ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਸੋਹਣੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਯੌਨ-ਮੌਸਮ ਆਈ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ, "ਮੇਰਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਪਤੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ? ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸੁਖ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਦੇਵਯਾਨੀ ਮਾਂ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿਅਰਥ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਚੁਣਿਆ, ਮੈਂ ਵੀ ਚੁਣਾਂਗੀ। ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਫਲ ਦੇਵੇ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਨਿਰਣੈ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਉਹ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਚੁਪਚਾਪ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇ।" ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਰਾਜਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਬਾਗ ਨੇੜੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ, ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਨਹੁਸ਼ ਪੁੱਤਰ! ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ—ਸੋਮ, ਇੰਦਰ, ਵਾਯੂ, ਯਮ, ਜਾਂ ਵਰੁਣ—ਇੱਕ ਔਰਤ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ?" ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਸੋਭਾ, ਵੰਸ਼ ਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਕਰੋ, ਹੇ ਨਰਪਤੀ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੀ ਸੋਭਾ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਸੂਈ ਦੀ ਨੋਕ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜਦ ਮੈਂ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਸ਼ੁਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ, ਮੇਰੇ ਸਯੋਗ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਈ ਜਾਵੇ।" ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਕਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ, ਮੌਤ ਦੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਧਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹਾਨੀ ਤੇ, ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਗਈ ਝੂਠੀ ਗੱਲ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਗਵਾਹੀ ਲਈ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਲਟ ਜਵਾਬ ਪਾਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਜੀ, ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਝੂਠੀ ਗੱਲ ਪਾਪ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। "ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਤੀ ਦੋਹਾਂ, ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਸਵਾਮੀ ਵੀ। ਵਿਆਹ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਹੋ। ਮੇਰਾ ਵਚਨ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਲਈ ਮੰਗ ਰਹੇ ਹੋ। ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ? "ਮੈਨੂੰ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਬਚਾਓ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੇ ਧਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਜਣਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਧਰਮ ਨਿਭਾਵਾਂ। ਤਿੰਨ ਹੀ ਧਨ ਰਹਿਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਪਤਨੀ, ਨੌਕਰ ਤੇ ਪੁੱਤਰ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਉਹ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਭੋਗ ਲਈ ਹਾਂ, ਭਾਰਗਵ; ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹਾਂ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਦੋਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਲਣ ਜੋਗ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਕੀਤਾ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਸੰਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ, ਸੁੰਦਰ ਭਵਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਰਾਣੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮੀ, ਜੋ ਸੋਰੇਜ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਕੋਲ ਗਈ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਭਵਾਂ ਵਾਲੀ! ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਅਧਰਮ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ?" ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇੱਕ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਧਰਮੀ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਕੋਲ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਮੰਗਿਆ। ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਹੈ; ਮੈਂ ਸੱਚ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ।" ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਐਸਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਉੱਚ ਕੁਲ ਅਤੇ ਵਰਿਸ਼ਠ ਦੁਜਾਤੀ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਜਾਤੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਵੰਸ਼, ਨਾਮ ਅਤੇ ਮੂਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜੀਲਾ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ। ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਹੱਸੀਆਂ ਤੇ ਭਾਰਗਵੀ (ਦੇਵਯਾਨੀ), ਸੱਚ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਯਦੁ ਅਤੇ ਤੁਰਵਸੁ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਣੁ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਸੀ। ਉੱਧਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ, ਉਸ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ, ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੁ, ਅਨੁ ਅਤੇ ਪੂੁਰੂ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵਯਾਨੀ, ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵ-ਸਮਾਨ ਸੋਹਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕੌਣ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਜੋ ਦੇਵਪੁੱਤਰਾਂ ਵਰਗੇ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ?" ਇਹ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੱਸੋ। ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ, ਬੱਚਿਓ?" "ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਉਥਲੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਰਤ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਉਹ ਬੱਚੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਏ ਗਏ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਜਦ ਬੱਚੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਉਹ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ।