ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮੈਂ ਸੁਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਚੌਂਹ-ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣ ਸਭ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਹਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਚਾਰ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਅਠਾਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਅੱਜ ਵੀ, ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਆਪਣੀ ਅਸਲ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਸ ਕਰੋੜ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਥੇ, ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਚਾਰ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ ਜੋ ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਰੀਚੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੈਸ਼ਾਖ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਕਥਾ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਅਤੇ ਤਿਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੁਰਾਣ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸੂਕਰ ਯੁੱਗ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪੁਰਾਣ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਘੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਰਨ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਤੇਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਵেতਕਲਪ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਵਾਯੂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਧਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਵਾਯੂ ਸੰਬੰਧੀ ਪੁਰਾਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੁਦਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਚੋਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਵਣ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਗਾਂ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਬਲਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਕਲਪ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤਰਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਹੈ। ਸਰਸਵਤ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਭੀ ਭਾਗਵਤ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਦਰਪਦ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਵੱਡੇ ਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਨਾਰਦੀਯ ਪੁਰਾਣ ਹੈ, ਜੋ ਪਚੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸਰਵੋਤਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਅਧਰਮ ਦੀ ਪੁੱਛ ਗਈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪੁਰਾਣ, ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਮਲ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ਼ਾਨ ਕਲਪ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਅਗਨਿਯ ਪੁਰਾਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਤਿਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ, ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਸਭ ਯਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਅਘੋਰਾ ਕਲਪ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਚੌਂਹ-ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਨੂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੱਸੇ। ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ, ਭਵਿੱਖਤ ਪੁਰਾਣ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਇਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਗੁੜ ਦੇ ਘੜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਥਾਂਤਰ ਕਲਪ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਸਾਵਰਣੀ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਦੱਸੀ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸੂਕਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੇ, ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਅੱਗ ਦੇ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਿਆਂ, ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਲਈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਗਨਿਯ ਭਾਗ ਬਾਰੇ, ਕਥਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਲਿੰਗ ਪੁਰਾਣ ਹੈ। ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਜੋ ਕੋਈ ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਗਾਂ ਨਾਲ, ਇਸਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਸੂਕਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਾਰੇ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਣ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਵਾਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਹੈ। ਮਨੂ ਅਤੇ ਕਲਪ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ, ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਚੋਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਤਿਲ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਬਣਾ ਕੇ, ਮਧੁ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਰਾਹ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਧਰਮ, ਸ਼ਣਮੁਖ ਅਤੇ ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਭਾਲਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੀਨ ਰਾਸੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਰਵੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਚੌਂਹ-ਮੁਖੀ ਨੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਇਹ ਵਾਮਨ ਪੁਰਾਣ ਹੈ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਰਮ ਕਲਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਸਮ ਸਮੇਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੈਸ਼ਨਵ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣਾਂ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਫਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।