ਇੱਕ ਵਾਰ, ਭਾਰਗਵੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੱਸਦਿਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਭਾਰਗਵੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ—ਯਦੁ ਅਤੇ ਤੁਰਵਸੁ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਣੂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮਹਾਨ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸਨ। ਉਸੇ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਤੋਂ, ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਜੋ ਕਿ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ—ਦ੍ਰੁਹਯੁ, ਅਨੁ ਅਤੇ ਪੁਰੂ। ਇਕ ਸਮੇਂ, ਹਸਤੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵਯਾਨੀ, ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਬੱਚੇ ਕਿਹੜੇ ਹਨ, ਰਾਜਨ? ਇਹ ਤਾਂ ਸੁਰਪੁਤ੍ਰਾਂ ਵਰਗੇ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਰੂਪ ਤੇ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਦਿਖਦੇ ਹਨ।" ਇੰਝ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਕੀ ਹੈ? ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ, ਬੱਚਿਓ?" ਉਸ ਨੇ ਆਸ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਉਥਲੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇਕ ਔਰਤ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਉਹ ਬੱਚੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆ ਗਏ। ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਜਦ ਬੱਚੇ ਰੋ ਪਏ, ਉਹ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਿਤਾ ਲਈ ਲਗਨ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਕਿਹਾ, "ਜਦਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ? ਤੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਤਾਵ ਕੀਤਾ—ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ?" ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੁਨਿ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਧਰਮ ਨਾਲ, ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਡਰਦੀ। ਜਦ ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ, ਮੈਂ ਵੀ ਚੁਣਿਆ; ਸਖੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇਣਯੋਗ ਹੈਂ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ—ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ?" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੀ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗਲਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਉਹ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਲੈ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਉੱਠੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਵਾਪਸ ਨਾ ਮੁੜੀ, ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਦੇਵਯਾਨੀ, ਰੋਦਿਆਂ ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖਦੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕਾਵ્ય ਉਸ਼ਨਸ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਵੀ ਭਾਰਗਵ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਹੈ, ਅਣਚੰਗਾ ਕੰਮ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ; ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਤੇਰੀ ਦੁਖੀ ਧੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸੀਮਾ ਲੰਘੀ।" ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਸੁਖ-ਚਾਹਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ, ਜਲਦੀ, ਜਿੱਤੇ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਬੁਢਾਪਾ ਤੈਨੂੰ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੋ ਪੁਰਖ, ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਰੁਤ 'ਚ ਮੰਗਣ ਤੇ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਅੰਨ੍ਹਾ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਪੁਰਖ, ਨਿੱਜੀ ਮਿਲਾਪ 'ਚ, ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਰੁਤ ਮੰਗਣ 'ਤੇ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਘਾਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਸਭ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ। ਝੂਠੇ ਆਚਰਨ ਵਿਚ, ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।" ਫਿਰ ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਅਜੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਭਾਰਗਵ! ਮੇਹਰ ਕਰ, ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਆਵੇ।" ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ; ਬੁਢਾਪਾ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜੇ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਰਾਜ, ਪੁੰਨ ਤੇ ਯਸ਼ ਭੋਗੇ; ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਤੁਹਾਡੀ ਮਨਜੂਰੀ ਹੋਵੇ।" ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਬੁਢਾਪਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਹੇਂ ਦੇ ਦੇ; ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਕਰ, ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵੇਗਾ, ਉਹ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਯਸ਼ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਬੁਢਾਪਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਯਾਤੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਯਦੁ ਕੋਲ ਗਿਆ। "ਪੁੱਤਰ, ਕਾਵ੍ਯ ਉਸ਼ਨਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬੁਢਾਪਾ, ਝੁਰਰੀਆਂ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਂ ਅਜੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।" "ਯਦੁ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਾਪ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ; ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗਾਂਗਾ। ਪਰ ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਤੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ, ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਪਾਪ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ, ਚਿੱਟੀ ਦਾੜ੍ਹੀ, ਦੁਖੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਝੁਰਰੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਵੇਖਣ ਜੋਗ ਨਾ ਰਹੇ, ਨਿਕੰਮਾ ਤੇ ਪਤਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇ—ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਨਫ਼ਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਬੁਢਾਪਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।