ਇਹ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੈਬਿਆ ਅਤੇ ਗਾਰਗਾ, ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਆਹਾਰਯ ਦੇ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ ਉਰੁਕਸ਼ਵਾਹ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਰੁਕਸ਼ਵਾਹ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ—ਤ੍ਰਿਉਸ਼ਣ, ਪੁਸ਼ਕਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਉਰੁਕਸ਼ਵਾਹ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਾਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਰਗਾ, ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਕਾਵਿਆ, ਇਹ ਵੀ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਖ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਅੰਗੀਰਸ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਤਕਸ਼ਤ੍ਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਹਤਕਸ਼ਤ੍ਰ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹਸਤਿਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਗਜਸਾਹਵਯਾ ਨਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਹਸਤਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਅਜਮੀਢ, ਦੁਵਿਮੀਢ ਅਤੇ ਪੁਰੁਮੀਢ। ਅਜਮੀਢ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਸਭ ਕੁੜੂ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸਨ—ਨੀਲਿਨੀ, ਧੂਮਿਨੀ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਿਨੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਅਜਮੀਢ ਨੇ ਦੇਵਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ। ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਵ੍ਰਿਧ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਤੋਂ ਅਜਮੀਢ ਨੂੰ ਕੰਵ ਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੈਧਾਤਿਥੀ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਣਵਾਯਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੰਸ਼ ਚਲਿਆ। ਧੂਮਿਨੀ ਤੋਂ ਅਜਮੀਢ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਹਦਨ ਹੋਇਆ। ਬ੍ਰਿਹਦਨ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹੰਤ, ਬ੍ਰਿਹੰਤ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਨਮਨਸ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਹੱਧਨੁ ਹੋਇਆ। ਬ੍ਰਿਹੱਧਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਹਦਿਸ਼ੁ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਯਦਰਥ ਸੀ। ਜਯਦਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ਵਜਿਤ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਜਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੇਨਜਿਤ ਹੋਇਆ। ਸੇਨਜਿਤ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਰੁਚਿਰਾਸ਼ਵ, ਕਾਵਿਆ, ਰਾਜਾ ਦ੍ਰਿਢਰਥ ਅਤੇ ਵਤਸ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਵਰਤਕ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ)। ਰਾਜਾ ਵਤਸ ਪਰੀਵਤਸਕਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਹੋਏ। ਰੁਚਿਰਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਥੁਸੇਨ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਉਤਕਰਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਥੁਸੇਨ ਤੋਂ ਪੌਰੁ, ਪੌਰੁ ਤੋਂ ਨੀਪਾ। ਨੀਪਾ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਭ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਰਾਜੇ ਨੀਪਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਰਤਿਵਰਧਨ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਕਾਵਿਆ ਤੋਂ ਸਮਰਾ ਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਦੇਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸਮਰਾ। ਸਮਰਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਪਾਰਸੰਪਾ ਅਤੇ ਸਦਸ਼ਵ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰ ਗੁਣ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਪਾਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਥੁ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਥੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਹੋਇਆ। ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਭਰਾਜ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਵਿਭਰਾਜ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅਣੁਹਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਅਣੁਹਾ ਨੇ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਕ੍ਰਿਤਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਗਦੱਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਵਿਭਰਾਜ ਦੁਬਾਰਾ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਦਕਸੇਨ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਲਾਟ, ਅਤੇ ਭਲਾਟ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਜਯ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਨੀਪਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਗਰਾਯੁਧ ਨੇ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਗਰਾਯੁਧ ਕਿਹੜੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਉਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ? ਉਗਰਾਯੁਧ ਸੂਰਿਆ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਰਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਵਚਨ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, “ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸੁਣਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਯਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ।” ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ। ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਜਨਮੇਜਯ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਜੋ ਵੀਰ ਹੁਣ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰ।” ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਬਣ ਜਾਵੋਗੇ।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਯਮ ਨਾਲ ਲੰਬੀ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਾਂਗ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਯਮ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਵਾਕਈ ਅਦਭੁਤ ਸੀ। ਤਦ ਯਮ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਉੱਚਤ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ; ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਖੁੱਟ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਅਜਮੀਢ ਨੂੰ ਧੂਮਿਨੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨੀ ਯਵੀਨਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤਯਧ੍ਰਿਤ ਸੀ, ਜੋ ਸਥਿਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਸਤਯਧ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲਵਾਨ ਦ੍ਰਿਢਨੇਮੀ ਹੋਇਆ। ਦ੍ਰਿਢਨੇਮੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਸੁਧਰਮਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸੁਧਰਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰਵਭੌਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕੱਲਾ ਚਕਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਮਹਾਪੌਰਵ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਮਹਾਪੌਰਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਰੁਕਮਰਥ ਹੋਇਆ; ਰੁਕਮਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਸੀ। ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਸੀ। ਸੁਮਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਮ੍ਰ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸੰਨਤੀ ਹੋਇਆ। ਸੰਨਤਿਮਤ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਤਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਕੌਸ਼ਲਯ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿਰਣ੍ਯਨਾਭਾ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਤਾ ਨੇ ਸਾਮ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੋਵੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖਿਆਇਆ। ਪੂਰਬੀ ਸਾਮਨ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਾ ਵਲੋਂ ਰਚੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਇਕ ਸਾਮਗਾ ਕਹਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਤੀ ਉਗਰਾਯੁਧ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਈ। ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਰਯ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਪਥੁਕਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ, ਤਪ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹੀ।