ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੀਆਂ। ਉਸਦੇ ਰਥ ਤੇ ਝੰਡਾ ਵੀ ਉਸੀ ਸਮੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯਜਨ ਕਰਵਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਰ ਯਜਨ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਯੂਪ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵੇਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਜਨਾਂ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਭਿਤ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਗੰਧਰਵ ਨਾਰਦ ਨੇ ਰਾਜਾ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਦੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਗੀਤ ਗਾਇਆ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਸ਼ਤਰੀਯ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਯਜਨ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਸ਼ੌਰਯ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਲਵੇ, ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਤਲਵਾਰ, ਚੱਕਰ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬਾਣ ਲਈ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿਚ ਯੋਗੀ ਵਾਂਗ ਚੋਰੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਪਚਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ ਉਹ ਕਦੇ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ, ਕਦੇ ਗੋਪਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ, ਕਦੇ ਅਰਜੁਨ ਵਾਂਗ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਜੋ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਤ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਪਤਝੜ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਸਰਪ ਕਰਕੋਟਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਥੇ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਵਰਖਾ-ਰੁੱਤ ਵਿਚ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਉਲਟੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਭੰਨੇ ਹੋਏ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਈ। ਇਕਲਾ ਹੀ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਭੰਨ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਨਰਮਦਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉੱਛਲਾਉਂਦਾ। ਜਦ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਉਲਟਦਾ, ਤਾਂ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦੈਤ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਇੰਝ ਮਥਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕਦੇ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਕਿ ਕਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਆਪਣੇ ਸਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਅੜੀ ਦੇ ਥੰਮਾਂ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਚਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣ ਕੇ, ਪੰਜ ਬਾਣ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਬਾਂਧ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਪੁਲਸਤਯ ਨੇ ਆ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਮਨਾ ਲਿਆ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਤ ਦੀ ਧੁਨੀ ਹਜ਼ਾਰ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਜਾਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਹਾਏ, ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਖੇਡ, ਭਾਰਗਵ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉਥੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਕਿ "ਹੈ ਹਯ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਰਣਿਆ ਸਾੜਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਤੈਥੋਂ ਇਹ ਰਾਜ ਲੈ ਲਵੇਗਾ।" ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਟ ਕੇ, ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਬਣਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪ ਇਹ ਵਰ ਮੰਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਸ਼ਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਬਲਵਾਨ, ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੂਰਸੇਨ, ਸ਼ੂਰ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਕਰੋਸ਼ਤ੍ਰੀ, ਜਯਧਵਜ, ਵੈਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਅਵੰਤੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਜਯਧਵਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਲਾਜੰਘ ਮਹਾਨ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਤਲਾਜੰਘ, ਸੌ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਹੈਹਯਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜ ਕੁਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ: ਵਿਤੀਹੋਤ੍ਰ, ਸ਼ਰਯਾਤ, ਭੋਜ, ਅਵੰਤੀ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤੀਹੋਤ੍ਰ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੁੰਡੀਕੇਰ ਅਤੇ ਤਲਾਜੰਘ ਵੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਨ। ਵਿਤੀਹੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਨਰਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਅਜੇਯ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਤ੍ਰਕਰਸ਼ਣ ਸੀ। ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਅਰਜੁਨ, ਜਿਸਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਸਨ, ਨੇ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਇਥੇ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਲੱਖ ਵਿਚ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਆਖਰ ਕਾਰਤਵੀਰਯ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਖਾਈ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਪਾਵਾ ਦਾ ਜੰਗਲ ਕਿਉਂ ਸਾੜਿਆ? ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਰਾਜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਜੰਗਲ ਕਿਵੇਂ ਸਾੜਿਆ? ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸੂਰਜ, ਦਵਿਜ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਮਨਚਾਹੀ ਦਾਤ ਦੇ, ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਭਾਗਯਵਾਨ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਵੇਂਗਾ? ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਭੋਜਨ ਦਿਆਂ? ਜੋ ਤੂੰ ਮੰਗੇਂ, ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ।" ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਰੇ ਅਚਲ ਪਦਾਰਥ ਮੈਨੂੰ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਦੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੇਰੀ ਤਪਤਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅਚਲ ਪਦਾਰਥ ਸੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਹੇ ਸਾਰੇ ਸਾੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।