ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। “ਹੇ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਕਰ,” ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। “ਜੇ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੁਣਦਾ ਤਾਂ ਪਾਪ ਮੇਰੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਪਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।” ਉਹ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਤੂੰ ਜੋ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ; ਇਸ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲੁਕਵੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਫਿਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਦੇਵਯਾਨੀ, ਜਿਸਦਾ ਮੁਖ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਤੁੱਲ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।” ਪਰ, “ਇਹ ਜੋ ਕੁੰਵਰੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਹੈ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ, ਉਸਦਾ ਸਦਾ ਆਦਰ ਕਰ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਾਸਨ ਤੇ ਨਾ ਬੁਲਾ।” ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੇ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਗਰ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਵਸਾਇਆ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਬਾਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਥੇ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ, ਜੋ ਅਸੁਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਪੂਰੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਭੋਜਨ, ਪਾਨ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਾਗ ਵਾਂਗ, ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਸੋਹਣੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ। ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੇਰਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਪਤੀ ਨਹੀਂ। ਕੀ ਹੋਇਆ? ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਿਆ, ਪਰ ਮੈਂ ਵਿਅਰਥ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਈ।” ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, “ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਪਤੀ ਚੁਣਿਆ, ਮੈਂ ਵੀ ਚੁਣਾਂਗੀ। ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਫਲ ਦੇਵੇ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੱਕੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵੇ।” ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਬਾਗ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਤੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਸੋਹਣੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਦਰ ਸਹਿਤ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ—ਸੋਮਾ, ਇੰਦਰ, ਵਾਯੂ, ਯਮ, ਜਾਂ ਵਰੁਣ—ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦਾ ਹੱਕ ਰੱਖਦਾ ਹੈ?” “ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸੋਹਣੀ, ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਚਰਿਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਦਇਆ ਕਰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਮਿਲਾਪ ਕਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ।” ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਪਾਪ, ਚੰਗੀ ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਦੈਤਿਆ ਦੀ ਧੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਸੋਹਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੂਕ ਨੂਕ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ।” “ਜਦ ਮੈਂ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ—ਇਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਾਸਨ ਤੇ ਨਾ ਬੁਲਾ।” ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਆਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਨਾ ਹੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ, ਮੌਤ ਦੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਜਦ ਸਾਰਾ ਧਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਪੰਜ ਝੂਠ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹਨ।” “ਜਦ ਗਵਾਹੀ ਲਈ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਹੋਰ ਗੱਲ ਕਰਦੇ; ਪਰ ਜਦ ਮਨ ਇਕਠਾ ਹੋਵੇ, ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਜੀ, ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਨ ਦੀ ਕਮੀ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਝੂਠ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।” “ਇਹ ਦੋ ਮਤ ਹਨ, ਰਾਜਾ: ਪਤੀ ਦੋਨੋ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਸਮਤਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈਂ। ਮੇਰਾ ਵਚਨ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਗੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?” “ਮੈਨੂੰ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਬਚਾ, ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਮੈਂ ਸੰਤਾਨ ਪਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਅਮਲ ਕਰਾਂ। ਤਿੰਨ ਜਣੇ ਧਨ ਰਹਿਤ ਹਨ: ਪਤਨੀ, ਨੌਕਰ, ਤੇ ਪੁੱਤਰ। ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਉਹ ਹਨ; ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਧਨ ਹੈ।” “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਾਂ, ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਅਤੇ ਮੈਂ, ਦੋਨੋ, ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।” ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਦੋਨੋ ਵਾਪਸ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ, ਸੋਹਣੀ ਭਰਵਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ, ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਕਮਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ। ਜਦ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਈ, ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਲਈ ਦੁੱਖ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਫਿਰ, ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਸੋਹਣੀ ਭਰਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਲਤ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ?” ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਮੰਗਿਆ। ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ।” ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਠੀਕ ਹੈ, ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ; ਮੈਂ ਰੁੱਸਦੀ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਉੱਚੇ, ਵੱਡੇ, ਦੁਜੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਪਾਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ।” “ਜੇ ਇਹ ਚੰਗਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਹੈ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਕੌਣ ਸੀ? ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼, ਨਾਮ ਤੇ ਉਤਪਤੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।” ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੇਜਸਵੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਯਾਤੀ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਦੀਆਂ ਜਿੰਦਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ ਉਤਰੇ।