ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ ਜੀ ਨੇ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ: "ਇਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ, ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ, ਨੂਂ ਤੂੰ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾ ਸਕਦਾ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਕਈ ਵਾਰ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਗਈ ਗੱਲ, ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ, ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਝੂਠਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਝੂਠ ਬੋਲਨਾ ਸੱਚ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਚ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਝੂਠ ਬੋਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਧਨ ਲਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" ਫਿਰ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਦੋ ਵਿਚਾਰ ਹਨ: ਪਤੀ ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਵਾਮੀ ਵੀ। ਵਿਆਹ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬਰਾਬਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈਂ। ਮੇਰਾ ਵਚਨ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਮੰਗੇ, ਉਸਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਹੁਣ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸੁਖ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਬਚਾ, ਰਾਜਨ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮੈਂ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਅਪਣਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।" ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ: ਪਤਨੀ, ਨੌਕਰ ਤੇ ਪੁੱਤਰ। ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸਦੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਹਾਂ, ਭਾਰਗਵ, ਤੇਰੀ ਅਧੀਨ ਹਾਂ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਦੋਵੇਂ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।" ਜਦੋਂ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ, ਸੁੰਦਰ ਭੌਹਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਰੂਪ ਤੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਕੋਲ ਗਈ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ, ਸੁੰਦਰ ਭੌਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਿਉਂ ਇੱਛਾ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ?" ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇੱਕ ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਰਿਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਮੰਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਹੈ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ।" ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਠੀਕ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਵੱਡੇ ਤੇ ਉੱਚ ਜਾਤ ਵਾਲੇ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਲਏ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ। ਪਰ, ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਕੌਣ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਵੰਸ਼, ਨਾਂ ਤੇ ਮੂਲ ਕੀ ਹੈ?" ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਪੁੱਛਣ ਦਾ ਹੋਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਹੱਸੀਆਂ, ਤੇ ਭਾਰਗਵੀ (ਦੇਵਯਾਨੀ) ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ: ਯਦੁ ਤੇ ਤੁਰਵਸੁ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਸੀ। ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਤੋਂ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ: ਦ੍ਰੁਹਯੁ, ਅਨੁ ਤੇ ਪੁਰੁ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਸੁੰਦਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰੂਪ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ, "ਇਹ ਬੱਚੇ ਕੌਣ ਹਨ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਨ?" ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਂ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਕੀ ਹੈ? ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ?" ਉਹ ਬੱਚੇ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਦੀ ਔਰਤ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਯਯਾਤੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਹੈ।" ਪਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਯਯਾਤੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਬੱਚੇ ਰੋ ਪਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਿਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਈ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ? ਤੂੰ ਦਾਨਵਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ, ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ?" ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ, ਮੈਂ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਪਤੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤੇ ਆਦਰਨੀਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਹੈਂ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਵੱਧ ਆਦਰਨੀਯ ਹੈ।" ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੀ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਅਨਿਆਇ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਉਠੀ, ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਚੁੱਪ ਰਹੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕਾਵਯ ਉਸ਼ਨਸ ਦੇ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਯਯਾਤੀ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ, ਮਨਾਊਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਨਾ ਮੁੜੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਯਾਤੀ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਦੀ ਇਹ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਹਾਣੀ, ਧਰਮ, ਸੱਚਾਈ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।