ਇਲਵਾਲਾ, ਨਾਮੁਚੀ, ਸ਼ਵਸ੍ਰਪਾ, ਅਜਨਾ, ਨਰਕ, ਕਾਲਨਾਭ ਅਤੇ ਸਰਮਾਣਾ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਦਾਨਵ ਇੱਕ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਪਰਸਿੱਧ ਕਾਲਵੀਯਾ, ਜੋ ਦਾਨਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੰਹ੍ਰਾਦਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਵਾਤਕਵਚ ਦੈਤਿਆ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਇਹ ਨਿਵਾਤਕਵਚ ਐਸੇ ਅਜੇਯ ਦੈਤਿਆ ਸਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸੱਪ ਜਾਂ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਪਰੰਤੂ, ਆਖਿਰਕਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਰਗ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਯ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਰੀਚ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਤਾਮਰਾ ਨਾਮਕ ਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਛੇ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ — ਸ਼ੁਕੀ, ਸ਼ਯੇਨੀ, ਭਾਸੀ, ਸੁਗ੍ਰੀਵੀ, ਗ੍ਰਿਧ੍ਰਿਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਚੀ। ਸ਼ੁਕੀ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਲੂਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਸ਼ਯੇਨੀ ਨੇ ਬਾਜ਼, ਭਾਸੀ ਨੇ ਚੀਲਾਂ, ਅਤੇ ਕੁੜਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਤ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਗ੍ਰਿਧ੍ਰੀ ਤੋਂ ਗਿਧ ਅਤੇ ਕਬੂਤਰ ਹੋਏ, ਪਾਰਾਵਤੀ ਤੋਂ ਫਾਖਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀ, ਹੰਸੀ ਤੋਂ ਹੰਸ, ਬਗਲੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪੰਛੀ, ਅਤੇ ਪਲਵਾ ਤੋਂ ਜਲਚਰ ਪੰਛੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਸੁਗ੍ਰੀਵੀ ਨੇ ਬਕਰੀਆਂ, ਘੋੜੇ, ਭੇੜਾਂ, ਊਠ ਅਤੇ ਗਧੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਮਰਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਵਿਨਤਾ ਦੀ ਕਥਾ। ਵਿਨਤਾ ਤੋਂ ਗਰੁੜ — ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ — ਅਤੇ ਅਰੁਣ — ਉੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ — ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧੀ, ਸੌਦਾਮਨੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੀ। ਅਰੁਣ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਸੰਪਾਤੀ ਅਤੇ ਜਟਾਯੂ, ਹੋਏ। ਸੰਪਾਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਭਰੂ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੀਘਰਗਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਜਟਾਯੂ ਤੋਂ ਕਰਨਿਕਾਰਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਤਗਾਮੀ, ਸਾਰਸਾ, ਰੱਜੁਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭੇਰੁੰਡਾ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋ ਗਈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੁਰਸਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਕਦਰੂ ਨੇ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਪ ਜਨਮੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛਬੀਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨੇਤਾ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਸ਼, ਵਾਸੁਕੀ, ਕਰਕੋਟ, ਸ਼ੰਖ, ਐਰਾਵਤ, ਕੰਬਲ, ਧਨੰਜਯ, ਮਹਾਨੀਲ, ਪਦਮ, ਅਸ਼੍ਵਤਰਾ ਅਤੇ ਤਕਸ਼ਕ। ਇਲਾਪਤ੍ਰ, ਮਹਾਪਦਮ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰ, ਬਲਾਹਕ, ਸ਼ੰਖਪਾਲ, ਮਹਾਸ਼ੰਖ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਸ਼ਟ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਾਨਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸ਼ੰਕੁਰੋਮਾ, ਬਹੁਲਾ, ਵਾਮਨ, ਪਾਣਿਨ, ਕਪਿਲ, ਦੁਰਮੁਖ ਅਤੇ ਪਤੰਜਲੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋ ਗਈ। ਜਨਮੇਜਯ ਦੇ ਯਗ ਵਿਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਸੱਪ ਸਾੜੇ ਗਏ। ਕਦਰੂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭਰੇ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੰਦਧਾਰੀ ਦੈਤਿਆ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਠ ਰਹਿ ਕੇ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਭੈਂਸਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਅਰਿਸ਼ਟਾ ਨੇ ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਰਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਘਾਹ, ਰੁੱਖ, ਬੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ; ਵਿਸ਼ਵਾ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਯਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਦਿਤੀ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਉਨਚਾਲੀ (49) ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਸਨ। ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਰੁਤ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੇ? ਅਤੇ ਉਹ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਸਨ, ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਿਚ ਆਏ? ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਹਰੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਹਰਣ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਿਆਮੰਤਪੰਚਕ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਤਟ ਤੇ, ਦਿਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਦਿਤੀ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਠ ਰਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਚੰਦਰਾਯਣ ਵਰਗੀਆਂ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ, ਵਧਾਪੇ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਤਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਆਖਿਰਕਾਰ, ਤਪ ਨਾਲ ਤਪ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਸੀਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਐਸਾ ਵਰਤ ਦੱਸੋ ਜੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਗ ਦਾ ਫਲ ਦੇਵੇ।" ਵਸੀਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮਦਨ-ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਹੁਣ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਇਹ ਮਦਨ-ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਨਚਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਮੁੜ ਮਿਲੇ। ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਵਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਚਾਵਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਖਾਲਸਾ ਘੜਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਘੜੇ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲਾਂ, ਇੱਕ ਗੰਨੇ ਦੀ ਡੰਡੀ, ਚਿੱਟੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਚਿੱਟੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਘੜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨਾ ਰੱਖੋ। ਉਪਰ ਇੱਕ ਤਾਮੇ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਗੁੜ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਰੱਖੋ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੇਲਾ ਪੱਤਾ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਤੀ ਦੀ ਚੀਨੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੋ। ਫਿਰ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਧੂਪ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਕਰੋ, ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਗੀਤ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰੋ; ਜੇ ਇਹ ਉਪਲੱਬਧ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਕਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਹਰੀ ਨੂੰ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੂਜੋ, ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੋ, ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ, ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਤਿਲ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰੋ। ਕਾਮਦੇਵ ਲਈ ਚਰਣਾਂ ਦੀ, ਸੁਭਾਗ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਜੰਘਾਂ ਦੀ, ਸਮਰ ਅਤੇ ਮਨਮਥਾ ਲਈ ਕਮਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਸ਼ੁੱਧ ਪੇਟ ਵਾਲੇ ਲਈ ਪੇਟ, ਅਨੰਗ ਲਈ ਹਰੀ ਦੇ ਛਾਤੀ, ਕਮਲ-ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਲਈ ਮੂੰਹ, ਪੰਜ-ਬਾਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ, ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਸਵੇਰੇ, ਉਹ ਘੜਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ, ਖੁਦ ਬਿਨਾ ਨਮਕ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਿਯਮਤ ਦਾਨ ਦਿਉ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਤੀ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਰੁਤ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਸਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਏ।