ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਬਲੀ ਨਾਮਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਤਿ ਉੱਚਾ ਯੋਗ ਬਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਉਮਰ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਸਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜੇਤਤਾ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ, ਤਿੰਨੋ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦੀਆਂ ਵਰਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਉਸਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਲ ਜਿੱਤ, ਧਰਮ ਦੇ ਅਸਲ ਅਰਥ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਵੰਗ, ਅੰਗ, ਸੁਹਮ, ਪੁੰਡ੍ਰ ਅਤੇ ਕਲਿੰਗ। ਹੁਣ ਅੰਗ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਬਲੀ ਦੇ ਇਹ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮੇ? ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ? ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਵੀ ਸੁਣੋ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਸ਼ਿਜਾ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਮਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ਼ਿਜਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉੱਤੇ ਲਾਲਸਾ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਮਮਤਾ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਮਮਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਵਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕ।” ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ਼ਿਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦ ਦੀ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ। ਤੁਸੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੀਜ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਠੀਕ ਸਮਝੋ, ਉਹ ਕਰੋ।” ਪਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਇੰਨਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਮਤਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਨੋਂ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਸੰਭੋਗ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੀਜ ਛੱਡਿਆ, ਤਾਂ ਮਮਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚਲਾ ਬੱਚਾ ਬੋਲ ਪਿਆ, “ਹੇ ਪਿਤਾ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਇੱਥੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੀਜ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਮੈਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, “ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਗਰਭ ਵਿਚ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਵੈਰੋਧੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਘਨੇਰੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇਂਗਾ।” ਇਸ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੀਰਘਤਮਸ ਨਾਮਕ ਰਿਸ਼ੀ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਤਕੀਰਤੀ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਰਗੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਅਤੇ ਸੌਰਭੇਯਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਇਕ ਬਲਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ-ਤਾਇਆ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦ ਉਹ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਬਲਦ ਆ ਗਿਆ। ਯਜਨਾ ਲਈ, ਸੁਰਭੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੇ ਬਲਦ ਦੇ ਸੀੰਗ ਫੜ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਬਲਦ ਹਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਤਦ ਬਲਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ!” ਬਲਦ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਵਰਗਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਮੰਗਣ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।” ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਬਲਦ ਨੂੰ।” ਬਲਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਡੇ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਹੈ, ਨਾ ਚੋਰੀ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ। ਦੁਪਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਿਯਮ ਹਨ, ਪਰ ਗਾਈਆਂ ਲਈ ਇਹ ਨਿਯਮ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਨਿਯਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਬਲਦ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਗੌਤਮ ਦੀ ਛੋਟੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਬਾਂਝ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗੀ, ਤੇ ਉਹ ਉਸਦੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਧੂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸ ਵਧੂ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ, ਹੋ ਰਹੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਇਹ ਉਲਟ ਵਤੀਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਬਾਂਝ ਬਲਦ ਵਾਂਗ। ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ-ਗਲਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਤੋਂ ਧੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡਦੀ ਹਾਂ – ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਲੈ।” ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੀ ਬੇੜੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਕਹਿੰਦੀ, “ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਅੰਨਾ, ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਪਾਲਣ ਜੋਗ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਰਹੀ ਹਾਂ।” ਜਦ ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਰਮੀਕ ਬਲੀ, ਜੋ ਵਿਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਆਇਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭੀਤਰਲੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਚੰਗਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਜੋ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਵਰ ਮੰਗਿਆ, “ਮੇਰੀ ਮਹਾਨ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ।” ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਉਸਦੀ ਅੰਨ੍ਹਤਾ ਤੇ ਬੁੱਢਾਪਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਉਸ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ, ਪਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ੂਦ੍ਰੀ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਨਰਸ ਵਜੋਂ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਕਸ਼ੀਵਤ ਆਦਿਕ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ। ਜਦ ਬਲੀ ਨੇ ਕਕਸ਼ੀਵਤ ਆਦਿਕ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਮੇਰੇ ਹਨ।” ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਮੇਰੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵੰਸ਼ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।