ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਭਵਾਂ ਵਾਲੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਲਗਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁਖ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ, ਸੁੰਦਰ ਭਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ?” ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਰ ਦਿੱਤਾ। “ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਬੱਚਾ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਚ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹਾਂ।” ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਠੀਕ ਹੈ, ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ; ਮੈਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਬੱਚਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੈ।” ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਜੇ ਇਹ ਚੰਗਾ ਅਤੇ ਸਚ ਹੈ, ਡਰਪੋਕੀਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਕੌਣ ਹੈ? ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼, ਨਾਮ ਅਤੇ ਮੂਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।” ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੱਸਦੀਆਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ: ਯਦੁ ਅਤੇ ਤੁਰਵਸੁ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਰਗੇ ਲਗਦੇ ਸੀ। ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਯਯਾਤਿ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ: ਧ੍ਰੁਯੁ, ਅਨੁ ਅਤੇ ਪੂਰੁ। ਇਕ ਸਮੇਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵਯਾਨੀ, ਯਯਾਤਿ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਈ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਕੁੜੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਕੌਣ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਰਗੇ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦੇ ਹਨ?” ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਕੁੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਕੀ ਹੈ? ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ?” ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਚ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।” ਸਥਾਨਕ ਔਰਤ ਦੇ ਦੱਸਣ ਤੇ, ਉਹ ਬੱਚੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲੈ ਗਏ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਬੱਚੇ ਰੋਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਾ ਲਈ ਮਮਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ? ਤੂੰ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ—ਕੀ ਤੂੰ ਡਰਦੀ ਨਹੀਂ?” ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਹ ਸਚ ਹੈ, ਪਿਆਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ। ਮੈਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਡਰਦੀ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ, ਮੈਂ ਵੀ ਚੁਣਿਆ; ਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਪਤੀ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁੰਦਰਏ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਅਤੇ ਆਦਰਨਯੋਗ ਹੈਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ; ਪਰ ਰਾਜਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੈਥੋਂ ਵਧਕੇ ਆਦਰਨਯੋਗ ਹੈ—ਕੀ ਤੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ?” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੀ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।” ਉਸ ਨੂੰ, ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਚਾਨਕ ਉਠਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਲ ਤੁਰ ਪਈ, ਦੁਖੀ। ਰਾਜਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਮੁੜੀ ਨਹੀਂ, ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ। ਉਹ, ਹੰਝੂਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕਾਵ੍ਯ ਉਸ਼ਨਸ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਨਿਆਇ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤਿ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ ਹਨ; ਮੇਰੀ ਬਦਕਿਸਮਤ ਧੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੀ। ਇਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਭਾਗਾ ਹੈ; ਕਾਵ੍ਯਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹਾਂ।” ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਜੋ ਚੰਗਾ ਲੱਗਾ, ਉਹ ਅਧਰਮ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ, ਜਲਦੀ, ਅਜੈਯ ਬੁਢਾਪਾ ਤੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਏਗਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਰਦ, ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਮੰਗ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਦਾ ਰੁਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਡਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਣ ਵਾਦੀ ਐਸਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਰਦ, ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਰੁਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉੱਤੇ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨਾਸੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਪਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈਂ, ਰਾਜਾ। ਝੂਠੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿਚ, ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।” ਫਿਰ, ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਯਯਾਤਿ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਖੋ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਗਿਆ। ਯਯਾਤਿ, ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਰ ਦਿਓ, ਕਿ ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਾ ਆਵੇ।