ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੋਂ ਅਥਰਵਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਅੰਗੀਰਸ ਨੂੰ ਅਥਰਵਣ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅੱਗ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅੱਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਵਮਾਨਾ, ਜੋ ਮੰਝਣ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅੱਗ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਸ਼ਤਿਆ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ—ਸਭਿਆ ਅਤੇ ਅਵਸਥਿਆ—ਜਨਮੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਵ્યਵਾਹਨ ਨੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਗ ਜਿਸਨੂੰ ਅਹਵਾਨੀਆ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਅਭਿਮਾਨੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਹਨ: ਕਾਵੇਰੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ-ਵੇਣੀ, ਨਰਮਦਾ, ਯਮੁਨਾ, ਗੋਦਾਵਰੀ, ਵਿਤਸਤਾ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਇਰਾਵਤੀ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਸ਼ਤਦ੍ਰੁ, ਸਰਯੂ, ਸੀਤਾ, ਮਨਸਵਿਨੀ, ਹਰਦਿਨੀ ਅਤੇ ਪਵਨਾ। ਹਵ્યਵਾਹਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਹਰ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਵੇਦੀਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੇਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈਆਂ, ਧਿਸ਼ਣਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੇਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਧਿਸ਼ਣਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੇਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਭੋਗਣਯੋਗ ਹਨ ਅਤੇ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਸਥਾਪਨਯੋਗ ਹਨ—ਪ੍ਰਵਾਹਣ, ਅਗਨੀਧ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਿਸ਼ਣਵਾਂ ਉਥੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ, ਉਹ ਅੱਗਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਸੁਣੋ ਜੋ ਅਵਰਨਣਯੋਗ ਅਤੇ ਅਪਰਤਿਬੰਧ ਹਨ। ਵਾਸੂਆਂ ਦੀ ਅੱਗ, ਜੋ ਤੀਬਰ ਜਲਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਵੇਦੀ ਤੇ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਅੱਠ ਹਨ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰਜਨਯ ਅਤੇ ਪਵਮਾਨਾ ਦੂਜੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਦਿਸਦੇ ਨਹੀਂ। ਪਾਵਕ ਨਾਂ ਦੀ ਅੱਗ, ਜੋ ਗਰਮ ਅਤੇ ਇਕੱਠੀ ਹੈ, ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਸ਼ਾਮਿਤ੍ਰ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਤਧਾਮਾ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਘਿਉ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੀਬਰ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਜੋਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਖੇਤਰ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜੈਕਪਾਦ ਵਲੋਂ ਜਿਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਲਾਮੁਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਹਿਰਬੁਧਨਯ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਬਾਹਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਛੋਹ ਤੇ ਹੈ; ਇਹ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ, ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਠ ਅੱਗਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਚਲਾਉਣਯੋਗ ਹਨ: ਹੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਯਜੁਸ ਘਾਸ ਦੀ ਅੱਗ, ਹਵਨ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ। ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਅੱਗ ਪ੍ਰਚੇਤਾ ਦੂਜੀ ਹੈ, ਸਹਾਇਕ ਹੈ; ਅਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਵੇਦਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਪਾਠਕ ਹੈ। ਜਲਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਸਵਾਂਭ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੇਤੁ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਧਿਸ਼ਣਯ ਅੱਗਾਂ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੂਮਾ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਾਵਕ ਨਾਂ ਦੀ ਅੱਗ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਧਰਮਾਤਮਾਵਾਂ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਅਵਭ੍ਰਥ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਜੋਰਦਾਰ ਪੇਟ ਸਦਾ 'ਛੇਦਿਤ ਅੱਗ' ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅੱਗ ਆਪਸੀ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਥੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ; ਅਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਤੀਬਰ ਸਮਵਰਤਕ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਲ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਸੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਹਰਕਸ਼, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸਹਰਕਸ਼ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਵਕ ਅਗਨੀ ਦੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਫਿਰ, ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਲੋਂ ਲੈ ਜਾਏ ਗਏ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੰਝੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਨੂੰ ਇੰਧਨ ਮਿਲਿਆ; ਆਯੁਸ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਭਾਗਵਾਨ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ ਸਾੜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਹਵਨ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾੜਦਾ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਸਾਥੀ, ਅਦਭੁਤ ਅਗਨੀ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਮਾਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਭੇਟ ਸਾੜਦਾ ਹੈ; ਅਦਭੁਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੱਗਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ; ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੱਗਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ, ਤਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅੱਠ ਅੱਗਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਇੱਛਿਤ ਭੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਮਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਸੁਰਭਿ, ਵਸੁਮਾਨ, ਨਾਦ, ਹਰਯਸ਼ਵ ਅਤੇ ਰੁਕਮਵਾਨ—ਪ੍ਰਵਰਗਿਆ ਅਤੇ ਕ੍ਸ਼ੇਮਵਾਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਠ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ ਅੱਗ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਚੌਦਾਂ ਅੱਗਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਅੱਗਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ—ਜੋ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ। ਪਿਛਲੇ ਸਵਾਯੰਭੂਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਭਿਮਾਨੀ ਅੱਗਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ; ਇੱਥੇ, ਜੜ ਅਤੇ ਚੇਤਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਗਨੀਧ੍ਰ ਯਾਜਕ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਹਵਨ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ; ਜੋ ਇੱਛਿਤ ਅਤੇ ਅਵਸਥਿਕ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਸ਼ੁਕਰਾਂ ਅਤੇ ਯਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ, ਦਿਵਿ-ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ, ਪਹਿਲੇ ਮਨੁ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਆਰੰਭ, ਜੋ ਅਗਨਿ-ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਇਹ ਸਤ ਸਾਵਰਣੀ ਚਕਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਵਰੋਚਿਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਸਮਝਣਯੋਗ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ, ਅਗਨਿ-ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਸਾਰੇ ਆਏ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਨਵੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਸਭ ਮਨਵੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਅੱਗਾਂ ਵਰਤਮਾਨ ਯਮਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਅਤੇ ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਅਜੇ ਆਉਣੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਹੋਣਗੇ ਉਹ ਵੀ ਵੱਸਣਗੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਮੈਂ ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ—ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਹੁਣ, ਮੈਂ ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਸਰਵੋਚ ਚੀਜ਼ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ, ਜੋ ਵਿ्णੂ ਨੇ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਕਹੀ ਸੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਰਣਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਰਵ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।