ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਨਹੁਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤਿ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪਰਪੂਰਨ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ, ਭਾਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਯੋਗ ਰਾਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰੇ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਵਰਦਾਨ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਨਿਯਮ ਅਟੱਲ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਹੁਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੂਰੁ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਰਾਜ ਪੂਰੁ ਨੂੰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਹੁਸ਼ਾ ਨੇ ਵਣ-ਵਾਸ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਗਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਯਦੁ ਤੋਂ ਯਾਦਵ, ਤੁਰਵਸੁ ਤੋਂ ਯਵਨ, ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਤੋਂ ਭੋਜ, ਅਤੇ ਅਨੁ ਤੋਂ ਮਲੇਛ ਜਾਤੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਪੂਰੁ ਤੋਂ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਚੱਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਜਨਮਿਆ, ਰਾਜਾ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਰਾਜ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨਹੁਸ਼ਾ ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪਿਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਣ-ਵਾਸੀ ਤਪਸਵੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਵਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਗਿਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਬਲਕਿ ਮੱਧ-ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਸਵਰਗ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਵਸੁਮਤ, ਅਸ਼ਟਕ, ਪ੍ਰਤਾਰਦਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਬੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਫਿਰ ਗਿਰਾਇਆ? ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ। ਯਯਾਤਿ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ, ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਸੀ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੂਰੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਯਾਤਿ ਦੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਯਯਾਤਿ, ਨਹੁਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪੂਰੁ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਣ-ਵਾਸ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਯਦੁ ਸਮੇਤ, ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਤੇ ਭੇਜ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਵਣ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ। ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ, ਅੱਗਾਂ ਨੂੰ ਵਣ-ਵਾਸੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਨ ਕਰਦਾ। ਮਹਾਨ ਯਯਾਤਿ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਵਣ ਦੀਆਂ ਪੈਦਾਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਬਚੀ ਹੋਈ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਵਾਂ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਰਿਹਾ; ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਤੇ ਬੋਲ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ, ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਿਚ ਤਪ ਕਰਦਾ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ ਪੈਰ 'ਤੇ ਖੜਾ ਰਹਿ ਕੇ, ਸਿਰਫ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ। ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਸ-ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਵੱਸਦਾ, ਤੀਹ ਦੇਵ, ਸਾਧਿਆ, ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਵਸੁ ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਾਤ ਕਰਦੇ। ਦੇਵ-ਲੋਕ ਤੋਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਲੋਕ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਵੱਸਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤਿ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਜਦ ਪੂਰੁ, ਤੇਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬੁਢੇਪਾ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ, ਰਾਜ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ? ਸੱਚ ਦੱਸ।" ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਪੂਰੁ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ—ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਖੇਤਰ ਤੇਰਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਸਿਰਫ ਸੀਮਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਜੋ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਤੋਂ ਵਧੀਆ; ਅ-ਮਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਣਪੜ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਜਦ ਕੋਈ ਤਨਕਾ ਜਾਂ ਬੁਰਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਤਨਕਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਤਨਕਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤਨਕਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਨਾਂ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲੋ, ਨਾਂ ਹੀ ਹੇਠਲੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਲਵੋ; ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲੋ, ਨਾਂ ਲਾਲਚੀ ਬੋਲੋ। ਜੋ ਬੁਰਾ ਬੋਲਦਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅਭਾਗਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਣਵਾਨ ਲੋਕ ਅੱਗੇ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ, ਪਿੱਛੇ ਰੱਖਦੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਠੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ, ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਰੱਖਦਾ, ਚੰਗਾ ਚਰਿਤਰ ਰੱਖਦਾ।" "ਬੋਲ ਵੀ ਤੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਲੱਗਦੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ, ਪਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਖਤਮ ਕਰਦੇ। ਗਿਆਨੀ, ਕਦੇ ਐਸੇ ਬੋਲ ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦੇ।" "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਤ੍ਰਤਾ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਰਗਾ ਮਿਲਾਪ ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲੋ, ਕਦੇ ਕਠੋਰ ਨਾ ਬੋਲੋ; ਯੋਗਵਾਨ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ, ਦਾਨ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾ ਦਿਓ।" ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਕਰਤਵ ਕਰਕੇ, ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਣ-ਵਾਸ ਗਿਆ। ਦੱਸ, ਨਹੁਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਿਸ ਦੀ ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਯਯਾਤਿ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਹੈ?" ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਦੇਵ, ਮਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਾਸਵ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਰਾਬਰੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਜਾਂ ਹੇਠਲੇ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ; ਮੇਰਾ ਪੂਣ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਗਿਰ ਗਿਆ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਮਾਨਵਾਂ ਦੀ ਅਣ-ਆਦਰਤਾ ਕੀਤੀ, ਮੇਰੇ ਸਵਰਗ ਘਟ ਗਏ। ਦੇਵ-ਲੋਕ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਿਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਯਾਤਿ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਉਸ ਦੀ ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ, ਵਣ-ਵਾਸ, ਸਵਰਗ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਅਤੇ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ, ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ, ਅਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।