ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤਿ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਯਦੁ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਜ ਪੁਰੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦਾ ਪੋਤਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਦ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਤਾਂ ਯਦੁ ਹੈ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਯਦੁ ਤੁਹਾਡਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਤੁਰਵਸੁ, ਫਿਰ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰੁਹਯੁ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨੁ, ਤੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿਚ ਪੁਰੂ ਹੈ। “ਤਾਂ ਫਿਰ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਛੋਟੇ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਓ।” ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਸਭ ਵਰਣਾਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਰਾਜ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਯਦੁ ਨੇ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕੀਤਾ। ਜਿਹੜਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਹੀ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਯਦੁ, ਤੁਰਵਸੁ, ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਤੇ ਅਨੁ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੇ ਮੇਰੀ ਨਾਫਰਮਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਅਪਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਪਰ ਪੁਰੂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮੇਰਾ ਵਾਰਿਸ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਬੁੱਢਾਪੇ ਦਾ ਭਾਰ ਝੱਲਿਆ।” ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਪੁਰੂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਬਣਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਕਵਿ ਉਸ਼ਨਸ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ ਜੀ ਨੇ ਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸਹਿਮਤ ਹੋਵੋ, ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰੋ। ਜਿਹੜਾ ਪੁੱਤਰ ਗੁਣਵਾਨ ਹੈ, ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੀ ਸਦਾ ਭਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਹਕਦਾਰ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਰਾਜ ਉਸ ਵੱਡੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯੋਗ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ। ਜਦ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਇਹ ਗੱਲ ਬਦਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।” ਫਿਰ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਯਯਾਤਿ ਨੇ, ਜਦ ਪ੍ਰਜਾ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕੀਤਾ। ਰਾਜ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਅਰਣਯਾਸ਼੍ਰਮ (ਵਨਵਾਸ) ਦਾ ਵਰਤ ਲਿਆ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਯਦੁ ਤੋਂ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼, ਤੁਰਵਸੁ ਤੋਂ ਯਵਨ, ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਤੋਂ ਭੋਜ, ਤੇ ਅਨੁ ਤੋਂ ਮਲੇਛ ਜਾਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਪੁਰੂ ਤੋਂ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਚੱਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਨਮੇ ਹੋ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਹ ਰਾਜ ਕੁರು ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨਚਾਹੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਨਵਾਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਂਦਾ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ, ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇੰਦਰ (ਸ਼ਕ੍ਰ) ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਲਾਚਾਰ ਹੋ ਕੇ ਨਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ, ਨਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਦੋਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਟਿਕਿਆ। ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਸੁਮਤ, ਅਸ਼ਟਕ, ਪ੍ਰਤਾਰਦਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਬੀ ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਇकट्ठੇ ਹੋਏ। ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਉਹ ਰਾਜਾ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੁੜ ਸਵਰਗ ਗਿਆ? ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸੁੱਟਿਆ?” ਸਭ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਯਾਤਿ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਕੁੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਜਿਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕੀਰਤੀ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ ਗਈ। ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਯਾਤਿ ਦੀ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪਿਆ ਅਤੇ ਆਪ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਯਦੁ ਆਦਿ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਆਪ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਂਦੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਈ। ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਅੱਗੀਆਂ ਵਿਚ ਯਥਾ-ਨਿਯਮ ਆਹੁਤੀਆਂ ਪਾਈਆਂ। ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਅਰਣਯ ਫਲ-ਮੂਲ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਭੋਜਨ, ਸਗੋਂ ਜੋ ਬਚ ਗਿਆ ਉਹੀ ਖਾਇਆ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜਲ ਹੀ ਪੀ ਕੇ, ਮਨ ਤੇ ਵਚਨ ਤੇ ਸੰਯਮ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ ਇਕ ਸਾਲ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ, ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਇਕ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਚਲਾਇਆ। ਆਪਣੀ ਵਿਰਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤੀਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਾਧਯਾਂ, ਮਰੁਤਾਂ ਅਤੇ ਵਸੁਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਏ। ਉਥੋਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵੀ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਕ ਦਿਨ, ਯਯਾਤਿ, ਜੋ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਜਦ ਪੁਰੂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਤੂੰ ਰਾਜ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਤਦ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਕੀ ਆਖਿਆ ਸੀ?” ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਮੈਂ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, ‘ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇਰਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਸਰਹੱਦਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨਗੇ।’” ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰੋਧੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਜੋ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਤਿ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਵਾਪਸ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਹਿਣ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪ ਚੰਗੀ ਭਾਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਯਾਤਿ ਦੀ ਕਥਾ ਪੂਰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ-ਧਰਮ, ਵਿਰਤੀ, ਤੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।