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਘੀ ਤੇ ਚਾਵਲ ਦੀ ਖੀਰ ਨਾਲ ਧਰਮ-ਗਿਆਨੀ ਦੇ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਵੋ, ਕੰਜੂਸੀ ਨਾ ਕਰੋ; ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗੰਨੇ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਭੇਟ ਕਰੋ। ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਮਦਨ-ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੋਕ ਵਿਚ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਸਮਰ, ਯਾਦ ਕਰਨ ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਹੈ, ਅਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ। ਜੋ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਗਜਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕਾਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰੇ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਿਤੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਕਸ਼ਯਪ, ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਇਆ ਤੇ ਦਿਤੀ ਲਈ ਫਿਰ ਤਪ ਕਰਿਆ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਪਰ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਿਤੀ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਹਾ; ਦਿਤੀ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਚੁਣਿਆ: “ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਜੋ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕੇ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।” ਦਿਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਅਮਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।” ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ। ਮੈਂ ਖੁਦ ਇਹ ਦਵਾਂਗਾ, ਪਰ ਇਹ ਕਾਰਜ ਹੋਣ ਦਿਓ, ਸੁਭਾਗਵਤੀ। ਆਪਸਤੰਬਾ ਅੱਜ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਯਜਨਾ ਕਰੇਗਾ, ਧਰਮਵਤੀ।” ਫਿਰ, ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਆਪਸਤੰਬਾ ਨੇ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ-ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ, “ਉਹ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਵੇ,” ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਫਿਰ ਭ੍ਰੂਣ ਦਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਤੂੰ ਇਸ ਭ੍ਰੂਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ, ਸੁੰਦਰਵਤੀ।” ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ, ਸੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਗਰਭਵਤੀ ਨੇ ਨਾ ਦਿਨ ਗਿਣਣੇ ਹਨ, ਨਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਵੀ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋ, ਨਾ ਉਥੇ ਜਾਵੇ। ਪਿਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਮੋਰਟਲ ਤੇ ਨਾ ਬੈਠੇ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਖਾਲੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹੇ। ਚੀਟੀ ਦੇ ਬੂਹਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ, ਉਥੇ ਨਾ ਰਹੇ, ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਤੀ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਮਦਨ-ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਈ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ।