ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਨਾਲ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਕੁਬੇਰ, ਯਕਸ਼ ਮਣਿਕਾਰਾ, ਸ਼ਲਾਕਾ, ਨਾਰਦ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਧਨਵੰਤਰੀ ਵੀ ਹਨ। ਆਦਿ-ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ—ਇਹ ਸੰਗਤੀਆਂ ਕਿਉਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਕਿੰਨੇ ਹਨ? ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਹੋਰ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਹੋਣਗੇ? ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ? ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਤੇ ਅੰਧਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਪਣਾ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਯੁਗ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਮਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਰੀ—ਪ੍ਰਭੂ—ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਦੈਤ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੇ ਕਦੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਬਲੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਉਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋਸਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੁਗਾਖਿਆ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਾਰੀ ਉਲਝਣ ਹੋ ਗਈ; ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਹੇਠ, ਇਕਸਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਬਲੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਭਾਰੀ ਜੰਗ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ। ਵੰਡ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਜੰਗਾਂ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋਈਆਂ; ਦਸ, ਵਰਾ੍ਹ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਤੇ ਦੋ ਹੋਰ, ਸ਼ੰਡ ਤੇ ਅਮਰਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਪਹਿਲਾ ਨਰਸਿੰਘ, ਦੂਜਾ ਵਾਮਨ। ਤੀਜਾ ਵਰਾ੍ਹ, ਚੌਥਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਮंथਨ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਪੰਜਵਾਂ ਤਾਰਕਾਮਯ ਯੁੱਧ। ਛੇਵਾਂ ਆਡੀਬਕ, ਸੱਤਵਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਅਠਵਾਂ ਅੰਧਕਾ, ਨੌਵਾਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਵਧ। ਦਸਵਾਂ ਧਾਤ੍ਰਾ, ਫਿਰ ਹਾਲਾਹਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬਾਰਵਾਂ ਕੋਲਾਹਲ, ਜੋ ਡਰਾਵਣਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਦੈਤ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੂੰ ਨਰਸਿੰਘ ਨੇ ਮਾਰਿਆ; ਬਲੀ ਨੂੰ ਵਾਮਨ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਕੱਲੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ; ਵਰਾ੍ਹ ਦੇ ਦੰਦ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਮਥਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ; ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤ ਵਿਰੋਚਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਤਾਰਕਾਮਯ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਵਿਰੋਚਨ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਰਯ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਾਰਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਤ੍ਰਯੰਬਕਾ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਅਸੁਰ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ, ਅੰਧਕਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵੱਲੋਂ; ਭਿਆਨਕ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਾਲਾਹਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਮਹਿੰਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦਿਖਾਇਆ; ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਛੁਪ ਕੇ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿੱਪੁੰਨ, ਵਿਪਰਚਿੱਤੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਚਿਨ੍ਹਾ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਤੇ ਮਹਿੰਦ੍ਰ ਨੇ ਚਿਨ੍ਹਾ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਲਦ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸੰਯਮਿਤ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਭੜਕ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਯਜਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਕਰਮ ਵਿੱਚ, ਨਪੁੰਸਕ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ; ਇਹ ਦਵਾਰਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਬਾਰਾਂ ਲੜਾਈਆਂ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦੀਆਂ ਜੰਗਾਂ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸਨ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੋਈਆਂ; ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੇ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹਤਰ ਹੋਰ ਇਕਾਈਆਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ, ਅਤੇ ਅਸ्सੀ ਹਜ਼ਾਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਗਏ। ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ, ਬਲੀ ਨੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਸਾਲ ਤੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ, ਅਤੇ ਵੀਹ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਜਿਨਾ ਸਮੇਂ ਬਲੀ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਦੈਤਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਾਪਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੈਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇੰਦ੍ਰ ਹੋਏ; ਇਹ ਸਾਰਾ, ਦੈਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਦਸ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਚੱਲਿਆ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇੰਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਇਹ ਸਾਰਾ, ਬਿਨਾ ਵਿਰੋਧ, ਦਸ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਚੱਲਿਆ। ਜਦ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ 'ਤੇ, ਤੇ ਜਦ ਪਾਕਾ (ਇੰਦ੍ਰ) ਦਾ ਰਾਜ ਆਇਆ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾ ਮਿਲਿਆ। ਯਜਨ 'ਤੇ, ਜਦ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ: "ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਯਜਨ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ?" "ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਚਲੋ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਈਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਉਦਾਸ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ। "ਡਰੋ ਨਹੀਂ, ਦੈਤੋ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਟਿਕਾਊंगा—ਮੰਤ੍ਰ, ਜੜੀਆਂ, ਰਸ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੌਲਤ।" "ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ, ਮੈਂ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਤ ਲਈ।" ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। "ਇਹ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚਲੋ, ਜਲਦੀ ਚਲੇ ਜਾਈਏ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾ ਨਾ ਦੇਵੇ।" "ਚਲੋ, ਬਚੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਈਏ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਈਏ।" ਫਿਰ, ਦੇਵਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਦਾਨਵਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇ।